PH…M VˆN TH¨ SÐ L®I THˆM BNH

TH­ NˆM

 

BÃy gi© PhÆt bäo Væn Thù SÜ L®i ljn thæm bŒnh, Væn Thù båch PhÆt r¢ng:

 

Th‰ Tôn! BÆc ThÜ®ng NhÖn kia khó bŠ ÇÓi Çáp, vì Ngài thÃu Çåt thÆt tܧng, khéo thuy‰t pháp y‰u, trí huŒ biŒn tài vô ngåi, bi‰t h‰t tÃt cä lÓi tu cûa BÒ Tát, thâm nhÆp bí tång cûa chÜ PhÆt, du hí thÀn thông, hàng phøc ma chúng, trí huŒ phÜÖng tiŒn ÇŠu Çã viên mãn. tuy th‰, con xin vâng thánh chÌ Ç‰n thæm bŒnh Ngài.

 

Lúc Ãy các BÒ Tát, Çåi ÇŒ tº và Thích Phåm tÙ thiên vÜÖng trong chúng ÇŠu nghï r¢ng:

 

Nay hai Çåi sï Væn Thù và duy ma CÆt g¥p nhau, ¡t së thuy‰t diŒu pháp.

 

TÙc thì tám ngàn vÎ BÒ Tát, næm træm thanh Væn và træm ngàn tr©i ngÜ©i ÇŠu muÓn Çi theo.

 

BÃy gi©, Væn Thù cùng các vÎ BÒ Tát Çåi ÇŒ tº và tr©i ngÜ©i cung kính cùng nhau vào thành Tÿ da Ly.

 

Lúc Ãy duy ma CÆt bi‰t Væn Thù cùng Çåi chúng ljn, liŠn dùng thÀn l¿c d©i Çi tÃt cä ÇÒ Çåc và thÎ giä, trong phòng r‡ng không chÌ còn m¶t giÜ©ng Ç‹ n¢m bŒnh. Væn Thù vØa bܧc vào nhà thì duy ma CÆt liŠn nói:

 

Khéo ljn Væn Thù! Tܧng ch£ng ljn mà ljn, tܧng ch£ng thÃy mà thÃy.

 

Væn Thù nói:

 

ñúng th‰, cÜ sï! N‰u ljn rÒi thì ch£ng ljn n»a, n‰u Çi rÒi thì ch£ng Çi n»a. Tåi sao? Nói ljn thì ch£ng tØ Çâu ljn, nói Çi thì ch£ng Çi vŠ Çâu, ch‡ ÇÜ®c thÃy ch£ng còn thÃy n»a. Hãy tåm bÕ qua viŒc này, nay bŒnh cûa cÜ sï dÍ chÎu không? ñiŠu trÎ có b§t mà ch£ng thêm không? Th‰ Tôn gªi l©i vô lÜ®ng ân cÀn Ç‹ hÕi thæm cÜ sï. BŒnh do Çâu mà khªi? ñã bao lâu rÒi? Làm sao m§i khÕi ÇÜ®c?

 

Duy ma CÆt nói:

 

TØ Si có Ái thì bŒnh Ngã sanh. Vì tÃt cä chúng sanh bŒnh nên tôi bŒnh, n‰u tÃt cä chúng sanh ch£ng bŒnh thì tôi khÕi bŒnh. Tåi sao? BÒ Tát vì Ƕ chúng sanh nên vào sanh tº, có sanh tº thì có bŒnh. N‰u chúng sanh ÇÜ®c lìa bŒnh thì BÒ Tát ch£ng còn bŒnh. Ví nhÜ trܪng giä chÌ có m¶t ÇÙa con, con bŒnh thì cha mË cÛng bŒnh, n‰u con lành bŒnh thì cha mË cÛng lành. BÒ Tát cÛng nhÜ th‰, ÇÓi v§i chúng sanh thÜÖng m‰n nhÜ con ru¶t, n‰u chúng sanh bŒnh thì BÒ Tát bŒnh, chúng sanh lành bŒnh thì BÒ Tát cÛng lành. Còn nói vŠ bŒnh này do Çâu mà khªi, bŒnh cûa BÒ Tát do ñåi Bi khªi.

 

Væn Thù hÕi:

Phòng cûa cÜ sï sao r‡ng không ch£ng có thÎ giä?

 

Duy ma CÆt nói:

 

Các cõi PhÆt ÇŠu r‡ng không.

LÃy gì làm Không?

LÃy Không làm không.

Không Çâu cÀn không?

Vì ch£ng phân biŒt nÖi Không nên không.

Không có th‹ phân biŒt Ü?

