cong an cua phat thich ca

CÔNG ÁN CÑA PHT TH´CH CA

L©i dÎch giä:

Ròng rã bÓn mÜÖi chín næm ñÙc PhÆt thuy‰t pháp, ÇŠu là tùy theo
cæn cÖ, hay nói cho rõ hÖn, tùy theo bŒnh "chÃp thÆt" sâu, ho¥c
cån, cûa chúng sinh mà cho thuÓc khác nhau. Vì th‰, kinh PhÆt Çã
cÛng luôn luôn nh¡c PhÆt tº phäi tuân theo qui luÆt "tÙ y" trong
Çó có "y kinh liÍu nghïa, bÃt y kinh bÃt liÍu nghïa". kinh bÃt
chÃp thÆt còn quá n¥ng mà thôi. Còn ÇÓi v§i ÇÜÖng cÖ nào mà Ngài
thÃy có th‹ tr¿c nhÆn ÇÜ®c bän tâm thì Ngài dùng công án, thí dø
công án Niêm hoa ThÎ Chúng mà nhiŠu PhÆt tº Çã bi‰t.

Çã có nhiŠu thính chúng ng¶ ÇÜ®c bän tâm. NhÜng vì các công án Ãy
ÇÜ®c ghi låi räi rác trong các kinh nên ít ai Ç‹ š. sau này, có
(LÎch sº ThiŠn Tông trung Hoa).

LÀn ÇÀu tiên phiên dÎch công án cûa PhÆt Thích Ca, chúng tôi muÓn
trình bày có chÙng liŒu v§i quí Ç¶c giä r¢ng cÖ xäo cûa chÜ T°
ThiŠn Tông vÓn c¶i nguÒn là truyŠn thØa tØ chính ñÙc PhÆt. Và
Ngài cÛng Çã rÃt nhiŠu lÀn sº døng Ç‰n các công án. do Çó, công án
cûa ñÙc PhÆt còn truyŠn låi rÃt nhiŠu.

CuÓn sách này, chúng tôi chÌ dÎch tØ trang 17 Ç‰n trang 24 trong
Bà la Môn (1) trong kinh Læng Già.

Møc Çích cûa PhÆt và ChÜ T° khi sº døng công án là cÓt Ç‹ ÇÜÖng
cÖ ngay Çó hoát nhiên tr¿c ng¶. N‰u ngay Çó chÜa ng¶ ÇÜ®c, thì
tÃt nhiên së phát ra nghi tình, rÒi do nghi tình Çó, sau này së
th‹ chÙng ng¶.

nên dùng š thÙc Ç‹ nghiên cÙu tìm hi‹u. CÀn phäi ngay ch‡ không
hi‹u, phát khªi nghi tình và luôn luôn gi» mãi cái nghi tình Çó

TH´CH duy LC


(l) ghi chú :
Th‰ luÆn Bà la Môn :
Th‰ luÆn là pháp th‰ gian, xuÃt phát tØ nhÃt niŒm vô minh, ÇŠu ª
trong phåm vi tÜÖng ÇÓi. Vì vô minh là hÜ huyÍn ch£ng thÆt nên
phàm có tÜÖng ÇÓi cÛng ÇŠu hÜ huyÍn ch£ng thÆt, nên PhÆt nói là
th‰ luÆn.
Nghi tình : Tình trång không hi‹u, không bi‰t cûa b¶ óc mà
không cho b¶ óc suy nghï hay tìm hi‹u.

CÔNG ÁN CÑA PHT TH´CH CA
(Trích trong ChÌ NguyŒt Løc)

Ti‹u sº PHT TH´CH ca :

Thích ca Mâu ni là PhÆt thÙ tÜ trong hiŠn ki‰p (1), h† Sát Lœ,
Cha là TÎnh Phån VÜÖng, mË là ma Da. Dòng Sát Lœ làm vua tØ khi
châu Diêm Phù ñŠ b¡t ÇÀu. PhÆt träi qua nhiŠu ki‰p tu hành ÇÜ®c
PhÆt Nhiên ñæng th† kš k‰ vÎ PhÆt ca Di‰p, thành PhÆt trong ki‰p
này.

ñåi Sï. khi nhân duyên Ç‰n, cách Çây khoäng 302l (2026 næm trÜ§c
Tây LÎch).

