- Tdang

KINH kim cang

D˜CH GIÄ T× PhÕn sang Hán: tam TÕng Pháp Sß Cßu ma la Th§p,

T× Hán sang Vi®t: Thích duy Lñc

L–I D˜CH GIÄ

Kinh kim cang là mµt ph¦m trong kinh ÐÕi Bát Nhã 600 quy¬n. kinh này t× ð¥u ðªn cu¯i ð«u hi¬n bày nghîa ba câu, nªu ð÷c giä th¤u su¯t ðßþc nghîa ba câu cüa kinh này, thì ð¯i v¾i t¤t cä kinh ðÕi th×a liu nghîa ð«u th¤u su¯t cä. Nghîa ba câu cûng nhß nghîa tÑ cú k®, phá hªt t¤t cä tÑ tß¾ng ch¤p th§t, chÆng hai chÆng khác. Nói ch¤p th§t tÑc là l÷t vào tß½ng ð¯i, thuµc v« biên kiªn, b¤t cÑ ch¤p có là th§t, ch¤p không là th§t, ch¤p ch½n là th§t, ch¤p giä là th§t, ð«u là ch¤p th§t cä. Tiªng Hán có vån ngôn và bÕch thoÕi. Vån ngôn ð¶i xßa quá súc tích, thß¶ng hay có ý mà chÆng có l¶i, ngß¶i xßa nói "ð÷c ch² chÆng có chæ" là v§y. Chúng tôi g£p nhæng trß¶ng hþp này thì thêm l¶i vào ð¬ sáng tö ý nghîa ¦n trong vån, nhæng danh t× tiªng Hán mà tiªng Vi®t ít dùng, lÕi chÆng th¬ d¸ch ra tiªng Vi®t thì chúng tôi ghi chú, còn nhæng nghîa lý thâm sâu khó hi¬u thì chúng tôi lßþc giäi thêm. Vì ð÷c giä cäm th¤y ph¥n 27 còn h½i t¯i nghîa, nên kÏ in này chúng tôi lßþc giäi thêm ð¬ sáng tö nghîa kinh trong ph¥n này. Nói tóm lÕi, chúng tôi d¸ch kinh này là mong giúp cho ð÷c giä d hi¬u nghîa kinh, theo ðó tu hành ð¬ ðßa ðªn kiªn tánh (giäi thoát). (Thích duy Lñc )

KINH kim CANG

1. PHÁP H“I NHÂN do

Tôi nghe nhß v¥y, mµt thu· Ph§t · nß¾c Xá V®, n½i t¸nh xá KÏ Th÷ C¤p Cô Ðµc, cùng chúng ÐÕi TÏ kheo mµt ngàn hai tråm nåm mß½i v¸. B¤y gi¶ ðªn gi¶ ån, Thª Tôn ð¡p mang y bát, vào ðÕi thành Xá V®, theo thÑ tñ kh¤t thñc t×ng nhà trong thành xong, tr· v« ch± · th÷ trai, r°i c¤t y bát, ðÕi chúng rØa chân, träi t÷a cø cùng ng°i.

2. THIŽN HIŽN KH—I TH›NH

(Tu B° Ð« là tiªng PhÕn, nghîa Hán là Thi®n Hi®n.)

Khi ¤y, trß·ng lão tu B° Ð« · trong ðÕi chúng t× ch² ng°i ðÑng d§y, tr¸ch vai áo tay phäi, quÏ g¯i chân phäi, ch¡p tay cung kính bÕch Ph§t r¢ng:

-Hy hæu Thª Tôn! Nhß lai khéo hµ ni®m cho các B° Tát, khéo phó chúc cho các B° Tát. BÕch Thª Tôn! Nhæng thi®n nam tín næ phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác nên an trø tâm nhß thª nào? Hàng phøc tâm nhß thª nào?

Ph§t bäo:

-Lành thay! Lành thay! tu B° Ð«! theo nhß ngß½i nói, Nhß lai khéo hµ ni®m cho các B° Tát, khéo phó chúc cho các B° Tát. nay ngß½i hãy l¡ng nghe, ta s¨ vì ngß½i nói rõ. Nhæng thi®n nam tín næ phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác nên an trø tâm nhß v¥y, hàng phøc tâm nhß v¥y.

-BÕch Thª Tôn, con r¤t mong ðßþc nghe.

3. Ð€I TH»A CHÁNH TÔNG

Ph§t bäo tu B° Ð«:

-Các B° Tát ma ha Tát nên hàng phøc tâm nhß v¥y: T¤t cä các loài chúng sanh, ho£c noãn sanh, ho£c thai sanh, ho£c th¤p sanh, ho£c hóa sanh, ho£c hæu s¡c, ho£c vô s¡c, ho£c hæu tß¾ng, ho£c vô tß¾ng, ho£c phi hæu tß¾ng, ho£c phi vô tß¾ng, ta ð«u khiªn vào Vô Dß Niªt Bàn mà di®t ðµ. Di®t ðµ vô lßþng vô s¯ chúng sanh nhß thª ,mà th§t ra chÆng có chúng sanh nào ðßþc di®t ðµ cä. TÕi sao? tu B° Ð«! Nªu B° Tát có ngã tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng ¡t chÆng phäi B° Tát.