Phân biŒt cÛng không.

Cái Không Ãy nên cÀu ª nÖi nào?

Nên cÀu nÖi sáu mÜÖi hai ki‰n chÃp.

Sáu mÜÖi hai ki‰n chÃp nên cÀu ª nÖi nào?

Nên cÀu nÖi giäi thoát cûa chÜ PhÆt.

Giäi thoát cûa chÜ PhÆt nên cÀu ª nÖi nào?

Nên cÀu nÖi tâm hånh cûa chúng sanh.

 

VŠ câu hÕi: ‘Sao ch£ng thÎ giä?’ TÃt cä ma chúng và ngoåi Çåo ÇŠu là thÎ giä cûa tôi. Tåi sao? B†n ma ham s¿ sanh tº, BÒ Tát ª nÖi sanh tº mà ch£ng bÕ; ngoåi Çåo ham s¿ tri ki‰n, BÒ Tát ª nÖi tri ki‰n mà ch£ng Ƕng.

 

Væn Thù låi hÕi:

 

Tܧng bŒnh cûa cÜ sï nhÜ th‰ nào?

 

Duy ma CÆt Çáp:

 

BŒnh tôi vô hình ch£ng th‹ trông thÃy.

BŒnh này h®p v§i thân hay h®p v§i tâm?

Ch£ng h®p v§i thân vì vÓn lìa tܧng thân; cÛng ch£ng h®p v§i tâm vì tâm nhÜ huyÍn hóa.

Trong tÙ Çåi thì Çåi nào là bŒnh?

BŒnh này ch£ng phäi ÇÎa Çåi, cÛng ch£ng lìa ÇÎa Çåi. Thûy, hÕa, phong Çåi ÇŠu cÛng nhÜ th‰. NhÜng vì bŒnh chúng sanh tØ tÙ Çåi khªi, vì h† có bŒnh nên tôi bŒnh vÆy.

 

BÃy gi© Væn Thù hÕi duy ma CÆt r¢ng:

 

BÒ Tát làm sao an ûi vÎ BÒ Tát có bŒnh?

 

Duy ma CÆt nói:

 

Nói thân vô thÜ©ng, ch£ng nói nhàm chán nÖi thân. Nói thân có kh°, ch£ng nói Üa thích Ni‰t Bàn. Nói thân vô ngã mà thuy‰t pháp giáo hóa chúng sanh. Nói thân không tÎch, ch£ng nói tÎch diŒt rÓt ráo. Nói hÓi cäi t¶i trܧc mà ch£ng nói vào th©i quá khÙ, vì bŒnh cûa mình mà thÜÖng xót bŒnh cûa ngÜ©i. Phäi bi‰t Çau kh° tØ vô sÓ ki‰p trܧc. Tܪng niŒm l®i ích tÃt cä chúng sanh nên nh§ viŒc tu phܧc, tܪng niŒm nÖi tÎnh mång nên ch£ng sanh phiŠn não. ThÜ©ng khªi hånh tinh tÃn, nguyŒn làm y vÜÖng Ç‹ ÇiŠu trÎ bŒnh chúng sanh. BÒ Tát nên an ûi vÎ BÒ Tát có bŒnh nhÜ th‰ Ç‹ cho h† hoan hÌ.

 

Væn Thù hÕi:

 

CÜ sï! VÎ BÒ Tát có bŒnh phäi t¿ ÇiŠu phøc tâm nhÜ th‰ nào?

 

Duy ma CÆt Çáp:

 

VÎ BÒ Tát có bŒnh nên nghï r¢ng bŒnh cûa mình ÇŠu do các phiŠn não, Çiên Çäo, v†ng tܪng tØ ki‰p trܧc mà sanh. Pháp vÓn ch£ng thÆt, thì ai là kÈ th† bŒnh. Tåi sao? Vì tÙ Çåi hòa h®p giä danh là thân. TÙ Çåi không có chû, thân cÛng vô ngã. HÖn n»a, bŒnh này sanh khªi ÇŠu do chÃp ngã, vì th‰ ª nÖi ngã ch£ng nên chÃp trܧc. ñã bi‰t gÓc bŒnh, liŠn

trØ ngã tܪng và chúng sanh tܪng, phäi khªi pháp tܪng. BÒ Tát nên nghï r¢ng thân này do các pháp hòa h®p mà thành, khªi chÌ là pháp khªi, diŒt chÌ là pháp diŒt. Dù nói là pháp mà m‡ m‡i pháp ÇŠu ch£ng bi‰t nhau. Lúc khªi ch£ng nói ta khªi. Lúc diŒt ch£ng nói ta diŒt. BÒ Tát muÓn diŒt pháp tܪng nên nghï r¢ng, pháp tܪng này cÛng là Çiên Çäo. ñiên Çäo tÙc là bŒnh l§n, ta nên lìa nó.

