Bài Giäng ThÙ NhÃt
Bài Pháp ñÀu Tiên Cûa ñÙc PhÆt
M‡i khi xuân vŠ, theo thông lŒ cûa tu viŒn Chân Không, ljn ngày 30 T‰t, quš tæng ni và phÆt tº tø h¶i vŠ Çây Ç‹ nghe nh»ng l©i chÌ dÆy quš báu cûa thÀy viŒn chû trong Çêm giao ThØa. ThiŠn ÇÜ©ng cûa tu viŒn vÅn gi» b¶ m¥t xÜa, l¥ng lë tôn nghiêm gi»a nh»ng hàng cây c° thø, nh»ng täng Çá bi‰n thành nh»ng bæng ngÒi, nay vÅn Çang phÖi mình dܧi n¡ng sÜÖng. Bên trong thiŠn ÇÜ©ng cÛng vÅn là cái giän dÎ thÜ©ng nhÆt cûa tu viŒn. TÜ®ng ñÙc PhÆt Thích ca b¢ng xi mæng mÌm cÜ©i nhìn xuÓng. hai bên là hoa quä và l† hÜÖng Çang nghi ngút trܧc Çài.
Xin m©i quš vÎ nghe bài giäng thÙ nhÃt cûa thÀy ViŒn Chû trong Çêm giao ThØa.
Nam Mô B°n SÜ Thích ca Mâu ni PhÆt.
Hôm nay tôi së nh¡c låi bài thuy‰t pháp ÇÀu tiên cûa ñÙc PhÆt cho quš vÎ nghe. Vì tÃt cä chúng ta tu mà n‰u không n¡m v»ng ÇÀu mÓi cûa s¿ tu hành Çó, thì có th‹ mình dÍ Çi låc ho¥c Çi sai. Vì vÆy nên hôn nay tôi nhân ngày cuÓi næm Ç‹ nh¡c låi bài thuy‰t pháp ÇÀu tiên cûa ñÙc PhÆt, Ç‹ m‡i ngÜ©i thÃy rõ con ÇÜ©ng mà ñÙc PhÆt Çã våch s¤n, và cÛng Ç‹ cho m†i ngÜ©i bi‰t ÇÜ®c nguÒn gÓc cûa s¿ tu.
Khi b¡t ÇÀu vào bài Çó, tôi nói nh»ng lš do Ç‹ cho quš vÎ thÃy cái ÇìŠu cÀn y‰u cûa s¿ tu, bªi vì tÃt cä chúng ta là con ngÜ©i, thì con ngÜ©i nào cÛng mang n¥ng nh»ng tánh yêu thÜÖng, quš tr†ng, gìn gi», lo âu, s® hãi, kh° Çau v.v. là tåi sao? ñŠu là vì cái bän thân này mà ra. Thì nhÜ vÆy chû y‰u cûa s¿ tu hành là chúng ta phäi bi‰t ÇÜ®c cái bän thân cûa ngÜ©i chúng ta nhÜ th‰ nào.
Lâu nay m‡i ngÜ©i chúng ta cÙ quen nhìn ra ngoài, cÙ thÃy cái hay, nh»ng cái dª, cái tÓt, cái xÃu. Nói chung låi là chúng ta cÙ chåy theo ngÛ døc, chåy theo sáu trÀn mà quên ngay r¢ng con ngÜ©i mình là th‰ nào. Bªi không bi‰t mình nhÜ th‰ nào, cho nên cä Ç©i cÙ quay cuÒng trong cái tåo nghiŒp, th† kh° mà t¿ mình không bi‰t. Vì vÆy cho nên ñÙc PhÆt ÇÀu tiên khi nói pháp cho næm anh em ông KiŠu TrÀn NhÜ thì ngài Çi th£ng vào vÃn ÇŠ. VÃn ÇŠ Çó là gì? Ngài không nói tÃt cä cái gì khác, mà chÌ th£ng nÖi con ngÜ©i. Phäi bi‰t con ngÜ©i mình nhÜ th‰ nào? con ngÜ©i mình Çau kh° hay là an vui? N‰u mình thÜÖng nó, mình tr†ng nó, mình gìn gi» nó thì hÕi nó là thÆt an vui mà mình quš tr†ng, mình thÜÖng yêu, mình gìn gi», hay là nó là Çau kh° mà mình quš tr†ng, mình thÜÖng yêu? N‰u không hi‹u nó, mà mình Çi hi‹u tÃt cä cái bên ngoài thì Çó là ng†n nhánh ch§ không phäi c¶i gÓc.
N‰u chúng ta Çem h‰t tâm tÜ, Çem h‰t khä næng cûa mình tìm ki‰m, hi‹u nh»ng cái gì ngoài chúng ta, thì Çó chÜa phäi là cæn bän. CÛng nhÜ cái nhà, chúng ta muÓn hi‹u cái nhà Çó, trܧc tiên phäi hi‹u ông chû nhà. Ông chû nhà bi‰t rÒi thì cái nhà chúng ta phanh phui tìm hi‹u không khó. Thì nhÜ vÆy, con ngÜ©i m§i là chû, còn tÃt cä s¿ vÆt chung quanh chÌ là bån mà thôi. theo danh tØ chuyên môn trong nhà PhÆt g†i là Chánh Báo và y Báo. Chánh Báo là con ngÜ©i, mà y Báo là hoàn cänh hay là ngoåi cänh. Chánh Báo tÓt thì y Báo theo Çó mà tÓt. Chánh Báo xÃu thì y Báo theo Çó mà xÃu. Vì vÆy cho nên Chánh Báo là cái chû mà y Báo là cái phø. Th‰ mà chúng ta quen tìm hi‹u cái y Báo, mà không thÃy rõ ÇÜ®c cái Chánh Báo. ñó là m¶t khuy‰t Çi‹m l§n lao.
Vì vÆy cho nên khi PhÆt muÓn dÆy tu, ÇÀu tiên ñÙc PhÆt b¡t chúng ta phäi xác ÇÎnh thân này là kh° hay vui? ThÃy rõ ÇiŠu Çó, thì m†i vÃn ÇŠ chúng ta m§i thÃy Çúng. Bªi vì m†i phán Çoán ÇŠu qua chúng ta, rÒi m§i nhìn s¿ vÆt. N‰u mình không bi‰t mình, mà nói bi‰t s¿ vÆt Çúng lë thÆt thì ch¡c không bao gi© có. cho nên phäi bi‰t mình Çúng nhÜ s¿ thÆt rÒi m§i bi‰t ngoåi cänh, bi‰t nÖi ngÜ©i Çúng nhÜ s¿ thÆt. Còn nÖi mình mà mình bi‰t m¶t cách sai lÀm, thì v§i ngÜ©i, mình cÛng bi‰t m¶t cách sai lÀm! RÒi v§i ngoåi cänh mình cÛng bi‰t m¶t cách sai lÀm! Chû y‰u cûa Çåo PhÆt là phäi bi‰t mình. cho nên cái bài thuy‰t giäng ÇÀu tiên cûa ñÙc PhÆt mang ÇŠ tài - Pháp TÙ ñ‰. mà trong Pháp TÙ ñ‰ Çó có cái lj sÓ m¶t PhÆt nói vŠ là Kh° ñ‰. nghe nói Kh° ñ‰ thì quš vÎ tܪng nói cái kh° Çó là cái gì xa lå bên ngoài, nhÜng s¿ thÆt cái Kh° ñ‰ là chÌ xác nhÆn nÖi con ngÜ©i. NÖi con ngÜ©i này là kh° hay vui? Phäi xác nhÆn låi con ngÜ©i mình là kh° hay vui. N‰u mình bi‰t nó là kh° thì mình phäi cÓ g¡ng mà tu Ç‹ cho nó h‰t kh°. Còn mình bi‰t nó là vui, thì tu làm chi cho thØa. NhÜ vÆy thì khi nhìn th£ng thân này, chúng ta bi‰t nó là kh° hay là vui? Bi‰t Çúng nhÜ thÆt rÒi thì sau Çó m§i nói t§i chuyŒn tu hành. Còn n‰u chÜa bi‰t nó Çúng nhÜ thÆt thì ÇØng nói tu làm gì. Tåi sao vÆy? Bªi vì thân này là cái gÓc, là c¶i nguÒn mà n‰u mình không bi‰t nó thì nói gì khác cÛng là chuyŒn bên ngoài thôi. cho nên PhÆt b¡t chúng ta phäi xác nhÆn thân này là kh° hay là vui. ñó là cái gÓc cûa bài thuy‰t pháp ÇÀu tiên.