L¿”C GIÄI

TÑ tß¾ng có hai thÑ:

1) Mê ThÑc TÑ Tß¾ng cüa phàm phu: Ch¤p th§t cái thân ngû u¦n này là ta, g÷i là ngã tß¾ng. Bö ngã tß¾ng ch¤p vào toàn nhân loÕi g÷i là nh½n tß¾ng. Bö nhân loÕi ch¤p vào toàn chúng sanh g÷i là chúng sanh tß¾ng. Bö chúng sanh tß¾ng cho là chï có Ch½n Nhß Ph§t tánh vînh vin t°n tÕi trong th¶i gian g÷i là th÷ giä tß¾ng (th÷ là th¶i gian).

2) Mê Trí TÑ Tß¾ng cüa b§c thánh: B§c thánh tâm biªt có s· chÑng, dù chÑng ðªn thanh t¸nh Niªt Bàn ð«u thuµc v« ngã tß¾ng. nay ngµ thêm mµt b§c, biªt chÆng phäi ta chÑng, siêu vi®t t¤t cä chÑng, nhßng còn cái tâm nång ngµ g÷i là nh½n tß¾ng. nay tiªn thêm mµt b§c næa, liu tri nång chÑng nång ngµ là ngã tß¾ng nh½n tß¾ng, ch² ngã tß¾ng nh½n tß¾ng chÆng th¬ ðªn (nång chÑng nång ngµ chÆng th¬ ðªn), chï còn tâm liu tri, g÷i là chúng sanh tß¾ng. R°i tiªn thêm mµt b§c næa, chiªu soi tâm liu tri cûng b¤t khä ð¡c, chï mµt giác th¬ thanh t¸nh, g÷i là cÑu kính giác, t¤t cä t¸ch di®t, cûng g÷i là Niªt Bàn. Nªu còn trø n½i Niªt Bàn thì mÕng cån chßa dÑt, g÷i là th÷ giä tß¾ng. (Lßþc giäi hªt)

4. DIŽU H€NH VÔ TRž

-LÕi næa, tu B° Ð«! B° Tát · n½i các pháp, ßng vô s· trø mà hành vi®c b¯ thí, tÑc là chÆng trø s¡c b¯ thí, chÆng trø thanh, hß½ng, v¸, xúc, pháp b¯ thí. tu B° Ð«! B° Tát b¯ thí nên chÆng trø n½i tß¾ng nhß thª. TÕi sao? Nªu B° Tát chÆng trø n½i tß¾ng b¯ thí thì phß¾c ðÑc chÆng th¬ suy lß¶ng.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Hß không bên phß½ng ðông có th¬ suy lß¶ng chång?

-BÕch Thª Tôn, không.

-Tu B° Ð«! Hß không bên các phß½ng nam, tây, b¡c và trên, dß¾i có th¬ suy lß¶ng ðßþc chång?

-BÕch Thª Tôn, không.

-Tu B° Ð«! B° Tát b¯ thí chÆng trø n½i tß¾ng, phß¾c ðÑc cûng nhß v§y, chÆng th¬ suy lß¶ng. tu B° Ð«! B° Tát c¥n an trø tâm nhß ta ðã bäo.

5. NH¿ LÝ TH‡T KIŠN

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Có th¬ nh¶ thân tß¾ng mà th¤y Nhß lai chång?

-BÕch Thª Tôn, không. ChÆng th¬ nh¶ thân tß¾ng th¤y ðßþc Nhß Lai. TÕi sao? Nhß lai nói thân tß¾ng tÑc phi thân tß¾ng.

Ph§t bäo tu B° Ð«:

-Phàm t¤t cä tß¾ng ð«u là hß v÷ng. Nªu th¤y các tß¾ng phi tß¾ng, tÑc là th¤y Nhß Lai.

L¿”C GIÄI

Ý Ph§t · ðây là phá ch¤p tß¾ng. Nªu th¤y các pháp có tß¾ng là ch¤p vào tß¾ng có. Nªu th¤y các pháp không tß¾ng là ch¤p vào tß¾ng không. Nên · ðây kinh nói "các tß¾ng phi tß¾ng", mà nªu ch¤p vào phi tß¾ng cho là chÆng phäi tß¾ng, cho là không tß¾ng thì vçn còn ch¤p tß¾ng. (Lßþc giäi hªt)

6. CHÁNH TÍN hy HÿU

Tu B° Ð« Thßa r¢ng:

-BÕch Thª Tôn! Nªu có chúng sanh ðßþc nghe nhæng l¶i nói, vån tñ k¬ trên có th¬ sanh lòng tin ch½n th§t chång?