ñÙc PhÆt Thích ca Giáng sanh tåi Népal. theo lÎch trung QuÓc là
hoa sen vàng tØ dÜ§i ÇÃt n°i lên hÙng hai chân Ngài. khi Ãy Ngài
phÜÖng nói : "Thiên thÜ®ng thiên hå duy ngã Ç¶c tôn".

LÜ®c giäi :

Thiên thÜ®ng thiên hå duy ngã Ç¶c tôn :

Có tæng hÕi T° Vân Môn :

- Tåi sao PhÆt Thích ca nói : "Thiên thÜ®ng thiên hå duy ngã Ç¶c
tôn" ?

T° Vân Môn Çáp :

- khi Ãy n‰u tôi g¥p thÃy së Çánh ch‰t cho con chó æn Ç‹ mong
thiên hå ÇÜ®c thái bình.

cûa Vân Môn cÛng là muÓn hi‹n bày nghïa bÃt nhÎ cûa t¿ tánh.

Tåi sao T° Vân Môn nói Çánh ch‰t rÒi cho con chó æn ? N‰u không cho
con chó æn thì vÅn còn xÜÖng thÎt nghïa là còn dÃu tích, cûa
Ç¶c tôn, vÆy là hai cái Ç¶c tôn (T° Vân Môn và PhÆt) chÜa
phäi là nghïa bÃt nhÎ cûa t¿ tánh.


* *
*

Sau khi giáng sanh, hiŒn ra Çû thÙ thÀn dÎ nhÜ Çã ÇÜ®c ghi trong
các kinh. Næm 19 tu°i, mÒng 8 tháng 2, Ngài có š muÓn xuÃt gia,
trong tâm nghï r¢ng së ÇÜ®c g¥p nhân duyên, nên Çi dåo kh¡p bÓn
cºa thành, Çích thân g¥p thÃy bÓn viŒc sanh, lão, bŒnh, tº, liŠn
quy‰t chí tìm cách Ç‹ lìa h£n.

Thiên ôm chân ng¿a Ngài Çang c«i bay ra khÕi thành, khi Ãy Ngài
phát thŒ nguyŒn r¢ng : "N‰u ch£ng dÙt tám kh°, ch£ng thành vô

Phø VÜÖng TÎnh Phån thÜÖng nh§ Ngài, sai nhiŠu Çåi thÀn Çi khuyên
Ngài trª vŠ Cung, Ngài nhÃt ÇÎnh không vŠ. Ngài vào núi ñàn ñ¥c
tu Çåo, lúc ÇÀu theo ngoåi Çåo a lam ca lam 3 næm , h†c ñÎnh
BÃt Døng XÙ, sau bi‰t quÃy liŠn bÕ. RÒi Ç‰n nÖi UÃt ñÀu lam PhÃt
3 næm, h†c ñÎnh phi phi TÜªng, sau bi‰t quÃy cÛng bÕ. K‰ Ç‰n núi
ñÀu RÖi, cùng các ngoåi Çåo h¢ng ngày chÌ æn måch, mè, träi qua 6
næm. RÒi Ngài t¿ nghï r¢ng : "Tu kh° hånh này ch£ng th‹ giäi
thoát chân chính. ta së th† th¿c låi". RÒi xuÓng sông ni Liên
Ngài. khi Ãy gió dÎu mây ÇËp dÃy lên tØ bÓn phÜÖng, thiên ma s®
Ngài thành Çåo nên thÓng lãnh ma chúng Ç‰n làm m†i cách ngæn trª
nhiên ch£ng Ç¶ng, låi dùng ngón tay chÌ ÇÃt khi‰n ÇÃt chÃn Ç¶ng
månh, b†n ma ÇŠu ngã té liŠn bÎ hàng phøc. Nên kinh nói : "DÛng
vô tâm š, vô th† hånh mà hàng phøc h‰t thäy các ngoåi Çåo tà
ma".