NhÜng mà nói t§i cái gÓc Çó, thì m†i ngÜ©i chúng ta nghe PhÆt nói thân này là kh°. Mà mình xác nhÆn có kh° thÆt không? ñây là ÇiŠu tôi phäi nh¡c låi lÀn n»a cho quš vÎ thÃy. ai nÃy nghe ñÙc PhÆt nói thân này là kh°, thì h† ÇŠu cho r¢ng quan niŒm Çåo PhÆt là bi quan. Nghïa là nhìn t§i thân là thÃy kh°. Kh° rÒi Çâm ra chán Ç©i. NhÜng mà s¿ thÆt không phäi vÆy. ñây là lë ñÙc PhÆt b¡t chúng ta phäi nhì thÃy cho Çúng. cho nên ch» "Kh°" không chÜa Çû mà phäi thêm ch» "Kh° ñ‰", cái kh° Çó là Çúng nhÜ thÆt. Ch§ không phäi chuyŒn tܪng tÜ®ng, không phäi chuyŒn phi lš. ñÙc PhÆt nêu lên ho¥c là TÙ Kh° ho¥c là Bát Kh°.
TÙ kh° là sinh, già, bŒnh, ch‰t. Nói sinh thì ta cÙ nghï sinh là khi mình m§i l†t lòng mË rÒi thì khóc oa oa. ñó là kh°. NhÜng theo tôi thì mình phäi nói sinh ra là trong m¶t cu¶c sÓng. sinh hoåt hiŒn tåi cûa mình, là kh° hay vui? ChÙ lúc m§i l†t lòng mË có khóc Çi n»a, cÛng không có cäm giác Çau kh° nhÜ th‰ nào. Bây gi© ngay trong cu¶c sÓng hàng ngày mà mình Çang sÓng, quš vÎ thÃy kh° hay vui? N‰u chúng ta xét kÏ tØ thܪ bé cho ljn hiŒn gi©, ngÜ©i già thì sáu bÄy mÜÖi, trÈ hÖn thì bÓn næm mÜÖi, ngÜ©i trÈ n»a thì hai ba mÜÖi, trong th©i gian quš vÎ sÓng Çó, nh»ng ÇiŠu mình muÓn ÇÜ®c nhÜ š nhiŠu hay là bÃt nhÜ š nhiŠu? MuÓn mÜ©i ÇiŠu, n‰u Çåt ÇÜ®c cao l¡m là ba ÇiŠu, bÓn ÇiŠu. Còn có khi mÜ©i ÇiŠu mà chÜa ÇÜ®c m¶t ÇiŠu n»a. Mà cái gì nhÜ š g†i là vui, còn bÃt nhÜ š thì kh°. NhÜ vÆy tóm låi trong mÜ©i ÇiŠu muÓn ÇÜ®c có hai ba ÇiŠu vØa š, còn ljn bÄy tám ÇiŠu không vØa š, thì nhÜ vÆy cái nào nhiŠu? Kh° nhiŠu hay vui nhiŠu? Dï nhiên chúng ta thÃy Çó là kh° nhiŠu, chÙ không phäi vui nhiŠu. Vì trong cu¶c sÓng xÄy ra nh»ng ÇiŠu bÃt nhÜ š tÙc là Çau kh°. NhÜ vÆy sinh là kh° hay là vui? trong cu¶c sÓng có bÃt nhÜ š tÙc là phäi kh°. ñó là lë thÆt không chÓi cãi ÇÜ®c.
RÒi già có kh° không? Thì ÇiŠu Çó không ai chÓi cãi ÇÜ®c. khi trÈ thì Çi chÖi t¿ do, t¿ tåi, muÓn làm gì thì làm ÇÜ®c. Còn khi già thì bÎ hån ch‰ Çû h‰t. ñi thì không ÇÜ®c v»ng vàng, nói næng thì có khi lÆp cà lÆp cÆp, æn thì ræng røng ho¥c lung lay. RÒi cho t§i m†i viŒc không ÇÜ®c sung sܧng nhÜ lúc xuân th©i. do Çó già là kh°. RÒi t§i cái thÙ ba, bŒnh có kh° không? BŒnh thì không ai thÃy vui ÇÜ®c h‰t. BŒnh là kh°. ñ‰n cái thÙ tÜ, ch‰t có vui không? Ch‰t cÛng là kh° luôn. Thì nhÜ vÆy, sinh , già, bŒnh, ch‰t là bÓn cái không ai chÓi ÇÜ®c "không phäi Çau kh°", mà ÇŠu thÄy là Çau kh°.
NhÜ vÆy Çau kh° Çó tØ Çâu mà ra? Bªi vì sinh, già, bŒnh, ch‰t Ç°i thay luôn luôn, không ª nguyên m¶t vÎ trí cho nên mình bÎ chuy‹n bi‰n. Chuy‹n bi‰n cho nên mình buÒn kh°, rÒi mình nh†c nh¢n Çau kh°. cái Çau kh° Çó là cæn cÙ trên cái thân vô thÜ©ng. Bªi thân vô thÜ©ng cho nên có sinh, có già, có bŒnh, có ch‰t. Thì trong bÓn cái kh° Çó, quš vÎ ki‰m låi coi trên nhân gian này có ngÜ©i nào thoát khÕi bÓn cái kh° Çó không? Ch¡c không ai có. NgÜ©i nào cÛng phäi chÎu chung nhÜ vÆy.
Vì vÆy cho nên PhÆt nói "Kh° ñ‰" , cái Kh° ñ‰ là lë thÆt. Còn n‰u Çi xa chút n»a, thì PhÆt nói tám cái kh°: Ái BiŒt Ly, CÀu BÃt ñ¡c, Oán T¡ng H¶i, NgÛ ƒm Xí Thånh. Ái BiŒt ly tÙc là yêu thÜÖng mà xa lìa, vui hay kh°? NgÜ©i thân mình xa lìa thì mình Çau kh°. RÒi nh»ng ngÜ©i mình không Üa mà cÙ giáp m¥t hoài thì sao? Thì cÛng không vui, cÛng là kh°. RÒi cái mình thích, mong cÀu mà không ÇÜ®c nhÜ š, Çó cÛng là kh°. Thì nhÜ vÆy ba cái kh° Çó là ba cái kh° vŠ liên hŒ bên ngoài. Còn bÓn cái kh° trܧc là ngay nÖi bän thân mình bÎ sinh, già, bŒnh, ch‰t. Nó Ç°i thay nên Çau kh°. RÒi s¿ liên hŒ mình và ngÜ©i, và nh»ng s¿ vÆt chung quanh. Nh»ng cái mình thích mà không ÇÜ®c, Çó là CÀu BÃt ñ¡c. RÒi cái mình yêu thÜÖng mà bÎ xa lìa, Çó là Ái BiŒt Ly. Nh»ng cái mình không Üa mà cÙ phäi g¥p, Çó là Oán T¡ng H¶i. RÒi t§i cái thÙ tám là NgÛ ƒm Xí Thånh, tÙc là mang cái thân ngÛ Ãm này, nó là cái gÓc cûa s¿ Çau kh°, cái Çó là cái chung.
