../cliparts/cword.webp (22K bytes)
Ngöôøi Tình Tröng Vöông

Lyù Keá Duy

    Ngöôøi yeâu cuûa Thaønh, hay noùi cho ñuùng laø ngöôøi Thaønh yeâu, coù caùi teân cuõng taàm thöôøng nhö nhan saéc vaø voùc daùng cuûa naøng: Nguyeãn thò Töø. Nhöng vaøo thuôû baáy giôø khi Toång Thoáng ñaäu phoäng carter vöøa kyù saéc leänh cho tieáp thu theâm laøn soùng tî naïn Vieät nam thì saéc ñeïp duø coù döôùi trung bình hoaèc roã hoa cuõng laøm ñieâu ñöùng bao chaøng trai nöôùc Vieät chöù noùi chi ñeán trung bình.

    Caâu chuyeän baét ñaàu baèng moät buoåi tröa Thaønh ñeám thaêm thaèng Söï vaø hình nhö ñònh meänh saép xeáp cho noù khoâng coù nhaø ñeå chaøng gaëp Töø, coâ em gaùi cuûa haén. Quaû thöïc maø noùi Thaønh khoâng thaân vaø cuõng khoâng öa gì thaèng Söï maëc duø khi xöa hoïc cuøng chu vaên an vôùi haén. Nhöng tha höông ngoä coá tri. sang ñeán xöù naøy thì chæ caàn laø nguôøi Vieät cuõng ñuû thaân nhau chöù ñöøng noùi gì ñeán hoïc cuøng tröôøng vaø cuøng lôùp. Laàn ñaàu gaëp Töø Thaønh thöïc söï khoâng ñeå yù ñeán naøng. Noùi cho ñuùng ra laø chaøng sôï ñeå yù ñeán baát cöù coâ gaùi naøo vì chaøng môùi laõnh moät chuøy ngaát ngö khi daùm baïo gan theo ñuoåi moät coâ beù coøn hoïc trung hoïc . Böõa aáy chaøng ñeán thaêm Lieân, coâ baïn gaùi môùi quen. Chaúng may naøng ñi vaéng vaø chaøng haân haïnh ñöôïc oâng Hoäi boá naøng ñoùn tieáp. sau moät hoài hoûi thaêm möa naéng oâng boá nhaäp ñeà doø hoûi:

-Caäu hoïc gì beân naøy, ñaõ ra tröôøng chöa?

Hoûi ñeán tröôøng hoïc thì chaúng khaùc naøo gaêi ñuùng choã ngöùa cuûa chaøng, Thaønh hoà hôûi traû lôøi:

-Thöa baùc luùc ôû Vieät nam chaùu hoïc trung hoïc ôû chu vaên An, sau du hoïc töï tuùc

Sau khi tung ra caâu traû lôøi naëng ngaøn kyù ñoù chaøng ngöøng laïi, laám leùt ñöa maét doø phaûn öùng oâng Hoäi. Nhöng maø ô kìa, sao laï quaù, caùi laõo giaø naøy ngoài trô nhö phoãng ñaùù khoâng heà coù phaûn öùng gì. Tröôøng chu vaên an toïa laïc ôû goùc ñöôøng minh Maïng vaø Trieäu ñaø maø khoâng bieát laø theá naøo? Chaéc laø laõo hoaëc ñieác hoaëc töø treân cung traêng rôi xuoáng. hay laø laõo laø ngöôøi Vieät goác Mieân? thu heát möôøi ba thaønh coâng löïc chaøng tung ra chöôûng thöù hai:

-Chaéc baùc bieát chu vaên an laø tröôøng Böôûi ngoaøi baéc, ngaøy xöa boá chaùu cuõng hoïc tröôøng Böôûi.

OÂng Hoäi vaãn maët trô traùn boùng khoâng heà ñoåi neùt maët. Hình nhö oâng khoâng quan taâm laém ñeán vieäc Thaønh hoïc chu vaên an hay petrus Kyù, laïi caøng khoâng ñeám xæa tôùi chuyeän oâng boá Thaønh hoïc tröôøng cam hoaëc tröôøng Böôûi. Gioïng oâng vaãn ñieàm tónh, hôi cöùng hôn moät chuùt:

- Toâi hoûi hieän giôø caäu hoïc ôû ñaâu, ngaønh gì, ra tröôøng chöa?