ñ‰n Çêm mÒng 7 tháng 2 næm Quš Mùi là næm thÙ ba Châu M¥c VÜÖng, Ngài
nhÆp Chân tam Mu¶i. Rång sáng mÒng 8, vào lúc sao mai m†c, Ngài hoát
nhiên Çåi ng¶ thành ñ£ng Chánh Giác, than r¢ng : "Lå thay ! TÃt
cä chúng sanh ÇŠu s£n Çû trí huŒ ÇÙc tÜ§ng cûa NhÜ Lai, chÌ vì
v†ng tÜªng chÃp trÜ§c mà ch£ng th‹ chÙng Ç¡c". khi Ãy Ngài 30
tu°i.

Sau khi thành Çåo 6 næm, Ngài vŠ cung vì vua TÎnh Phån thuy‰t
gia.

CÔNG ÁN :

M¶t hôm Th‰ Tôn thæng tòa, Çåi chúng tø tÆp xong, Væn Thù Çánh
dùi båch chúng r¢ng :

- xem kÏ pháp cûa Pháp VÜÖng. Pháp cûa Pháp VÜÖng là nhÜ th‰ !

Th‰ Tôn liŠn xuÓng tòa.

* *
*

M¶t hôm Th‰ Tôn thæng tòa, ngÒi im l¥ng. a nan båch dùi (dùng dùi
Çánh chuông) r¢ng :

- xin Th‰ Tôn thuy‰t pháp.

Th‰ Tôn nói :

- trong h¶i có hai tÿ kheo phåm luÆt nên ta ch£ng thuy‰t pháp.

A nan dùng tha tâm thông quán bi‰t hai tÿ kheo Çó rÒi Çu°i ra.
Th‰ Tôn vÅn còn im l¥ng. a nan båch n»a :

- hai tÿ kheo phåm gi§i Çã bÎ Çu°i ra rÒi, sao Th‰ Tôn vÅn không
thuy‰t pháp ?

Th‰ Tôn nói :

- ta ch£ng vì thanh Væn NhÎ ThØa thuy‰t pháp.

RÒi xuÓng tòa.

* *
*

M¶t hôm Th‰ Tôn thæng tòa. ca Di‰p båch dùi r¢ng :

- Th‰ Tôn Çã thuy‰t pháp xong.

Th‰ Tôn liŠn xuÓng tòa.

* *
*

nh§ PhÆt, sai th® Çiêu kh¡c kh¡c tÜ®ng PhÆt b¢ng g‡ Chiên ñàn.
Tôn g†i ba lÀn, tÜ®ng cÛng Çáp låi ba lÀn. Th‰ Tôn nói : Vô vi
chân PhÆt thÆt ª thân ta. (VÆy ª thân nào) ?.

* *
*

chúng bát b¶ ÇŠu Çi nghênh ti‰p. Có tÿ kheo ni Liên hoa S¡c nghï
khi g¥p PhÆt. chi b¢ng dùng thÀn l¿c bi‰n thành Chuy‹n Luân Thánh

Th‰ Tôn vØa thÃy liŠn quª r¢ng :

- Liên hoa S¡c ! NgÜÖi Çâu th‹ qua m¥t các Çåi tæng mà g¥p ta.
NgÜÖi dù thÃy s¡c thân ta nhÜng ch£ng thÃy pháp thân ta. tu BÒ ñŠ
tuy tïnh t†a trong hang låi ÇÜ®c thÃy pháp thân ta.

* *
*

Th‰ Tôn Çem håt châu ma ni Tùy S¡c hÕi NgÛ PhÜÖng Thiên VÜÖng :

- Håt châu này mÀu gì ?

s¡c do mình thÃy. Th‰ Tôn dÃu håt châu rÒi giÖ tay hÕi :

- Håt châu này mÀu gì ?

NgÛ PhÜÖng Thiên VÜÖng nói :
- trong tay PhÆt không còn håt châu, vÆy Çâu có mÀu gì ?

Th‰ Tôn nói :
- Các ngÜÖi sao mê mu¶i Çiên Çäo quá. ta Çem håt châu th‰ gian
cho xem thì nói có xanh, vàng, ÇÕ, tr¡ng. ta thÎ hiŒn håt châu chân
thÆt låi ch£ng bi‰t gì cä.

Ngay khi Ãy NgÛ PhÜÖng Thiên VÜÖng ÇŠu t¿ ng¶ Çåo.

* *
*


PhÆt bäo :
- Buông xuÓng Çi !