 

Th‰ nào là lìa? Lìa ngã và ngã sª. Th‰ nào là lìa ngã, và ngã sª? ƒy là lìa nhÎ pháp. Th‰ nào là lìa nhÎ pháp? Ch£ng nghï các pháp trong và ngoài, hành nÖi bình Ç£ng. Th‰ nào là hành nÖi bình Ç£ng? Là ngã v§i Ni‰t Bàn bình Ç£ng. Tåi sao? Vì ngã v§i Ni‰t Bàn cä hai ÇŠu không. LÃy gì làm không? Vì chÌ có danh t¿ nên không. NhÎ pháp nhÜ th‰, pháp tánh vÓn ch£ng có nhÃt ÇÎnh. ñÜ®c s¿ bình Ç£ng Çó thì ch£ng còn bŒnh khác, chÌ có bŒnh chÃp không, cho ljn không bŒnh cÛng không. VÎ BÒ Tát có bŒnh dùng tâm vô sª th† mà th† s¿ th†. khi PhÆt pháp chÜa viên mãn cÛng ch£ng diŒt th† mà thû chÙng. Vì thân có kh° nên nghï ljn chúng sanh trong ác thú mà khªi tâm Çåi bi. Tâm ta Çã ÇiŠu phøc thì cÛng nên ÇiŠu phøc tâm cûa tÃt cä chúng sanh. NhÜng trØ bŒnh h† mà ch£ng trØ pháp h†, vì giáo hóa h† là dÙt trØ gÓc bŒnh.

 

Th‰ nào là gÓc bŒnh? Vì có phan duyên, tØ ch‡ phan duyên m§i thành gÓc bŒnh. phan duyên nÖi nào? phan duyên tam gi§i. Làm sao Çoån dÙt? Dùng tâm vô sª Ç¡c. N‰u tâm vô sª Ç¡c thì ch£ng có phan duyên. Th‰ nào là vô sª Çác? Là lìa nhÎ ki‰n. Th‰ nào là lìa nhÎ ki‰n? Phàm tÃt cä nhÎ biên ÇÓi Çãi nhÜ n¶i ki‰n, ngoåi ki‰n ÇŠu g†i là nhÎ ki‰n, nên nói lìa nhÎ ki‰n tÙc là vô sª Ç¡c vÆy.

 

LÜ®c giäi

NhÎ ki‰n và nhÎ biên. Vì t¿ tánh bình Ç£ng bÃt nhÎ. Không nh»ng n¶i ki‰n, ngoåi ki‰n là nhÎ, mà tÃt cä các næng sª ÇÓi Çãi nhÜ sanh diŒt, Çoån thÜ©ng, cho ljn sª Ç¡c vô sª Ç¡c, v.v... ÇŠu là nhÎ ki‰n. hai ch» nhÎ biên cÛng ÇÒng nghïa nhÜ th‰.

(LÜ®c giäi h‰t)

 

Væn Thù! ƒy là cách ÇiŠu phøc tâm cûa BÒ Tát có bŒnh. BÒ ñŠ cûa BÒ Tát là Çoån dÙt các kh° lão, bŒnh, tº. N‰u ch£ng nhÜ th‰ thì s¿ tu hành cûa mình không ÇÜ®c trí huŒ, thiŒn l®i, ví nhÜ ngÜ©i th¡ng kÈ oán t¥c m§i ÇÜ®c g†i là ngÜ©i dÛng cäm. CÛng th‰, kÈ trØ ÇÜ®c lão, bŒnh, tº m§i ÇÜ®c g†i là BÒ Tát vÆy.

 

VÎ BÒ Tát có bŒnh kia nên nghï r¢ng bŒnh cûa ta Çây phi chÖn phi h»u, và bŒnh cûa chúng sanh cÛng phi chÖn phi h»u. Lúc quán nhÜ th‰, ÇÓi v§i chúng sanh n‰u có khªi lòng Çåi bi ái ki‰n thì phäi dËp bÕ ngay. Tåi sao? BÒ Tát vì dÙt trØ khách trÀn phiŠn não mà khªi Çåi bi. ñåi bi ch£ng có ái ki‰n. N‰u Çåi bi có ái ki‰n thì nÖi sanh tº có tâm nhàm chán. N‰u ÇÜ®c lìa bÕ ái ki‰n thì ch£ng có nhàm chán, dù sanh nÖi nào cÛng ch£ng bÎ ái ki‰n trói bu¶c. Ch‡ sanh ch£ng bÎ trói bu¶c m§i có th‹ thuy‰t pháp mª trói cho chúng sanh. NhÜ l©i PhÆt thuy‰t: N‰u t¿ mình bÎ trói mà mª trói ÇÜ®c cho ngÜ©i thì ch£ng có ch‡ Çúng. N‰u t¿ mình ch£ng bÎ trói, thì m§i có th‹ mª trói cho ngÜ©i. Vì th‰ BÒ Tát ch£ng nên có s¿ trói bu¶c.