Cöïc chaúng ñaê Thaønh aáp uùng:

Daï chaùu hoïc tröôøng con coïp da (*), ngaønh kyõ sö daàu hoûa.

oâng Hoäi gôõ caëp kính laõo ra, ñaàu nghieâng veà moät beân cöôøi nhaït:

- Ngaønh daàu hoûa khoâng khaù ñaâu caäu aï, nhaát laø beân xöù Ca-na-ña naøy. Neáu coù theå toâi nghó caäu chuyeån sang ngaønh coøm piu tô thì hôn.

Moät côn giaän töø ñaâu chôït uøa tôùt cheït laáy coå Thaønh. Laõo giaø naøy môùi sang ñaây bieát ñeách gì maø daùm khuyeân ngöôøi naøy baûo ngöôøi kia? Maø duø laêo coù raønh reõ ñi chaêng nöõa tö caùch gì laõo daùm leân maët khuyeân chaøng. Nhìn boä maët khinh khænh cuûa oâng Hoäi Thaønh noåi ñieân ñònh ñoåi caùch xöng hoâ goïi laõo baèng anh. Nhöng chaøng chôït nhaän ra laø neáu mình coù ngon thì goïi laêo baèng anh ngay töø luùc ñaàu, chöù baây giôø taùn con gaùi laêo khoâng xong môùi goïi laêo baèng anh thì heøn quaù, khoâng ñaùng vôùi só khí chu vaên An. Chaøng nuoát giaän noùi nhanh:

- Thöa baùc chaùu nghó laø daàu hoûa muùc maõi cuõng caïn. Cöù ñaø naøy naêm 2000 seõ caïn heát daàu, luùc ñoù kyõ sö daàu hoûa tha hoà hoát baïc

sau ñoù chaøng trao ñoåi vaøi caâu xaõ giao roài ruùt lui trong danh döïï. Ñöôøng vaøo tình yeâu coù traêm laàn thua coù moät laàn hueà, moät thaèng baïn ñaõ khuyeân chaøng nhö vaäy, hoâm nay taïm ruùt quaân ñeå baûo toaøn löïc löôïng. Nhöng loøng chaøng coøn haäm höïc vì mình ñaõ khoâng goïi laõo giaø maát neát baèng anh töø luùc ñaàu vì laõo cuõng chæ treân boán laêm laø cuøng. ÖÙa gan nhaát laø luùc laêo khinh khænh baûo chaøng:

Caäu phaûi ñoïc teân tröôøng caäu cho ñuùng: Coâng Coïc ñi-a, chöù ñoïc laø con coïp da nghe chöôùng laém, ñöùa naøo noù nghe khoâng kyõ laïi töôûng caäu noùi baäy.

Giôø ñaây gaëp Töø chaøng nhö con saùo ñaäu caønh meàm ñaê moät laàn loän coå xuoáng ao, chaøng khoâng heà tha thieát voàn vaõ baét chuyeän maø deø daët trong töøng lôøi noùi:

Xin loãi coâ laø em anh Söï

Vaâng, anh coù caàn gì khoâng, anh Söï hình nhö ra ñaàu ñöôøng mua tôø baùo chaéc saép veà ngay hay laø anh ngoài chôi moât laùt xin loãi anh teân gì aï?

- Toâi laø Thaønh, coøn coâ.

Em teân Töø. AØ chaéc anh ngaøy xöa hoïc chu vaên an vôùi anh Söï phaûi khoâng?

Vaâng, sao coâ bieát?

Töø ñoaùn vaäy thoâi. Ngaøy xöa maáy anh cva hay laïi nhaø Töø laém. anh Cöôøng naøy, anh Ñieàn anh Huøng naøy. Daïo ñoù Töø nghe thaày long vaø thaày Ñænh than phieàn maáy anh nhieàu laém.

Thaønh laáy laøm ngaïc nhieân. Töï nhieân caâu chuyeän trôû neân haáp daãn laï thöôøng. Chaøng môû to maét hoûi:

Laøm sao maø Töø bieát thaày long vaø thaày Ñænh, Töø hoïc tröôøng naøo?

Hoài ñeä thaát em hoïc vaïn vaät thaày Ñænh ôû Nguyeãn baù Toøng, sau em vaøo Tröng Vöông thì coù hoïc thaày Long.