Phån Chí buông hoa bên tay trái xuÓng.

PhÆt bäo ti‰p :
- Buông xuÓng Çi !

Phån Chí buông hoa còn låi bên tay m¥t xuÓng.

PhÆt låi bäo :
- Buông xuÓng Çi !

Phån Chí nói :
- nay hai tay con Çã không còn gì, sao PhÆt còn bäo buông cái gì
xuÓng n»a ?

PhÆt nói :
- ta ch£ng phäi bäo ngÜÖi buông bÕ hoa. NgÜÖi phäi buông xä ngoài
không còn gì Ç‹ xä. ƒy chính là ch‡ buông thân mång cûa ngÜÖi.

Phån Chí ngay Çó ng¶ vô sanh nhÅn.
------------
(1) ghi chú :
Phån Chí dÎch nghïa là tÎnh duŒ (con cháu cûa dòng thanh tÎnh) t¿
xÜng t° tiên cûa h† ÇÜ®c sanh ra tØ miŒng cûa Phån Thiên (vua cõi
ÇŠu › vào kinh Çi‹n cûa h† cho là hay nhÙt, nên thành ra ngåo
mån, phÀn nhiŠu hay tranh biŒn. H† cho Phån Thiên là tác giä cûa
VÛ Trø, Ãy là ThÀn Ngã.
* *
*

Ph° Nhãn BÒ Tát muÓn g¥p Ph° HiŠn mà không ÇÜ®c, cho Ç‰n nhÆp
ÇÎnh ba lÀn, quán kh¡p tam Thiên ñåi Thiên Th‰ Gi§i tìm Ph° HiŠn
cÛng ch£ng th‹ thÃy, liŠn Ç‰n båch PhÆt. PhÆt nói :

- NgÜÖi hãy ª nÖi TÎnh tam Mu¶i khªi m¶t niŒm liŠn thÃy Ph° HiŠn.


* *
*

NgÛ Thông Tiên Nhân hÕi PhÆt :
- Th‰ Tôn có løc thông, con có ngÛ thông. Th‰ nào là m¶t thông
kia ?

PhÆt g†i :
- NgÛ Thông Tiên Nhân !

Tiên Nhân :
- Då !

PhÆt nói :
- Th‰ nào là "m¶t thông kia" ngÜÖi Çã hÕi ta ?

* *
*

M¶t hôm Th‰ Tôn bäo a nan :

A nan :
- Då.

Th‰ Tôn nói :
- NgÜÖi Çi bình bát phäi y theo nghi thÙc quá khÙ cûa bÄy PhÆt.

A nan hÕi :
- Th‰ nào là nghi thÙc cûa bÄy PhÆt ?

Th‰ Tôn g†i :
- a nan !
- Då.

Th‰ Tôn nói :
- CÀm bình bát Çi Çi !

* *
*
Có tÿ kheo hÕi PhÆt :
- con ÇÓi v§i PhÆt pháp ch‡ thÃy thì có, ch‡ chÙng thì chÜa phäi.
Th‰ Tôn làm sao khai thÎ ?

Th‰ Tôn nói :
- Tÿ kheo ! Ông ta làm sao khai thÎ. Câu hÕi này là ngÜÖi.

* *
*

Th‰ Tôn cùng Kÿ Bà thÃy m¶t cái mä trong Çó có næm b¶ xÜÖng. Vì
Kÿ Bà rÃt khéo phân biŒt âm thanh nên Th‰ Tôn gõ vào m¶t b¶ hÕi Kÿ
Bà :

- Cái này Çã sanh ch‡ nào ?

ñáp :
PhÆt gõ b¶ khác hÕi :
- sanh ch‡ nào ?
ñáp :
RÒi PhÆt gõ b¶ khác n»a, hÕi :
- sanh ch‡ nào ?

Kÿ Bà ch£ng bi‰t ch‡ sanh.

* *
*


M¶t hiŠn n» khác nói :
- Làm sao ! Làm sao !

Các hiŠn n» cùng quán kÏ, m‡i m‡i kh‰ ng¶.