Nói tám kh° nhÜng chÌ có bÄy cái. BÓn cái thu¶c vŠ thân tÙ Çåi, còn ba cái thu¶c vŠ ÇÓi v§i hoàn cänh, ÇÓi v§i m†i ngÜ©i chung quanh. Cái thÙ tám chung cä th‹ xác lÅn tình thÀn tÙc là ngÛ Ãm, là phÀn vÆt chÃt và tinh thÀn cûa con ngÜ©i chung h®p låi là m¶t vòng bi‰n chuy‹n. cho nên nói nó là Çau kh° thì nhÜ vÆy, nói chung låi mang cái thân vô thÜ©ng là mang cái Çau kh°. N‰u bi‰t nó là vô thÜ©ng, bi‰t nó là Çau kh°, thì mình có say mê Ç‹ vun bÒi, mà tô Çi‹m, mà tåo nh»ng cái gì cho thÆt hÖn ngÜ©i Ç‹ nó hܪng hay không? CÛng nhÜ bây gi© quš vÎ bi‰t rõ m¶t món ÇÒ giä, xài hai ba næm là b‹ , là hÜ, thì quš vÎ có nghï r¢ng Ç‹ món ÇÒ Çó mình ráng tìm cách gi» ÇÜ®c træn næm, có nghï nhÜ vÆy không? hay là bi‰t nó Çúng hai næm, ba næm là phäi hÜ, thì bây gi© trong khi mình cÀn thì nên tÆn døng nó cho h»u ích. ChÙ còn gi» nó, nó cÛng hÜ!
NhÜ vÆy mình bi‰t rõ thân này là tåm b®, là vô thÜ©ng, là Çau kh°, thì n‰u mình không sº døng nó b¢ng cách l®i mình, l®i ngÜ©i thì rÃt u°ng m¶t cu¶c Ç©i. Vì vÆy cho nên, thÃy ÇÜ®c thân Çau kh°, tåm b® rÒi, chúng ta m§i nÄy ra nh»ng tâm hÒn vì ngÜ©i, l®i ngÜ©i, hay là làm l®i ích cho chúng sinh. Còn n‰u thÃy mình là lâu dài, là tÓt ÇËp, là quš báu thì së sinh ra kiêu hãnh, ngã mån. ThÃy mình lâu dài, lo tích lÛy dành døm. ThÃy mình hÖn ngÜ©i thì tÙc là mình khinh kÈ khác. do Çó vØa thÃy nó là hÖn , là lâu dài, là qúy báu thì bao nhiêu cái tÆt xÃu nó theo Çó. Chúng ta là PhÆt Tº ÇŠu thÃy thân này vô thÜ©ng, Çau kh°.
ñành r¢ng lš là nhÜ vÆy, nhÜng mà nhÆn Ç‹ mà sÓng thì không dám nhÆn. ñó là nh»ng ÇiŠu mà ngÜ©i ta không gan, bi‰t lë thÆt là nhÜ vÆy mà không dám nhìn Çúng lë thÆt Çó, rÒi cÙ tܪng tÜ®ng mình còn sÓng dai. Vì vÆy cho nên s¿ tu cûa mình vÅn còn y‰u, viŒc làm l®i ích cho chúng sinh cÛng vÅn nhè nhË chÙ không dám nhiŠu. ñó là cái khuy‰t Çi‹m cûa ngÜ©i PhÆt Tº chúng ta, cho nên ÇÀu tiên ñÙc PhÆt bäo mình phäi nhÆn cho xác thÆt thân này là Çau kh°. ñã là Çau kh° thì mình phäi làm sao cho mình h‰t kh°, cho ngÜ©i h‰t kh°. ChÙ không phäi nói Çau kh° rÒi bó tay, bó gÓi rÒi than khóc.
ThÃy kh° rÒi, phäi làm sao cho mình h‰t kh°, cho ngÜ©i h‰t kh°. ñó là møc tiêu cûa PhÆt dÆy. Vì vÆy cho nên t§i cái ñ‰ thÙ hai là TÆp ñ‰. Vì mình bi‰t thân này là Çau kh°, mà muÓn h‰t thì phäi làm sao? Thº hÕi tåi sao mình mang cái thân Çau kh° này? TÙc là phäi tìm nguyên nhân cûa nó. ñÙc PhÆt chÌ cho mình thÃy nguyên nhân cûa nó. Nói ÇÖn giän là do tham, sân, si, tÙc là ba cái th٠Ƕc. Còn n‰u nói nhiŠu hÖn n»a, thì nói r¢ng sáu thÙ cæn bän phiŠn não tham, sân, si, mång, nghi, ác ki‰n. ñó là cái nhân tích tø Ç‹ rÒi thành cái quä cûa cái thân Çau kh° này. TØ thÃy cái quä Çau kh°, mình phæng lÀn tìm coi do nguyên nhân nào mà mang cái thân Çau kh° này. Mình truy tìm thÃu Çáo thì m§i bi‰t do tham, sân, si, mång, nghi, ác ki‰n.
Nói vŠ tham, sân, si, sª dï chúng ta kh° trong cu¶c sÓng là vì có nh»ng ÇiŠu bÃt nhÜ š. trong cu¶c sÓng có nh»ng cái bÃt nhÜ š, mà cái gì làm mình bÃy nhÜ š? Tåi mình muÓn cái Çó mà không ÇÜ®c. mà muÓn là thu¶c vŠ tham. Bªi có tham m§i có bÃt nhÜ š! Bªi vì cái tham cûa mình là tham vØa khä næng mình, hay là tham quá khä næng mình? Khä næng mình có næm mà mình tham t§i cä ngàn. tham quá sÙc nhÜ vÆy, cho nên cái bÃt nhÜ š quá nhiŠu. Thì nhÜ vÆy m§i bi‰t rõ tham là gÓc cûa Çau kh°. Quš vÎ thÃy có ngÜ©i nào, tham m¶t cái này ÇÜ®c rÒi không tham nÛa không? HÍ muÓn cái này rÒi thì muÓn cái thÙ hai. ThÙ hai ÇÜ®c rÒi muÓn cái thÙ ba. Lúc nào tham cÛng kéo t§i. Nó chåy dài dài không có nÖi ÇÙng, không có ch‡ th¡ng (hãm). Bªi không th¡ng ÇÜ®c cho nên con ngÜ©i không bao gi© ÇÜ®c nhÜ š! Nghïa là ª ÇÎa vÎ nào cÛng bÃt nhÜ š h‰t. Bªi vì lòng tham vô chØng, mà khä næng mình h»u hån. Khä næng h»u hån mà mang lòng tham vô chØng vô hån thì làm sao mà không Çau kh°. Vì vÆy cho nên có lòng tham là có Çau kh°. RÒi tôi hÕi quš vÎ, khi quš vÎ già, cäm thÃy già quš vÎ kh°. Tåi sao già låi là kh°? Tåi mình muÓn trÈ không muÓn già. Mình muÓn trÈ tÙc là mình tham trÈ, mà cái già nó ljn thì tÙc nhiên là bÃt nhÜ š rÒi! Ch§ mình ÇØng có tham trÈ, thì cái già nó t§i, cÙ cÜ©i v§i cái già thì có kh° gì Çâu? RÒi hÕi tåi sao ch‰t là kh°? Tåi mình muÓn sÓng. Mình muÓn sÓng mà cái ch‰t nó ljn thì mình thÃy kh°.
Thì nhÜ vÆy sinh kh°, già kh°, bÎnh kh°, tº kh° gÓc tåi cái gì mà ra? TØ lòng tham, thì nhÜ vÆy cái kh° Çó tØ lòng tham. N‰u h‰t lòng tham thì bÓn cái kh° Çó Çâu còn. do tham mà có kh°. do sân thì có kh°. do si có kh° cÛng dÍ hi‹u, bªi vì si là không thÃy Çúng s¿ thÆt. Bªi vì không thÃy Çúng nhÜ thÆt cho nên m§i tham bÆy, tham bܧng. ThÃy Çúng lë thÆt rÒi thì khä næng mình bao nhiêu, thì thÃy rõ bÃy nhiêu. ThÃy không sai lÀm thì mình Çâu có tham bÆy, thì Çâu có kh°. tham rÒi bÃt nhÜ š m§i kh°. Vì vÆy cho nên tham, sân, si là gÓc cûa Çau kh°, là nguyên nhân cûa Çau kh°. Rõ ràng nhÜ vÆy. Bi‰t rõ cái Çau kh° không phäi b‡ng dÜng có, mà gÓc tØ tham, sân, si hay là chung cä sáu cái cæn bän phiŠn não. NhÜ vÆy thì muÓn h‰t Çau kh° phäi làm sao? Phäi tìm nguyên nhân bÎnh, mà tìm ÇÜ®c nguyên nhân bÎnh rÒi thì chØng Çó trÎ cái nhân hay cái quä? N‰u nhân trÎ h‰t thì quä t¿ nhiên Çâu còn. DiŒt ñ‰ tÙc là diŒt cho h‰t nguyên nhân Çã tåo thành cái quä Çau kh° Çó. cái nguyên nhân Çó diŒt såch rÒi thì h‰t cái quä Çau kh°. Mà h‰t cái quä Çau kh° Çó g†i là gì? H‰t kh° g†i là vui.