Töï nhieân Thaønh thaáy gaàn guõi vôùi Töø töï bao giôø. Ngaøy xöa coøn ôû trung hoïc chaøng voán gheùt caùi troø gaùn gheùp göôïng gaïo chu vaên an - Tröng Vöông. Ñoái vôùi chaøng chæ coù ñöùa naøo ngu môùi töï haïn cheá mình trong moät tröôøng duy nhaát. Ñaê taùn ñaøo thì chæ caàn laø con gaùi hoaëc ñeïp hoaëc deã thöông chöù caàn ñeách gì ñeán tröôøng hoïc. Nhöng giôø ñaây chaøng thaáy coù moät sôïi daây lieân laïc voâ hình naøo ñoù laøm caâu chuyeän trôû neân ñaäm ñaø hôn chæ vì Töø bieát ñeán moät vaøi thaày daäy chu vaên An:

-Theá maáy thaày than phieàn gì naøo?

-Thaày Ñænh noùi chu vaên an caøng ngaøy caøng maát traät töï , coøn thaày long thì khen laø maáy anh thoâng minh nhöng löôøi.

Thaønh chôït nhôù ñeán thaèng Cuø. Thaèng naøy ngaøy xöa laø thoå coâng chu vaên an , noù laøm baùo chí vaên ngheä neân quen bieát gaàn heát tai maét trong tröôøng. Noù laïi coù con em hoïc Tröng Vöông neân cuõng bieát ít nhieàu nhöõng nhaân vaät quan troïng ôû Tröng Vöông. Nhôø noù Thaønh bieát loõm boõm khaù nhieàu, chaøng hoûi:

Theá Töø coù hoïc thaày Taåm, thaày Laân khoâng?

-UÛa anh cuõng bieát maáy ngöôøi ñoù nöõa aø? Thaày Laân thì ai maø khoâng -bieát,cöù xem boùi bò tuïi em moùc buùt maùy hoaøi aø chaéc anh bieát anh minh con baø Tuyeát hieäu tröôûng tv ?

Thaønh khoâng quen Minh, chæ bieát sô sô nhöng chaøng noùi ñaïi:

- Bieát chöù, Döông ñöùc minh ai maø khoâng bieát maø baø Tuyeát coøn laøm hieäu tröôûng khoâng?

Gioïng Töø trôû neân ngaäm nguøi:

-Baø Tuyeát laøm hieäu tröôûng ñeán 75 thì heát.

Vaø naøng chôït ñoåi ñeà taøi:

-Chaéc anh bieát thaày Phuïng chöù gì

-Thaày Phuïng naøo. Leâ höõu Phuïng hay Thieân Phuïng?

-Töø cuõng khoâng bieát nöõa nhöng anh Söï noùi thaày Phuïng coù dòch baøi thô lucy cuûa Wordsworth, baûn dòch coøn hay hôn baûn chính.

Thaønh ñi töø ngaïc nhieân naøy ñeán ngaïc nhieân khaùc. Ô hay con beù naøy hay thaät, bieát caû baøi thô dòch cuûa nam chi Leâ höõu Phuïng laø theá naøo? Baøi naøy thì chaøng thuoäc nhöng töø thaèng Cuø maø ra chöù chaøng khoâng heà hoïc thaày Phuïng. Chaøng nghieâm gioïng cöông aåu:

- Töø bieát khoâng, lòch söû vn chæ coù hai ngöôøi dòch thô maø baûn dòch hay hôn baûn chính: ñoù laø Ñaëng traàn Coân vôùi chinh phuï ngaâm vaø Leâ höõu Phuïng vôùi baûn Lucy. Ñeå toâi ñoïc xem coù ñuùng khoâng nheù:

Nhaø naøng beân ngoõ vaéng
Keà beân ngoïn suoái ñaøo
Chaúng ai ngöôøi khen taëng
Tình maáy keû göûi trao
Hoa tím naèm e leä
Beân gheành ñaù reâu xanh
Ñeïp nhö vì sao leû
Trôøi cao saùng moät mình
Naøng soáng khoâng ngöôøi bieát
Naøng cheát maáy ai hay
Ñeán khi naèm döôùi moä
Ñau ñôùn thay loøng ai? (**)

Nghe xong baøi thô Töø voã tay nheø nheï gioïng noùi nhö reo möøng:
Gaàn ñuùng baøi thô maø anh Söï vieát laïi choTöø, chæ coù ñoaïn giöõa laø hôi khaùc, khoâng bieát laø anh ñuùng hay anh Söï ñuùng:
Hoa tím naèm beân moä
Beân taûng ñaù reâu xanh
Im laëng moät luùc laâu Töø tieáp:
Nhöng maø neáu Töø laø thaày Phuïng Töø seõ dòch caâu cuoái nhö theá naøy:
Ñeán khi naèm döôùi moä
man maùc thay loøng ai