ViŒc này cäm thông ÇÜ®c ñ‰ Thích. ñ‰ Thích Ç‰n räi hoa r¢ng :


M¶t hiŠn n» nói :
- Nhà tôi tÙ s¿ (æn, m¥c, ng†a cø, y dÜ®c) thÃt bäo thäy ÇŠu ÇÀy
Çû. ChÌ cÀn ba món ÇÒ : m¶t là cÀn cái cây ch£ng có gÓc, hai là
cÀn mi‰ng ÇÃt ch£ng âm dÜÖng, ba là cÀn m¶t thung lÛng có ti‰ng
kêu mà ch£ng âm vang.

ñ‰ Thích nói :
- TÃt cä ÇÒ cÀn dùng tôi ÇŠu có. ñÓi v§i ba món này tôi th¿c
không có.

HiŠn n» nói :

ñ‰ Thích chÜng hºng. RÒi tÃt cä cùng Çi båch PhÆt.

PhÆt bäo :
- KiŠu thi ca (tên cûa ñ‰ Thích) ! Các ÇŒ tº Çåi a la Hán cûa
ta ch£ng hi‹u nghïa này, chÌ có các Çåi BÒ Tát m§i hi‹u nghïa
này.

* *
*

XÜa kia Th‰ Tôn tu hành nÖi nhân ÇÎa rÛ tóc ra che trên ÇÃt sình,
träi tóc Çó nói :
- Mi‰ng ÇÃt này nên lÆp m¶t ngôi chùa.

Khi Ãy trong chúng có m¶t trÜªng giä Çem cây nêu c¡m ngay ch‡
Çó, r¢ng :
- Ki‰n lÆp ngôi chùa xong !

* *
*

xÜa. Th‰ Tôn liŠn Çänh lÍ. a nan nói :

Th‰ Tôn nói :
- Tháp cûa chÜ PhÆt quá khÙ.

A nan hÕi "
- ChÜ PhÆt quá khÙ là ÇŒ tº cûa ai ?

Th‰ Tôn nói :
- Là ÇŒ tº cûa ta.

A nan nói :
- Phäi nên nhÜ th‰.

* *
*

Ngày giäi hå t¿ tÙ (t¿ ki‹m thäo), vì Ngài Væn Thù nhÆp hå ª ba
ch‡ nên Ngài ca Di‰p muÓn båch dùi (Çánh chuông) Çu°i ra. VØa cÀm
dùi thì thÃy træm ngàn muôn Ùc Væn Thù, ca Di‰p dùng h‰t thÀn l¿c
cûa mình mà vÅn không giÖ dùi lên ÇÜ®c. Th‰ Tôn bèn hÕi ca Di‰p :
- NgÜÖi muÓn Çu°i Væn Thù nào ?


* *
*

Ÿ cºa ñông thành la PhiŒt có m¶t bà già cùng sanh m¶t ngày v§i
PhÆt mà không muÓn g¥p PhÆt. M‡i khi thÃy PhÆt Ç‰n liŠn trÓn
tránh. M¥c dù nhÜ th‰ nhÜng nhìn qua nhìn låi bên ñông bên Tây
bàn tay, thäy ÇŠu là PhÆt.

*
* *

nhÆp ÇÎnh. Væn Thù båch PhÆt r¢ng :
?

PhÆt bäo Væn Thù :
hÕi cô ta.
thÃy xuÃt ÇÎnh, cho Ç‰n ÇÜa t§i Phån Thiên dùng h‰t cä thÀn l¿c
cÛng không thÃy xuÃt ÇÎnh.

Th‰ Tôn nói :
xuÃt ÇÎnh ÇÜ®c. Ÿ phÜÖng dÜ§i Çi qua 42 h¢ng hà sa quÓc Ç¶ có BÒ

M¶t lúc sau ñåi Sï Võng minh tØ dÜ§i ÇÃt v†t lên Çänh lÍ Th‰ Tôn.
Th‰ Tôn bão Võng minh :
n» xuÃt ÇÎnh liŠn.

* *
*

ÐÖng Khoát ma la Çi khÃt th¿c Ç‰n cºa nhà m¶t trÜªng giä, trong
nhà có m¶t phø n» Çang g¥p sän nån. TrÜªng giä nói :
- Ông là bÆc Thánh ÇŒ tº cûa PhÆt, vÆy có pháp nào giúp thoát
khÕi sän nån này chæng ?