NhÜ vÆy chû y‰u cûa Çåp PhÆt là dÆy cho chúng ta tØ thÃy ÇÜ®c cái quä Çau kh° rÒi, phæng t§i cái nguyên nhân. Bi‰t ÇÜ®c nguyên nhân rÒi tiêu diŒt nguyên nhân Çó, thì cái quä Çau kh° h‰t. CÛng nhÜ mình bi‰t bÎnh Çó là do vi trùng vì nó quÃy phá hoành hành, bi gi© bi‰t rÒi dùng thuÓc trÎ vi trùng Çó, vi trùng Çó ch‰t h‰t rÒi thì bÎnh Çó ÇÜ®c såch h‰t, ÇÜ®c lành. TrÎ h‰t nguyên nhân rÒi thì cái quä Çau kh° Çâu còn. Ch» "DiŒt" này là diŒt såch nguyên nhân Çau kh°. Thì cÛng giÓng hŒt nhÜ ông thÀy thuÓc trÎ h‰t vi trùng, vì trùng mà làm cho bÎnh phát ra Çó, diŒt h‰t thì bÎnh t¿ nhiên lành. ñó là tình thÀn DiŒt ñ‰.
NhÜng mà bây gi© bi‰t ÇÜ®c nguyên nhân thì phäi có phÜÖng pháp Ç‹ tiêu diŒt nó. CÛng nhÜ mình bi‰t ÇÜ®c vi trùng rÒi, bi gi© dùng thuÓc gì Çây? ThuÓc gì có công hiŒu nhÃt ÇÓi v§i Çám vi trùng này, thì Çó là phÜÖng pháp. Vì vÆy cho nên t§i cái thÙ tÜ là ñåo ñ‰. ñåo ñ‰ tÙc la cái phÜÖng thuÓc diŒt h‰t nguyên nhân Çau kh°. ñåo ñ‰ thì nhiŠu l¡m, nói theo trong các kinh a Hàm có ba mÜÖi bÄy (37) phÄm tr® Çåo. NhÜng mà phÀn nhiŠu cái gÓc thì nói Bát Chánh ñåo. ñó là tôi nói cho quš vÎ cæn bän cûa TÙ DiŒu ñ‰, chÙ tôi không có giäi thích h‰t nh»ng chi ti‰t vŠ TÙ ñ‰. NhÜ vÆy thì chúng ta thÃy rõ ñÙc PhÆt nói Kh° ñ‰ là chÌ lë thÆt ngay nÖi bän thân chúng ta, Ç‹ mình nhÆn thÙc thÃu Çáo lÍ thÆt Çó. RÒi mình phæng lÀn t§i nguyên nhân. Vì nguyên nhân nào có hiŒn tÜ®ng Çau kh° này? Bi‰t ÇÜ®c nguyên nhân Çó rÒi, mình tìm cách tiêu diŒt nguyên nhân Çó cho såch, n‰u såch rÒi thì quä kh° không còn. bây gi© muÓn tiêu diŒt nó, phäi có phÜÖng pháp. PhÜÖng pháp Çó là ñåo ñ‰. NhÜ vÆy bÓn cái ǧ Ç‹ nh¡m th£ng vào con ngÜ©i cûa chúng ta, tØ quä ljn, rÒi tØ cái kh° ÇÜa ljn cái h‰t kh°. ChÙ không có nghïa kh° rÒi cam chÎu kh°, nhÜ ngÜ©i Ç©i mang thân kh° mà không bi‰t Çau kh°. Bªi vì không bi‰t kh° nên h† nói cÀn gì tiêu diŒt kh°. cho nên khi mang thân kh°, h† tܪng là vui, rÒi t¿ hào hãnh diŒn, rÒi Çû thÙ bÎnh theo Çó. H† mang thân kh° mà låi không hay, không bi‰t. Chúng ta nghï là Çáng giÆn hay Çáng thÜÖng? Thí dø nhÜ bi gi© có m¶t ngÜ©i bÎnh n¥ng, không sÓng bao lâu n»a, kéo dài l¡m 6 tháng hay 1 næm. NhÜng mà ngÜ©i bÎnh trÀm tr†ng nhÜ vÆy, mà h† cÙ giÆn ngÜ©i này, cÙ khinh ngÜ©i kia, h† hung d» v§i kÈ n†, tÃt cä cái tham lam tÆt xÃu Çó h† hiŒn Çû h‰t. Thì mình thÃy nhÜ vÆy là Çáng thÜÖng hay Çáng giÆn? Mình bi‰t h† mang cái thân kh° Çau, mÕng manh mà không t¿ bi‰t. H† låi dùng nó không Çúng, cho nên Çáng thÜÖng chÙ không Çáng ghét.
Cho nên chúng ta tu PhÆt mª màn b¢ng ch» "Kh°", nhÜng k‰t thúc b¢ng ch» "Låc". Bi‰t kh° rÒi, tiêu diŒt nguyên nhân kh°, Ç‹ ÇÜ®c vui chÙ Çâu phäi bi‰t kh° Ç‹ chÎu kh°. NhÜ vÆy bi‰t kh° rÒi tiêu diŒt nguyên nhân kh° Ç‹ ÇÜ®c vui, Çó là pháp PhÆt. Còn th‰ gian thì mª màn b¢ng vui nhÜng mà k‰t thúc b¢ng kh°. Thí dø m¶t ngÜ©i chÜa bi‰t uÓng rÜ®u, mà g¥p bån bè kêu låi nài nÌ uÓng rÜ®u thì lúc Çó vui l¡m, hÌ hä l¡m. NhÜng mà uÓng rÒi say, ngã b© ngã bøi lúc Çó låi kh°. Mª màn là vui, k‰t quä là kh°. ñó là cái lÀm lÅn cûa con ngÜ©i. cho nên ÇÓi v§i Çåo PhÆt, ngài chÌ th£ng cái Çau kh° là cái cæn bän. cho nên nói kh° Ç‹ rÒi tìm cách tiêu diŒt nó, Ç‹ cho ÇÜ®c an vui.
Bây gi© tôi xin hÕi quš vÎ cái vui trong Çåo PhÆt là cái vui làm sao? Thí dø quš vÎ bÎ Çói bøng, Çói bøng làm cho mình kh°. Lúc Çói bøng làm xót xa trong bao tº làm cho mình kh°. N‰u ÇÜ®c vài chén cÖm æn no thì låi vui. NhÜ vÆy cái kh° cûa s¿ Çói bøng lúc trܧc không còn, tÙc là h‰t kh°. Mà h‰t kh° ngÜ©i ta nói là ÇÜ®c vui. vui Çó không phäi cái vui nhÜ Çi coi hát. Không phäi cái vui nhÜ tiŒc trà, tiŒc rÜ®u. Mà là cái vui an °n, an nhiên, t¿ tåi trong bän thân mình. Lúc nÅy Çói quá Çi không n°i, ngÒi ÇÙng không an. sau khi æn ÇÜ®c Çôi ba chén cÖm thì khÕe månh låi. MuÓn Çi thì ÇÜ®c, muÓn làm gì thì làm ÇÜ®c. ñó g†i là vui.