Vì caâu thô cuûa wordsworth laø 'the difference to me' khoâng noùi leân söï ñau ñôùn cuûa moät ngöôøi maát ngöôøi tình maø chæ dieãn taû moät noãi buoàn nheï man maùc
Thaønh kinh ngaïc qua söï nhaän xeùt cuûa Töø. Ñoái vôùi chaøng thaày Phuïng dòch thô laø nhaát roài, chæ coù nhaém maét maø hoïc chöù ñöùa naøo daùm nghó ñeán chuyeän söûa thô thaày. Theá maø Töø coù nhaän xeùt saâu xa nhö vaäy quaû laø ngöôøi coù taâm hoàn vaø ñaàu oùc thoâng minh. Theá roài caâu chuyeän giöõa chaøng vaø Töø cöù nhö theá tieáp noái döôøng nhö khoâng bao giôø döùt, cho ñeán luùc thaèng Söï vôùi boä maët taùo boùn kinh nieân trôû veà môùi thoâi Hoâm ñoù ra veà loøng Thaønh laâng laâng. Coù caùi gì laï laém, chöa bao giôø chaøng aên noùi trôn tru nhö vaäy, nhaát laø luùc chaøng keå laïi caâu chuyeän veà Vuõ vaên Nhaäm vaø Ñaëng traàn Thöôøng. Chaøng keå:

Ngaøy xöa Ñaëng traàn Thöôøng vaø Vuõ vaên Nhaäm hoïc cuøng thaày, cuøng ra laøm quan cuøng döôùi thôøi Taây Sôn. sau Ñaëng traàn Thöôøng veà haøng nhaø Nguyeãn ñöôïc phong laøm quan. Ñeán luùc nhaø Taây Sôn xuïp ñoå Vuõ vaên Nhaäm bò baét , ñieäu ra cho Ñaëng traàn Thöôøng hoûi toäi. Vuõ vaên Nhaäm khoâng traû lôøi caâu vaán toäi cuûa Thöôøng maø khinh baïc ra hai caâu ñoái:

'Ai coâng haàu, ai khanh töôùng
trong traàn ai, ai deã bieát ai'

Chaúng ngôø Ñaëng traàn Thöôøng cuõng laø tay hay chöõ neân khoâng nao nuùng ñoái laïi:

'Theá chieán quoác, theá Xuaân Thu
Gaëp thôøi theá, theá thôøi phaûi theá'
Roài chaøng hoûi Töø:

-heá Töø bieát Vuõ vaên Nhaäm vaø Ñaëng traàn Thöôøng coù quan heä vôùi cva theá naøo khoâng? Vuõ vaên Nhaäm coù hoï vôùi Vuõ vaên Cöôøng coøn Ñaëng traàn Thöôøng coù hoï vôùi Ñaëng traàn Chieán. Caû hai ñeàu hoïc cva cuøng thôøi vôùi anh Söï vaø toâi.

Roài chaøng khoaùi trí tröôùc caëp maét môû to ngaïc nhieân cuøa Töø, cho ñeán luùc ra veà chaøng môùi söïc nhôù ra laø chaøng loän Vuõ vaên Nhaäm vôùi Ngoâ thôøi Nhaäm. Nhöng chaû sao tình yeâu chaân thaät laø tình yeâu ngu muoäi vaø laàm laãn. Chaøng khaùm phaù moät ñieàu thuù vò laø maëc duøø chaøng luùc ñaàu chaøng khoâng heà chuû yù taùn tænh Töø nhöng caâu chuyeän chu Vaên an Tröng Vöông ñaõ ñöa ñaåy cho hai ñöùa quen nhau nhö ñaõ töø laâu.

Toái hoâm ñoù chaøng caáp toác ñeán apartment thaèng Cuø keå roõ söï tình. Cuø nghe xong cöôøi hoâ hoá, roài nghieâm maët baûo:

-Coi chöøng ñaïp phaûi kieán löûa ñaáy. Khoâng deã aên ñaâu. Nhöng neáu maøy muoán thì tao cho vaøi böûu boái. Ñaây naøy cöù hoûi thaêm veà coâ Naïi laø coâ naøng phaûi bieát. Coâ Naïi beân tv coøn noåi tieáng hôn caû Buøi ñình Taán tröôøng mình. Coøn veà thô thì tao coù hai caâu naøy hoïc ñöôïc cuûa thaèng Döông vaên Toaøn nhaéc tôùi theå naøo maáy em cuõng taùi maët:
Hoûi raèng ngöôøi aáy ôû ñaâu
Thöa raèng toâi ôû nôi naøy, raát laâu