ÐÖng Khoát nói v§i trÜªng giä r¢ng :
- Tôi vØa m§i nhÆp Çåo, chÜa bi‰t pháp này. Hãy Ç®i tôi vŠ hÕi
Th‰ Tôn rÒi së trª låi báo cho bi‰t.

LiŠn trª vŠ Çem chuyŒn này båch PhÆt, PhÆt bäo ÐÖng Khoát :
- NgÜÖi mau Çi nói v§i h† r¢ng : "Ta tØ pháp hiŠn thánh Ç‰n nay
chÜa tØng sát sanh".

Phø n» nhà Çó nghe xong tÙc kh¡c sanh ÇÙa con ra.

*
* *

M¶t hôm Th‰ Tôn thÃy Væn Thù ÇÙng ª ngoài cºa nên kêu :
- Væn Thù ! Væn Thù ! Tåi sao không vào cºa Çi ?

Væn Thù nói :
- con ch£ng thÃy m¶t pháp ª ngoài cºa, sao låi bäo con Çi vào
cºa.

*
* *

Tôn. M¶t trÜ®ng sáu rÒi låi m¶t trÜ®ng sáu, Ngài cÙ Ço mãi nhÜ
bÕ trúc trÜ®ng ch¡p tay thuy‰t kŒ r¢ng :

HÜ không ch£ng biên gi§i
Công ñÙc PhÆt cÛng vÆy
SuÓt ki‰p ch£ng th‹ h‰t.

*
* *

ÇÎa ÇŠu phát ra ti‰ng Çàn. ca Di‰p ÇÙng dÆy múa vÛ. vua hÕi PhÆt
:
- ca Di‰p là bÆc a la Hán, tÆp lÆu Çã såch, tåi sao còn có tÆp
khí sót låi vÆy ?

PhÆt nói :
- ThÆt ch£ng có sót låi, ch§ nên phÌ báng pháp.
Vua låi Çàn thêm ba lÀn. ca Di‰p cÛng múa vÛ ba lÀn.

Vua nói :
- ca Di‰p múa vÛ nhÜ th‰ há ch£ng phäi tÆp khí sao ?

PhÆt nói :
- ca Di‰p thÆt ch£ng múa vÛ.

Vua nói :
- sao Th‰ Tôn låi v†ng ng» ?

PhÆt nói :
- Không v†ng ng». Lúc ngÜÖi Çàn thì sÖn hà Çåi ÇÎa, g‡ Çá ÇŠu
phát ra ti‰ng Çàn phäi chæng ?

Vua nói :
- Phäi.

PhÆt nói :
- Thì ca Di‰p cÛng nhÜ th‰. cho nên nói thÆt ch£ng múa vÛ.

Vua m§i tín th†.

*
* *

th† s¿ phó chúc cûa PhÆt Ç‹ ûng h¶ chánh pháp. N‰u có ai không
Ç‰n thì TÙ Thiên Môn VÜÖng së Çem bánh xe s¡t nóng b¡t h† tÆp
t¿ phát ho¢ng thŒ ûng h¶ chánh pháp. ChÌ có m¶t ma vÜÖng nói v§i
PhÆt r¢ng :

- CÒ ñàm ! con Ç®i tÃt cä chúng sanh thành PhÆt h‰t. Cõi chúng
sanh Çã không, ch£ng có tên g†i chúng sanh n»a, con m§i phát BÒ
ñŠ Tâm.

*
* *

ñŠ Bà ñåt ña phÌ báng PhÆt, nên ngay cái thân Çang sÓng mà Çã bÎ
Ç†a ÇÎa ngøc. PhÆt bäo a nan Çi hÕi :
- NgÜÖi ª trong ÇÎa ngøc có yên không ?
ñáp :

PhÆt låi sai a nan hÕi n»a :
- NgÜÖi muÓn cÀu ra không ?
ñáp :
- con Ç®i Th‰ Tôn Ç‰n m§i ra.

A nan nói :
- PhÆt là Çåo sÜ tam gi§i, há có phÀn vào ÇÎa ngøc Ü ?
- ñŠ Bà nói :
- PhÆt Çã không có phÀn vào ÇÎa ngøc thì con há có phÀn ra ÇÎa
ngøc Ü !