CÛng nhÜ vÆy, chúng ta còn mang tÃm thân này mà trong Çó chÙa chÃp tham, sân, si thì chúng ta còn Çau kh°. N‰u tiêu diŒt h‰t tham, sân, sithì còn thân này mà lúc Çó còn Çau kh° không? HÒi nÅy tôi nói cái thân này là Çau kh°. NhÜng bi gi© Çây ta bi‰t nguyên nhân Çau kh° chính là tham. sân, si. khi dËp h‰t tham, sân, si thì còn thân này, mà lúc Çó có Çau kh° không? ñiŠu này phäi xác nhÆn cho thÆt rõ. N‰u không thì nghe nói "Thân này là kh° thì còn thân này là còn kh°." NhÜ vÆy nh»ng vÎ a la Hán khi chÙng ÇÜ®c quä a la Hán; tham, sân, si không còn, thì lúc Çó các ngài cÛng hãy còn thân, mà có kh° nhÜ mình không? khi các ngài già các ngài có rên rÌ không? khi các ngài ch‰t, có buÒn thäm không? Thì nhÜ vÆy Ç‹ thÃy r¢ng tuy còn thân mà h‰t cái nhân tham, sân, si rÒi thì cÛng h‰t Çau kh°. VÆy cho nên các vÎ a la Hán khi gÀn tÎch, các vÎ vui vÈ tÎch, không có s® sŒt nhÜ mình.
NhÜ vÆy Ç‹ thÃy rõ ràng cái nhân Çau kh° không còn, dù còn thân này mà cái quä Çau kh° Çã giäm, cÛng Çã b§t Çi rÒi. Hi‹u nhÜ vÆy quš vÎ m§i thÃy cái hiŒu nghiŒm cûa s¿ tu. ChÙ Ç‹ nhiŠu ngÜ©i không hi‹u nói: "NhÜ vÆy DiŒt ñ‰ là diŒt såch cái nhân Çau kh°, rÒi ch‰t mình m§i ÇÜ®c Ni‰t Bàn, chØng Çó m§i h‰t kh°." Thì cái Çó ngÜ©i ta nói ch‰t rÒi ai bi‰t mình ÇÜ®c Ni‰t bàn? ai bi‰t mình h‰t Çau kh°? ñó là chuyŒn hÙa hËn xa xôi quá, thi‰u th¿c t‰! ngay trong cu¶c sÓng này, nhÜ các vÎ chÙng ÇÜ®c a la Hán hay nhÜ ñÙc PhÆt, sau khi thành PhÆt rÒi ngài m§i ÇÜ®c ba mÜÖi mÃy tu°i. trong khoäng ba mÜÖi mÓt tu°i Çó cho t§i tám mÜÖi tu°i th©i gian bÓn mÜÖi chín næm Çó ngài cÛng già, cÛng bÎnh, cÛng ch‰t, mà ngài có kh° nhÜ mình không?
NhÜ vÆy m§i thÃy r¢ng diŒt h‰t nguyên nhân Çau kh° rÒi tuy còn thân này mà vÅn không có kh°. ñó là b¢ng chÙng cø th‹ cûa s¿ tu. ngay trong thân này khi mình Çåt ljn ch‡ Çó rÒi cÛng h‰t Çau kh° nhÜ thÜ©ng. Vì vÆy cho nên các vÎ a la Hán, hay các vÎ BÒ Tát, các ngài cÛng mang thân mà các ngài không kh° là ch‡ Çó. VÆy Ç‹ quš vÎ thÃy rõ r¢ng chúng ta tu là cÓt diŒt kh°, mà diŒt kh° là Ç‹ h‰t kh°, mà h‰t kh° là chúng ta an vui.
RÒi chúng ta muÓn Çem cái an vui cho m†i ngÜ©i. ñó là t¿ l®i, l®i tha. Mà Çó cÛng là lòng tØ bi. Mình bi‰t làm nhÜ vÆy h‰t kh° mà ngÜ©imà ngÜ©i khác Çang còn chÎu Çau kh°, mình phäi thÜÖng h†. Thì cái thÜÖng Çó là lòng tØ bi. Lúc nào mình có giác ng¶ thì liŠn có tØ bi. Còn n‰u không giác ng¶ thì lòng tØ bi gÜ®ng gÜ®ng thôi. Không có tØ bi thÆt. Tåi sao vÆy? Bªi mình không giác ng¶, còn mê lÀm, thì còn Çau kh°. Mà n‰u có thÜÖng ngÜ©i ta, thì gÜ®ng mà thÜÖng thôi bªi vì mình có h‰t kh° Çâu mà lo cho ngÜ©i ta h‰t kh° ÇÜ®c. Thí dø, n‰u mà mình có cûa nhiŠu, t¿ mình không có Çói, không có thi‰u, g¥p ngÜ©i khác Çói mình muÓn giúp Ç‹ cho h† b§t thi‰u thì dÍ. Còn mình Çang Çói thi‰u nhÜ h† mà nói t§i thÜÖng anh quá, thÜÖng chÎ quá thì nói b¢ng miŒng chÙ th¿c t‰ mình không làm gì ÇÜ®c cho h†. cho nên có giác ng¶ rÒi m§i có tØ bi, thì cái tØ bi Çó là tØ bi chân thÆt, do mình hܪng ÇÜ®c s¿ an vui cûa mình rÒi mình m§i Çem s¿ an vui Çó låi cho m†i ngÜ©i.
Vì vÆy cho nên ngÜ©i tu nhÜ chúng ta hiŒn tåi chÜa có làm l®i ích cho nhiŠu ngÜ©i. NhÜng mà ráng n‡ l¿c Çi tu; n‡ l¿c dËp h‰t tham, sân, si cûa mình. khi nó såch, nó an °n rÒi, khi Çó mình muÓn giúp l®i ích cho ngÜ©i thì rÃt là thuÆn l®i. ChÙ còm mình chÜa h‰t mà muÓn cho ngÜ©i ta ÇÜ®c l®i ích thì nhiŠu khi hÖi trøc tr¥c. Thí dø nhÜ bình thÜ©ng thì mình cÛng tÌnh táo, cÛng sáng suÓt. khi mình tÌnh táo sáng suÓt thÃy huynh ÇŒ nào h† có nh»ng cái phiŠn não rÓi reng thì mình có th‹ khuyên bäo, giäng dÆy nghe ÇÜ®c l¡m. NhÜng mà t§i lúc mình g¥p gia cänh bÓi rÓi, mình cÛng làm nh»ng cái không ÇÜ®c sáng sûa, nói l©i không ÇÜ®c sáng suÓt, làm cho ngÜ©i ta mÃt lòng tin. Vì vÆy cho nên cái l®i tha không ÇÜ®c tr†n. Còn n‰u mình ÇÜ®c tÌnh mãi mãi, thì không bao gi© mình mÃt lòng tin. cho nên hÍ khi nào mình tÌnh giác tr†n vËn, thì cái l®i tha m§i ÇÜ®c tr†n vËn.
NhÜ vÆy cæn cÙ ª trên thân này, chúng ta thÃy rõ là phäi bi‰t nó, bän chÃt nó là vô thÜ©ng, là Çau kh° Ç‹ rÒi chúng ta cÓ g¡ng tåo ÇiŠu kiŒn cho cái Çau kh° ÇÜ®c tiêu diŒt. Mà såch h‰t Çau kh° rÒi thì chúng ta ÇÜ®c an vui. ñó là tinh thÀn cûa pháp TÙ ñ‰ mà trong các b¶ kinh a Hàm chúng ta Çã h†c. Bây gi© nói xa hÖn chút n»a, tØ nÖi thân vô thÜ©ng Çau kh° này, qua cái nhìn cûa các vÎ BÒ Tát. Thân này BÒ Tát thÃy nó vô thÜ©ng không? Có Çau kh° hay không? Nó cÛng vô thÜ©ng, cÛng Çau kh° nhÜng mà các ngày thÃy khác nhau m¶t chút. Bªi ngay cái thân vô thÜ©ng Çau kh° này, các ngài bÜÖi ra ÇÜ®c m¶t cái không vô thÜ©ng, không Çau kh°. HÒi nÅy là nói theo TÙ ñ‰. Cái nhìn cûa TÙ ñ‰ chÌ nhìn nÖi thân, nÖi tܧng cho nên thÃy thân này là vô thÜ©ng Çau kh° do tØ tham, sân, si mà ra. DËp ÇÜ®c h‰t tham, sân, si thì Çau kh° theo Çó mà h‰t.