Maøy neân bieát laø Döông vaên Toaøn ñaõ phaùn raèng thô thaån khoâng caàn phaûi röôøm raø duøng nhieàu chöõ Haùn môùi laø hay. hai caâu thô naøy vaø baøi thô 'Lucy' laø moät thí duï ñieån hình. Maáy hoâm sau Thaønh khaên goùi quaû möôùp ñeán thaêm Töø. Chaøng caån thaän chôø thaèng Cuø goïi thaèng Söï ñi ñaùnh pingpong roài môùi caát böôùc ra ñi. khi xöa chaøng hoïc heát ñeä nguõ Maïc ñónh chi roài môùi chuyeån sang chu Vaên an neân khoâng quen bieát nhieàu. tuy nhieân thaèng Cuø noùi thì theá naøo chaû ñuùng, laàn naøy coù theâm maáy teân tuoåi lôùn laøm quaø cho caâu chuyeän thì nhaát ñònh Töø phaûi taùi maët. Vöøa môùi ñeán chaân caàu thang apt nhaø Töø chaøng nghe tieáng ñaøn classical guitar voïng xuoáng. Hoâm nay ñang laø moät trong nhöõng ngaøy noùng nhaát cuûa muøa heø neân coù leõ Töø ñeå cöaû môû cho maùt. Thaønh ñöùng laïi laéng nghe. Baûn recuerdo de la alhambra maø chaøng thöôøng nghe thaèng Cuø chôi nhöng so vôùi tieáng ñaøn cuûa daân 'pro' thì khaùc xa moät trôøi moät vöïc . Tieáng ñaøn töø treân voïng xuoáng nhö quyeän vôùi aùnh naéng chan hoøa chieáu qua khung cöûa goã cuõ kyõ nôi chaân caàu thang chaøng ñöùng, reùo raét traàm boång laøm Thaønh ngaây ngöôøi . Hoùa ra Töø coøn thích nghe nhaïc classical guitar nöõa. Chaøng naûy ra yù ñònh vôø möôïn cuoän baêng naøy ñeå coù côù trôû laïi thaêm thöôøng xuyeân hôn. Moät coâng hai chuyeän. Ñôõ toán tieàn mua baêng laïi coù lyù do chính ñaùng ñeán thaêm ngöôøi ñeïp. Baûn nhaïc vöøa döùt Thaønh böôùc voäi leân, vöøa goõ vöøa ñaåy nheï caùnh cöûa. nghe tieáng Töø beân trong voïng ra, chaøng ñaåy haún caùnh cöûa, ñònh cöôøi chaøo 'Hello Töø' nhöng chaøng boãng ñöùng khöïng laïi, mieäng haù hoác ra, maét laïc thaàn. trong caên phoøng khaùch nhoû Töø ngoài treân chieác sofa cuõ kyõ tröôùc maët moät gaõ thanh nieân traïc tuoåi chaøng. Gaõ naøy ngoài treân chieác gheá nhoû ñoái dieän tay oâm caây ñaøn guitar. Hoùa ra baûn nhaïc vöøa roài laø do gaõ bieåu dieãn chöù khoâng phaûi chôi töø cassette. Chaøng aáp uùng chaøo Töø vaø cuùi xuoáng chìa tay ra:

-Chaøo anh, toâi laø Thaønh
Gaõ kia vaãn ngoài im, tay traùi oâm caây ñaøn, tay phaûi ñöa ra, kheõ nheách meùp, thaùi ñoä coù veû khænh khænh nhö thaàm hoûi 'Anh ñeán ñaây laøm gì, phaù ñaùm toâi phaûi khoâng':
-Toâi laø Thieän.


Xin ñoùn ñoïc kyø 2: traän quyeát ñaáu giöõa Thaønh, chu vaên an chính hieäu, vaø Thieän, sinh vieän ngheøo hieáu hoïc löôøi taém.

(*)Concordia, Montreal, sau ñoåi thaønh sir George
(**) original version of williams wordsworth ( courtesy of Nguyeãn ñình Ñieàn)
she dwelt among the untrodden ways
beside the springs of Dove,
a maid whom there were none to praise
and very few to love:
a violet by a mossy stone
half hidden from the eye!
fair as a star, when only one
is shining in the sky.
she lived unknown, and few could know
when lucy ceased to be;
but she is in her grave, and, oh,
the difference to me!

Copyright (c) 2026 chu van an - Houston