*
* *

Væn Thù b‡ng khªi Pháp Ki‰n, PhÆt Ki‰n, bÎ sÙc oai thÀn cûa Th‰
Tôn Çày Çi núi NhÎ Thi‰t Vi.

*
* *

Trên h¶i linh SÖn có 500 tÿ kheo Ç¡c ÇÎnh TÙ ThiŠn, Çû næm thÀn
thông mà chÜa Ç¡c pháp nhãn. M‡i vÎ dùng thÀn thông túc mång trí
thì ÇŠu t¿ thÃy gi‰t cha håi mË và phåm nh»ng t¶i n¥ng. do Çó m‡i
th‹ chÙng nhÆp. Lúc Ãy, Væn Thù thØa oai thÀn l¿c cûa PhÆt, tay
cÀm ki‰m bén bÙc bách NhÜ Lai. Th‰ Tôn nói v§i Væn Thù r¢ng :

- NgÜng ! NgÜng ! Ch§ nên håi ta mà tåo t¶i ngÛ nghÎch. NhÃt
quy‰t håi ta là khéo t¿ håi. Væn Thù SÜ L®i ! NgÜÖi tØ xÜa
nhân. khi n¶i tâm ch£ng khªi, thì ngã nhân ¡t phäi diŒt, tÙc g†i là håi.

Do Çó, 500 tÿ kheo t¿ ng¶ bän tâm nhÜ m¶ng nhÜ huyÍn. Ÿ trong
m¶ng huyÍn ch£ng có ngã nhân, cho Ç‰n næng sanh sª sanh, cha mË,
ÇŠu nhÜ m¶ng huyÍn, ch£ng có ngã nhân. RÒi 500 tÿ kheo cùng nói
kŒ tán thán r¢ng :

Væn Thù bÆc Çåi trí
ThÃu Çåt nguÒn Çáy pháp
T¿ tay cÀm ki‰m bén
BÙc bách thân NhÜ Lai
Ki‰m vÆy, PhÆt cÛng vÆy
M¶t tÜ§ng ch£ng có hai
Vô tÜ§ng vô sª sanh
ñâu th‹ nói gi‰t håi
Ngã nhân Çã không có
Thì còn ai tåo t¶i.

*
* *

Ngoåi Çåo hÕi PhÆt :


Th‰ Tôn im l¥ng giây lâu. Ngoåi Çåo tán thán r¢ng :
- Th‰ Tôn Çåi tØ Çåi bi khai phá Çám mây mê mu¶i cho con khi‰n
con Ç¡c ng¶ nhÆp.

RÒi Çänh lÍ ra Çi.

A nan båch PhÆt :
- Ngoåi Çåo Ç¡c Çåo lš gì mà tán thán nhÜ vÆy ?

Th‰ Tôn nói :

- NhÜ con tuÃn mã ª th‰ gian, thÃy bóng roi liŠn chåy nhanh.

*
* *

Vua ba TÜ N¥c hÕi PhÆt :
- trong th¡ng nghïa Ç‰ có th‰ tøc Ç‰ chæng ? N‰u nói không thì
trí ch£ng nên hai, n‰u nói có thì trí ch£ng nên m¶t. Cái nghïa
cûa m¶t hai Ãy là th‰ nào ?

PhÆt nói :
- ñåi VÜÖng ! Ông ª ki‰p long quang PhÆt trong quá khÙ tØng hÕi
nghïa này. nay ta vô thuy‰t, nay ông vô thính, vô thuy‰t vô thính
Ãy là nghïa m¶t hay nghïa hai ?

*
* *

Ngoåi Çåo hÕi PhÆt :
- Hôm qua thuy‰t pháp gì ?

PhÆt nói :
- Thuy‰t pháp nhÃt ÇÎnh.

Ngoåi Çåo låi hÕi :
- Hôm nay thuy‰t pháp gì ?

PhÆt nói :
- Pháp ch£ng ÇÎnh.

Ngoåi Çåo nói :
- Tåi sao hôm qua thuy‰t pháp nhÃt ÇÎnh, nay låi thuy‰t pháp
ch£ng ÇÎnh.

PhÆt nói :
- Hôm qua "ÇÎnh", hôm nay "ch£ng ÇÎnh".