NhÜng mà ª Çây, qua ñåi ThØa hay qua cái nhìn cûa các thiŠn sÜ, thì chúng ta thÃy m¶t bܧc khác. ngay trong cái thân vô thÜ©ng Çau kh° các ngài cÛng thÃy rõ nhÜ vÆy, bi‰t nó là vô thÜ©ng Çau kh°. Cái Çó là cái gì? NhÜ quš vÎ h†c kinh Læng Nghiêm nh© ñÙc PhÆt nói chuyŒn v§i vua ba TÜ N¥c. vua ba TÜ N¥c nói thân cûa ông lúc mÜ©i tu°i thì trÈ hÖn lúc hai mÜÖi tu°i, và lúc hai mÜÖi tu°i thì trÈ hÖn lúc ba mÜÖi tu°i, cho t§i ngày nay, næm nay, già hÖn næm rÒi, tháng này già hÖn tháng trܧc v.v. M‡i ngày Ç°i thay tØng phút tØng giây. ñÙc PhÆt m§i bäo r¢ng trong cái sinh diŒt vô thÜ©ng hay trong cái già ch‰t Ç°i thay Çó có m¶t cái chÜa tØng già ch‰t. ñÙc PhÆt m§i chÌ cho ông cái không già không ch‰t, ª ngay trong cái thân già ch‰t.
Cái không già không ch‰t là cái gì? Cái không già không ch‰t Çó ñÙc PhÆt chÌ tØ cái thÃy, tØ cái nghe. trong kinh Læng Nghiêm có Çoån PhÆt ÇÜa tay lên xòe n¡m, xòe n¡m. PhÆt hÕi a nan có thÃy không? Ngài a nan trä l©i thÃy. PhÆt hÕi thÃy cái gì? Ngài a nan nói thÃy tay PhÆt xòe n¡m. PhÆt hÕi: "Tay ta xòe n¡m mà cái thÃy cûa ông có xòe n¡m không?" Ngài a nan trä l©i: "Tay PhÆt xòe n¡m, ch§ cái thÃy cûa con không xòe n¡m." Xòe n¡m tÙc là Ƕng, Ƕng thì vô thÜ©ng. NhÜ vÆy chúng ta thÃy ngay trong cái thân vô thÜ©ng này có cái không phäi vô thÜ©ng, không phäi sinh diŒt. Vì vÆy mà ngài Vïnh gia HuyŠn Giác mª ÇÀu ChÙng ñåo ca b¢ng nh»ng câu:
Ng¶ ÇÜ®c có cái thân, cái pháp thân, rÒi cái pháp thân Çó không có m¶t vÆt, mà cái pháp thân Çó cÛng g†i là bän nguyên, cÛng g†i là t¿ tánh, cÛng g†i là PhÆt thiŒn chân. Nó s¤n trong Çó. khi mà mình giác ng¶ ÇÜ®c có pháp thân rÒi, thì nhìn låi cái thân ngÛ uÄn này nhÜ: "NgÛ uÄn phù vân không khÙ lai." Nghïa là cái thân ngÛ uÄn này, ch£ng khác nào mây n°i bay qua låi trong bÀu tr©i. mây bay trong bÀu tr©i quan tr†ng t§i mÙc nào? lát thì h®p, lát thì tan, khi thì trø, khi thì tan, lúc có lúc không. Có nghïa lš gì Çâu.
Vì vÆy cho nên nhÆn ÇÜ®c cáo pháp thân trong cái thân ngÛ uÄn này, chØng Çó mình m§i thÃy cái thân ngÛ uÄn này nó nhÜ là mây n°i ch®t còn, ch®t mÃt không có nghïa lš gì. RÒi lúc Çó thÃy: "Tam Ƕc thûy bào hÜ xuÃt m¶t." tam Ƕc là tham, sân, si ch£ng khác nào nhÜ cái b†t nܧc nó ch®t n°i rÒi ch®t tan. NhÜ vÆy chúng ta còn thân này, chúng ta có kh° hay không? N‰u thÃy ÇÜ®c cái Çó chúng ta có kh° hay không? ñÓi v§i hàng NhÎ ThØa thÃy thân này là kh°. RÒi nguyên nhân cûa cái kh° Çó là ba Ƕc tham, sân, si. Thì qua t§i ñåi ThØa, nhÃt là t§i ThiŠn Tông thì ngay cái thân kh° Çó, vô thÜ©ng Çó, thÃy ÇÜ®c có pháp thân chÜa tØng vô thÜ©ng, chÜa tØng sinh diŒt. Bªi vÆy ÇÙng tØ cái pháp thân Çó mà nhìn låi cái thân vô thÜ©ng sinh diŒt này ch£ng khác nào nhÜ Çám mây n°i. Còn ba Ƕc tham, sân, si nhÜ cái bóng nܧc.
NhÜ vÆy cái nhân và cái quä cûa thân này ÇŠu là tåm b® giä dÓi không có nghïa lš gì h‰t. ThÃy ÇÜ®c nhÜ vÆy rÒi thì ÇÓi v§i thân này còn buÒn, còn kh° không? S¿ còn mÃt cûa nó mình có rên rÌ không? Hi‹u nhÜ vÆy m§i thÃy r¢ng ngay trong cái thân vô thÜ©ng, Çau kh° mà chúng ta tÌnh giác nhÆn ra ÇÜ®c cái pháp thân chân thÆt rÒi, thì chØng Çó, cái thân vô thÜ©ng Çau kh° này không còn có gì là quan tr†ng ÇÓi v§i mình. Bªi vÆy cho nên BÒ Tát nhìn thÃy thân này nhÜ mây n°i, thÃy tam Ƕc nhÜ là bong bóng nܧc cho nên không s® tam Ƕc mà cÛng không quš ti‰c cái thân này. Mà tåi sao các ngài không s® tam Ƕc? Bªi vì thÃy cái pháp thân ª trong thân sinh diŒt rÒi, thì lúc Çó các ngài còn si hay không? Bªi vì thÃy cái thân này nhÜ mây n°i còn gì n»a mà tham. Mà h‰t tham thì không còn sân. Vì vÆy các ngài thÃt tam Ƕc nhÜ bong bóng nܧc n°i rÒi tan, không có gì thiŒt mà phäi s®.
Vì mình thÃy thân này là thiŒt, Çó là si mê. Bªi si mê nên tham lam rÒi sân hÆn. Vì vÆy mình s® tham, sân, si. ñó là cái nhân rÒi s® cái quä kh°. Còn BÒ Tát, bªi thÃy rõ cái Çó, thì các ngài giác ng¶. Mà giác cho nên h‰t si, h‰t si cho nên h‰t tham, h‰t tham thì h‰t sân. do Çó các ngài coi cái tham cÛng nhÜ là bong bóng nܧc. Hi‹u nhÜ vÆy các hàng BÒ Tát không còn s® cái thân này là Çau kh°. Không còn s® cái nguyên nhân tåo thành cái thân Çau kh° n»a. Bªi vÆy cho nên các ngài vui vÈ. Có vÎ BÒ Tát nào mà buÒn không?
Còn các vÎ mà chÜa chÙng ÇÜ®c BÒ Tát, còn tu theo hånh a la Hán thì các vÎ Çó Çang tu có vui không? Bªi vì thÃy thân này là Çau kh° sinh tº; rÒi thÃy tham, sân, si là gÓc cûa Çau kh°, mà chÜa dËp h‰t ÇÜ®c thì các ngài chÜa vui ÇÜ®c, lúc nào cÛng cÓ g¡ng Ç‹ tiêu diŒt. Vì vÆy mà các ngài kh° hånh Çû thÙ. Còn BÒ Tát bªi thÃy trong cái thân vô thÜ©ng có cái thÜ©ng, bªi vÆy cho nên các ngài không s® sŒt, không hoäng hÓt mà tâm các ngài h¢ng an, h¢ng tïnh, Çó là cái giai Çoån cûa BÒ Tát. Thì nhÜ vÆy chúng ta bi‰t rõ chÜ BÒ Tát, Çã thÃy ÇÜ®c cái tâm này, ngay nÖi trong thân này có cái chân thÆt rÒi, thì các ngài së làm sao?