 

Th‰ nào là trói? Th‰ nào là mª? tham Ç¡m thiŠn vÎ là trói bu¶c cûa BÒ Tát. Ch£ng chÃp thiŠn vÎ là phÜÖng tiŒn mª trói cûa BÒ Tát.

 

Låi n»a, phÜÖng tiŒn và trí huŒ ch£ng th‹ lìa nhau. Có trí huŒ mà ch£ng có phÜÖng tiŒn thì bÎ trí huŒ trói bu¶c. N‰u có phÜÖng tiŒn thì trí huŒ ÇÜ®c mª trói. Có phÜÖng tiŒn mà ch£ng có trí huŒ thì bÎ phÜÖng tiŒn trói bu¶c. N‰u có trí huŒ thì phÜÖng tiŒn ÇÜ®c mª trói.

 

Th‰ nào là ch£ng có phÜÖng tiŒn thì bÎ trí huŒ trói bu¶c? BÒ Tát dùng tâm ái ki‰n trang nghiêm cõi PhÆt, thành t¿u chúng sanh, ª trong pháp không, vô tܧng, vô tác mà t¿ ÇiŠu phøc. ƒy g†i là ch£ng có phÜÖng tiŒn thì bÎ trí huŒ trói bu¶c.

 

Th‰ nào là có phÜÖng tiŒn thì trí huŒ ÇÜ®c mª trói? ƒy là ch£ng dùng tâm ái ki‰n trang nghiêm cõi PhÆt, thành t¿u chúng sanh, ª trong pháp không, vô tܧng, vô tác t¿ ÇiŠu phøc mà ch£ng nhàm chán. ƒy là có phÜÖng tiŒn thì trí huŒ ÇÜ®c mª trói.

 

Th‰ nào là ch£ng có trí huŒ thì bÎ phÜÖng tiŒn trói bu¶c? BÒ Tát trø nÖi các phiŠn não nhÜ: tham, sân, si, tà ki‰n, v.v... mà gieo trÒng c¶i lành. ƒy g†i là ch£ng có trí huŒ thì

bÎ phÜÖng tiŒn trói bu¶c.

 

Th‰ nào là có trí huŒ thì phÜÖng tiŒn ÇÜ®c mª trói? ƒy là lìa các phiŠn não nhÜ: tham, sân, si, tà ki‰n, v.v... mà gieo trÒng c¶i lành và hÒi hܧng Vô ThÜ®ng Chánh ñ£ng Chánh Giác. ƒy g†i là có trí huŒ thì phÜÖng tiŒn ÇÜ®c mª trói.

 

Væn Thù! BÒ Tát có bŒnh kia nên quán các pháp nhÜ th‰ và quán thân vô thÜ©ng, là kh°, là không, là phi ngã, Ãy g†i là trí huŒ. Thân dù có bŒnh mà ch£ng diŒt h£n g†i là phÜÖng tiŒn.

 

Låi n»a, h‹ quán thân thì thân ch£ng lìa bŒnh, bŒnh ch£ng lìa thân, BŒnh Ãy thân Ãy ch£ng m§i ch£ng cÛ, Ãy g†i là trí huŒ. Thân dù có bŒnh mà ch£ng diŒt h£n g†i là phÜÖng tiŒn.

 

Væn Thù! BÒ Tát có bŒnh nên ÇiŠu phøc t¿ tâm nhÜ th‰ mà ch£ng trø trong Çó, cÛng không trø nÖi ÇiŠu phøc tâm. Tåi sao? N‰u trø nÖi ch£ng ÇiŠu phøc tâm là pháp phàm phu. N‰u trø nÖi ÇiŠu phøc tâm là pháp thanh Væn. Vì th‰ bÒ Tát ch£ng nên trø nÖi ÇiŠu phøc và ch£ng ÇiŠu phøc. Lìa hai pháp này là hånh BÒ Tát.