Tôi dÅn thêm vÎ C° ñÙc nói m¶t bài tøng:
ChÜ PhÆt tåi tâm ÇÀu, tÙc là ª ngay nÖi ÇÀu tâm mình. sao không nói ª Çuôi tâm mà nói ª ÇÀu tâm? Bªi vì khi mình thÃy niŒm lên, trܧc khi dÃy niŒm lúc Çó là Ƕng hay là tÎnh? Nó tÎnh rÒi m§i dÃy Ƕng ch§? NhÜ vÆy trܧc khi chÜa dÃy niŒm thì lúc Çó PhÆt ª ngay trong Çó rÒi. mà dÃy niŒm là thành chúng sinh. cho nên nói chÜ PhÆt ª tâm ÇÀu. ChÜa dÃy niŒm Çó, ngay Çó là PhÆt rÒi mà mình không bi‰t. Nghïa là ÇØng dÃy niŒm tÙc là PhÆt Çó rÒi, nhÜng vØa dÃy niŒm PhÆt thành ª dܧi, tÙc nhiên Ç®i niŒm l¡ng xuÓng thì thÃy PhÆt hiŒn n»a. NhÜ vÆy thÃy r¢ng niŒm dÃy lên, thiên hå chÃp cái Çó là tâm. Mà thÆt ra PhÆt ª ÇÀu niŒm ch§ không Çâu h‰t. Trܧc khi niŒm sinh là có PhÆt rÒi, mà dÃy niŒm thành chúng sinh, mà chúng sinh l¡ng xuÓng trª vŠ PhÆt låi chÙ có xa xôi gì Çâu. VÆy mà "NgÜ©i mê chåy ngoài cÀu". NgÜ©i mê chåy ki‰m ông PhÆt ª ch‡ này, ch‡ kia, ª Tà LÖn, Ông CÃm gì Çó, chÙ không chÎu thÃy ông PhÆt ngay tâm mình. "Trong ôm báu vô giá", "Ch£ng bi‰t m¶t Ç©i thôi", nghïa là trong tâm mình Çã ôm s¤n m¶t hòn ng†c báu vô giá mà mình không chÎu bi‰t hòn ng†c Çó, rÒi m¶t Ç©i Ç‹ trôi qua, u°ng m¶t Ç©i.
Qua bÓn câu rÃt là ÇÖn giän cûa các ngài, mình thÃy rõ là PhÆt Çâu có ª xa mình. Bªi ª ngay ÇÀu tâm Çó mà rÒi không hi‰t cÙ chåy ÇÀu này ÇÀu kia. Chåy hì høc, leo non, leo núi Ç‹ tìm PhÆt. RÓt cu¶c rÒi có g¥p PhÆt không? Có g¥p thì g¥p cái gì chÙ không g¥p PhÆt. RÒi mình Çã s¤n m¶t hòn ng†c báu vô giá ª trong lòng mình mà không bi‰t, Ç‹ trôi m¶t Ç©i thÆt Çáng ti‰c. ñó là m¶t vÎ thiŠn sÜ nh¡c cho chúng ta bi‰t.
Tôi nh¡c låi m¶t lÀn n»a, dÀu tu theo hång thanh Væn hay là hånh BÒ Tát, ÇŠu có m¶t møc Çích Ç‹ Çåt ÇÜ®c s¿ yên vui. Nghïa là hàng thanh Væn thÃy thân kh° Ç‹ tìm nguyên nhân tiêu diŒt cái kh°, h‰t kh° rÒi ÇÜ®c vui. Còn BÒ Tát thÃy rõ trong cái thân Çau kh° có cái chân thÜ©ng an låc. cho nên bi‰t có chân thÜ©ng an låc rÒi các ngài trª vŠ sÓng v§i s¿ an låc Çó cÛng là an vui. NhÜng mà khi ª hai Çi‹m có hai cái tØ bi khác nhau. khi ª hàng NhÎ ThØa thÃy cái thân này vô thÜ©ng, Çau kh° rÒi tìm nguyên nhân diŒt h‰t cái nguyên nhân Çau kh°, cho ÇÜ®c an vui. Nhìn låi nh»ng ngÜ©i mang thân Çau kh° mà không bi‰t Çau kh°, rÒi låi say sÜa trong Çó, các ngài khªi tØ bi thÜ©ng chÌ dÆy Ç‹ cho ngÜ©i ta diŒt cái nguyên nhân Çau kh° Ç‹ cùng ÇÜ®c vui. ñó là tinh thÀn cûa NhÎ ThØa.
Còn BÒ tát thì khác. BÒ Tát thÃy ngay trong thân vô thÜ©ng Çau kh° có cái chân thÜ©ng, an låc trong Çó cho nên các ngài không dÆy mình cái lÓi dËp tham sân si, mà các ngài dÆy mình phäi giác ng¶. Phäi thÃy ÇÜ®c cái chân thÆt ngay trong cái hÜ dÓi. N‰u thÃy ÇÜ®c chân thÆt Ãy rÒi, thì Çó là phá ÇÜ®c si. Phá ÇÜ®c si rÒi thì tham cÛng h‰t, sân cÛng h‰t. Thì Çó cÛng là dËp tham, sân, si. NhÜng mà ª Çây dËp mà không dåy pháp tu mà chÌ mình phäi thÃy. Vì vÆy mà ThiŠn Tông g†i là Ki‰n Tánh Khªi Tu. ThÃy ÇÜ®c chân thÆt rÒi sau Çó mình tØ tØ xóa bÕ mê lÀm.
Vì vÆy cho nên, vào hàng ñåi ThØa, khi mà dÆy ngÜ©i ta thÃy cái kh° rÒi Ç‹ thoát kh°, b¢ng cách chÌ th£ng cái Çó hÖn là chÌ cách diŒt ba Ƕc. Và chÌ th£ng cho mình thÃy trong cái thân vô thÜ©ng có cái chân thÜ©ng. bao gi© lúc nào cÛng chÌ cái Çó cho nên bao nhiêu kinh Çi‹n ñåi ThØa, n‰u quš vΠdžc së thÃy. Thí dø nhÜ trong kinh Pháp hoa thì PhÆt nói chÌ có m¶t PhÆt ThØa, rÒi chÌ th£ng cho mình cái tri ki‰n PhÆt. kinh Læng Nghiêm cÓt chÌ cho mình ÇÜ®c cái chân tâm. Còn kinh Viên Giác cÓt chÌ cho mình thÃy tính Viên Giác. Thì kinh nào cÛng nh¢m cái Çó là cái gÓc. NhÜ vÆy mình phäi hi‹u tåi sao tinh thÀn ñåi ThØa nh¡m th£ng vào Çó.
Cho ljn ThiŠn Tông cÛng vÆy. ChÌ cho mình ki‰n tánh, nhÆn cho ra cái Çó rÒi m§i ki‰n tánh khªi tu. Thì cái Çó là cái gÓc cûa s¿ tu, Çó là nguÒn gÓc cho mình thÃy ngay cái thân tåm b® hÜ dÓi có cái chân thÆt. Vì cái chû y‰u cûa mình tu Çây là ÇØng lÀm cái thân giä dÓi cho là chân thÆt. mà n‰u lÀm cái giä dÓi cho là chân thÆt rÒi m‡i cái lÀm kéo theo dài dài không bao gi© k‹ h‰t. Còn bây gi© mình thÃy rõ nó rÒi, tØ cái giä dÓi mình tìm ra cái chân thÆt ª trong, rÒi t¿ nhiên mình thÃy nó là tÀm thÜ©ng nhÜ mây n°i. T¿ nó giäi quy‰t ÇÜ®c bao nhiêu vÃn ÇŠ.
Vì vÆy cho nên ñåi ThØa là ÇÓn ng¶, mau là ª ch‡ Çó. Vì vÆy lòng tØ bi cûa ñåi ThØa, khi nhÆn mình có cái chân thÆt rÒi, ÇÓi v§i thân này mình h‰t quan tr†ng. Bªi h‰t quan tr†ng thì mình h‰t Çau kh°, thì lúc Çó thÜÖng xót muÓn chÌ dÆy cho ngÜ©i ta. ChÌ dÆy ÇiŠu gì? Thì giÓng nhÜ trong kinh Pháp hoa mà nói, cho r¢ng thÃy bån nghèo quá, lang thang, say sÜa liŠn cho hòn ng†c báu, c¶t trong chéo áo Çó. cho cái Çó, n‰u bån quên, chÌ cho cái Çó lÃy ra xài thôi. LÃy cái Çó làm then chÓt Ç‹ dÆy tu, lòng tØ bi chÌ th£ng ch‡ Çó. cho nên quš vÎ thÃy rõ ràng cä Ç©i BÒ Tát ThÜ©ng BÃt khinh làm viŒc gì, g¥p ai ngài cÛng nói: "Tôi không dám khinh các ngài, vì các ngài ÇŠu së thành PhÆt." TÙc là cÓt chÌ cho ai nÃy cÛng ÇŠu có cái cûa báu Çó. Nghïa là nhÆn cho ra cûa báu Çó là m¶t viŒc làm suÓt cä cu¶c Ç©i cûa các ngài.
Hi‹u ÇÜ®c ch‡ Çó quš vÎ m§i thÃy bao nhiêu chÜ BÒ Tát ÇŠu nh¢m th£ng chÌ cho chúng ta phäi làm sao nhÆn ra hòn ng†c báu Çó. Thì nhÜ vÆy quš vÎ m§i thÃy rõ không có nói riêng vŠ hàng ñåi ThØa, BÒ Tát m§i có tØ bi mà hàng NhÎ ThØa cÛng có tØ bi vÆy. NhÜng tØ bi nhìn khác hÖn bên ñåi ThØa. hai bên khác nhau nhÜ vÆy cho nên chúng ta m§i thÃy có chia ra Ti‹u ThØa, ñåi ThØa. NhÜng mà møc tiêu chính y‰u ÇŠu là thÃy rõ thân này là gÓc.
ThÃy rõ thân này là gÓc rÒi k‰ Çó là tìm cách nào giäi h‰t cái Çau kh° ÇÜa t§i an vui. NhÜ vÆy là chû y‰u Çåo PhÆt dù Ti‹u ThØa, ñåi ThØa cÛng là Çem låi nguÒn an vui cho chúng sinh. chÙ không nói Çau kh°, chán nän. ñem låi nguÒn vui tÙc là an °n phÃn khªi vui tÜÖi. cho nên quš vÎ thÃy ai mà tu lâu, tu có hiŒu l¿c thì ngÜ©i Çó không phäi ngÜ©i buÒn mà là ngÜ©i vui. Ngoài ra tu lôi thôi thì còn nghï cái ÇÜ®c, cái mÃt nhiŠu, thì cái Çó còn buÒn vui. ChÙ thÆt tình tu có Çåo l¿c thì ít có buÒn vui. Thì nhÜ vÆy m§i thÃy rõ Çåp PhÆt là Çem låi nguÒn vui cho chúng sinh, chÙ không phäi Çau kh°.
Vì vÆy cho nên ngÜ©i tu theo Çåo PhÆt là cÓt h‰t kh°. cho nên tÃt cä chúng ta tØ Tæng ni cho t§i PhÆt Tº nam n», m‡i ngÜ©i tu làm sao m‡i ngày b§t kh° thì m§i g†i là thÆt tu. ChÙ còn tu mà cÙ càng ngày càng chÒng chÃt thêm nh»ng cái kh° Çau, Çó chÜa phäi là bi‰t tu. NhÜ vÆy tu có nghïa là giäi kh°, chÙ không phäi tu Ç‹ mà thêm kh°. DÀu cho ª chùa, dÀu cho h†c Çåo nhiŠu næm mà chÜa có b§t kh° cÛng chÜa phäi là bi‰t tu. Thì nhÜ vÆy chúng ta h†c Çåo là cÓt làm sao cho h‰t kh°. Mà muÓn h‰t kh° là phäi nhÆn ra hòn ng†c báu cûa mình hay là nhÆn ra ÇÜ®c pháp thân.
Cho nên tôi nh¡c låi câu chuyŒn cûa ngài Cänh Thæng. Ngài ngÒi trong am v§i chú thÎ giä nghe ª ngoài kia có con r¡n nó b¡t con nhái thì con nhái kêu Ëo Ëo ª ngoài. Ngài hÕi chú thÎ giä ti‰ng gì ª ngoài? Chú thÎ giä Çáp là ti‰ng r¡n b¡t nhái kêu. Ngài nói: "Chúng sinh kh°, låi có kh° chúng sinh." NhÜ vÆy thì con r¡n b¡t con nhái, thì con nhái bÎ con r¡n b¡t là chúng sinh kh°, còn kh° chúng sinh là ai? Là chú thÎ giä hay là ai? Là ngÜ©i mà quên mình theo vÆt. ai quên mình theo vÆt thì ngÜ©i Çó ÇŠu kh° h‰t. ñó là kh° chúng sinh. Bªi vì chúng ta ngay nÖi mình có hòn ng†c báu mà lúc nào cÛng quên nó, mà cÙ chåy theo âm thanh s¡c tܧng bên ngoài. Bªi chåy theo âm thanh s¡c tܧng bên ngoài cho nên bÎ vô thÜ©ng chi phÓi. do Çó mà kh°. Bªi vÆy cho nên kho nghe ti‰ng mà chÌ bi‰t ti‰ng chÙ không nh§ mình. Vì vÆy cho nên cänh kh° là chúng sinh kh°. Mà quên mình Çó là kh° chúng sinh. ñ‹ th‰ cho ông thÎ giä mà trä l©i cho câu hÕi cûa ngài Cänh thanh thì tôi së nói: "Quan Âm diŒu trí l¿c. Næng cÙu chúng sinh kh°."
ñ‹ k‰t luÆn bài nói chuyŒn hôm nay, tôi xin dÅn m¶t bài kŒ cûa thiŠn sÜ Chân Nguyên ª ViŒt nam Ç©i Lê Ç‹ cho quš vÎ nh§ mà tu:
Nói r¢ng "NhÃt tánh viên minh cä cá ÇÒng" tÙc là m¶t tánh tròn sáng mà m‡i ngÜ©i ai cÛng ÇÒng có, ai cÛng có tánh tròn sáng nhÜ vÆy. "Bao la thiên ÇÎa t°ng hÜ không" tÙc là nó bao trùm cä tr©i ÇÃt và hÜ không. N‰u mình thÃy ÇÜ®c tánh Çó thì cái thân này thÆt là b†t bèo không Çáng k‹ gì h‰t. "Ngã kim tr¿c chÌ Tây lai š" nghïa là nay tôi nh¡m th£ng š Tây Lai, tÙc là š cûa t° sÜ tØ ƒn ñ¶ sang, š Çó là "tâm tÎch linh tri thÎ chánh tông." "Tâm tÎch", ch» "Tâm" hÒi nÅy tôi nói là tâm ÇÀu. Tâm là chÌ cho cái tâm v†ng tܪng phân biŒt cûa mình Çó. Mà cái tâm v†ng tܪng phân biŒt nó l¥ng Çi rÒi thì còn cái "Linh Tri" tÙc là cái bi‰t sáng suÓt, không phân biŒt. ñó chính là "Chánh Tông". "Tâm tÎch linh tri thÎ chánh tông." nghïa là nh»ng cái tâm v†ng tܪng l¥ng xuÓng còn cái linh tri sáng suÓt Çó, tÙc là "Chánh Tông" mà t° BÒ ñŠ ñåt ma Çem sang. Vì vÆy cho nên bän dÎch:
NhÜ vÆy tÃt cä chúng sinh ta tu mà nhÃt là tu thiŠn thì thÃy cái š t° sÜ tØ ƒn ñ¶ sang rõ ràng b¢ng m¶t câu k‰t thúc này: "Lòng v¡ng bi‰t thiêng Ãy chánh tông". Thì quš vÎ nh§ r¢ng Ùng døng nhÜ vÆy thì Ç©i tu chúng ta không u°ng, mà Çó cÛng là š cûa t° sÜ tØ ƒn ñ¶ sang.
H‰t bài giäng thÙ NhÃt.