 

Ÿ nÖi sanh tº ch£ng hành viŒc ô nhiÍm, trø nÖi Ni‰t Bàn mà ch£ng diŒt Ƕ h£n là hånh BÒ Tát. phi hånh phàm phu, phi hånh hiŠn thánh là hånh BÒ Tát; phi hånh cÃu, phi hånh tÎnh là hånh BÒ Tát. Dù siêu viŒt hånh ma mà thÎ hiŒn viŒc hàng phøc b†n ma là hånh BÒ Tát, cÀu nhÃt thi‰t trí mà ch£ng có s¿ cÀu phi th©i là hånh BÒ Tát. Dù quán các pháp ch£ng sanh mà ch£ng nhÆp chánh vÎ là hånh BÒ Tát. Dù quán thÆp nhÎ duyên khªi mà nhÆp các tà ki‰n là hånh BÒ Tát. Dù nhi‰p Ƕ tÃt cä chúng sanh mà ch£ng khªi lòng yêu m‰n là hånh BÒ Tát. Dù Üa xa lìa tÃt cä, mà không hܧng theo s¿ dÙt h‰t thân tâm là hånh BÒ Tát. Dù hành nÖi tam gi§i mà ch£ng hoåi pháp tánh là hånh BÒ Tát. Dù hành nÖi tánh không mà gieo trÒng nhiŠu c¶i lành là hånh BÒ Tát. Dù hành nÖi vô tܧng mà Ƕ chúng sanh là hånh BÒ Tát. Dù hành nÖi vô tác mà thÎ hiŒn th† thân là hånh BÒ Tát. Dù hành nÖi vô khªi mà khªi tÃt cä thiŒn hånh là hånh BÒ Tát. Dù hành sáu ba la MÆt mà bi‰t kh¡p các tâm pháp, tâm sÓ cûa chúng sanh là hånh BÒ Tát. Dù hành løc thông mà ch£ng dÙt tÆp lÆu (tÆp khí phiŠn não) là hånh BÒ Tát. Dù hành tÙ vô lÜ®ng tâm mà ch£ng tham Ç¡m sanh cõi Phåm Thiên là hånh BÒ Tát. Dù hành ThiŠn ÇÎnh, giäi thoát, tam mu¶i mà ch£ng theo ThiŠn ÇÎnh th† sanh là hånh BÒ Tát. Dù hành tÙ niŒm xÙ mà ch£ng lìa h£n th† døng cûa thân tâm là hånh BÒ Tát. Dù hành tÙ chánh cÀn mà ch£ng xä thân tâm tinh tÃn cûa ñåi thØa là hånh BÒ Tát. Dù hành tÙ nhÜ š túc mà Ç¡c thÀn thông t¿ tåi cûa ñåi thØa là hånh BÒ Tát. Dù hành ngÛ cæn mà hay phân biŒt cæn cÖ l®i Ƕn cûa chúng sanh là hånh BÒ Tát. Dù hành ngÛ l¿c mà Üa cÀu thÆp l¿c cûa PhÆt là hånh BÒ Tát. Dù hành thÃt giác chi mà hay phân biŒt trí huŒ cûa PhÆt là hånh BÒ Tát. Dù hành Bát Chánh ñåo mà Üa tu vô lÜ®ng PhÆt Çåo là hånh BÒ Tát. Dù hành pháp tr® Çåo cûa chÌ quán mà cuÓi cùng ch£ng dža nÖi tÎch diŒt là hånh BÒ Tát. Dù hành các pháp ch£ng sanh ch£ng diŒt mà dùng tܧng tÓt Ç‹ trang nghiêm thân mình là hånh BÒ Tát. Dù thÎ hiŒn oai nghi cûa thanh Væn Duyên Giác mà ch£ng xä PhÆt pháp Çåi thØa là hånh BÒ Tát. Dù theo tܧng tÎnh rÓt ráo cûa các pháp mà tùy cÖ Ùng hiŒn thân hình là hånh BÒ Tát. Dù quán các cõi PhÆt tÎch diŒt nhÜ hÜ không mà thÎ hiŒn m‡i m‡i trong såch cûa cõi PhÆt là hånh BÒ Tát. Dù chÙng Ç¡c quä PhÆt, chuy‹n pháp luân, nhÆp Ni‰t Bàn mà ch£ng bÕ Çåo BÒ Tát là hånh BÒ Tát vÆy.

 

Lúc duy ma CÆt nói nh»ng l©i Ãy rÒi, cä Çåi chúng Çi theo Ngài Væn Thù, trong Çó có tám ngàn thiên tº ÇŠu phát tâm Vô ThÜ®ng Chánh ñ£ng Chánh Giác.

 

*****