Ph§t bäo:

-Tu B° Ð«, ð×ng nói v§y! sau khi Nhß lai di®t ðµ nåm tråm nåm v« sau, t× tßþng pháp cho ðªn mÕt pháp, nªu có ngß¶i tu phß¾c trì gi¾i ð¯i v¾i l¶i nói, vån tñ k¬ trên ðßþc sanh lòng tin, cho ðó là th§t. Phäi biªt ngß¶i ¤y ðã nghe l¶i nói vån tñ này, cho ðªn ðßþc mµt ni®m sanh kh·i lòng tin trong sÕch, là vì ðã t×ng gieo tr°ng thi®n cån n½i muôn ngàn vô lßþng Ph§t, chÑ chÆng phäi gieo tr°ng thi®n cån n½i mµt Ph§t, ho£c ba, b¯n, nåm Ph§t. tu B° Ð«! Nhß lai biªt rõ, th¤y rõ nhæng chúng sanh ¤y ðßþc vô lßþng phß¾c ðÑc nhß thª. TÕi sao? Vì nhæng chúng sanh ¤y chÆng còn có ngã tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng, chÆng ch¤p pháp tß¾ng, cûng chÆng ch¤p phi pháp tß¾ng. TÕi sao? Vì nhæng chúng sanh ¤y nªu kh·i tâm ch¤p tß¾ng (ti«n tr¥n) tÑc là dính m¡c b¯n tß¾ng ngã, nh½n, chúng sanh, th÷ giä. Nªu ch¤p pháp tß¾ng (pháp tr¥n) cûng là dính m¡c b¯n tß¾ng ngã, nh½n, chúng sanh, th÷ giä. Nªu ch¤p phi pháp tß¾ng (là bóng phân bi®t cüa pháp tr¥n), cûng là dính m¡c b¯n tß¾ng ngã, nh½n, chúng sanh, th÷ giä. Vì thª chÆng nên ch¤p pháp, chÆng nên ch¤p phi pháp. do nghîa này Nhß lai thß¶ng nói: Các TÏ kheo phäi biªt l¶i thuyªt pháp cüa ta ví nhß chiªc bè qua sông, ðªn b¶ thì phäi bö bè; v§y pháp còn phäi bö, hu¯ng là phi pháp!

7. VÔ ÐC VÔ THUYŠT

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai có chÑng ð¡c Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác chång? Nhß lai có thuyªt pháp chång?

Tu B° Ð« ðáp:

-Nhß con hi¬u nghîa cüa Ph§t nói thì chÆng có pháp nh¤t ð¸nh g÷i là pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, cûng chÆng có pháp nh¤t ð¸nh cho Nhß lai thuyªt. TÕi sao? Vì pháp cüa Nhß lai thuyªt ð«u chÆng th¬ ch¤p th§t, chÆng th¬ nói là pháp, là phi pháp hay phi phi pháp. TÕi sao? Vì t¤t cä hi«n thánh ð«u dña theo pháp vô vi mà nói có sai bi®t.

L¿”C GIÄI

T¤t cä hi«n thánh ð«u dña theo pháp vô vi mà nói có sai bi®t: Pháp vô vi tÑc là pháp vô sanh, chÆng th¬ tu chÑng, chÆng th¬ suy lß¶ng, chÆng th¬ din tä. nay dña theo ðß¶ng ði vô vi, vì chßa ðªn ch² vô vi nên m¾i có ðü thÑ sai bi®t nhß th§p tín, th§p trø, th§p hÕnh, th§p h°i hß¾ng, cho ðªn th§p ð¸a, ðÆng giác, nªu ðã ðªn di®u giác tÑc là ch² vô vi thì chÆng còn sai bi®t. (Lßþc giäi hªt)

8. y PHÁP XU„T sanh

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß có ngß¶i ðem th¤t bØu ð¥y kh¡p cõi tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i dùng ð¬ b¯ thí, ngß¶i ¤y ðßþc phß¾c ðÑc nhi«u chång?

Tu B° Ð« ðáp:

-BÕch Thª Tôn, r¤t nhi«u. TÕi sao? Phß¾c ðÑc ¤y tÑc phi phß¾c ðÑc tánh, nên Nhß lai nói là phß¾c ðÑc nhi«u.

Ph§t bäo:

-Nªu có ngß¶i th÷ trì (tín th÷ mà thñc hành) kinh này, cho ðªn chï thñc hành theo tÑ cú k® r°i giäng cho ngß¶i khác nghe, thì phß¾c ðÑc lÕi nhi«u h½n ngß¶i kia. TÕi sao? tu B° Ð«! T¤t cä chß Ph§t và pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác cüa chß Ph§t ð«u t× kinh này ra. tu B° Ð«, g÷i là Ph§t pháp, tÑc phi Ph§t pháp.

GHI CHÚ

TÑ Cú K®:

Có là cú thÑ nh¤t,

Không là cú thÑ nhì,

Cûng có cûng không là cú thÑ ba,

ChÆng có chÆng không là cú thÑ tß.

ChÆng l÷t vào tÑ cú là thñc hành theo tÑ cú k®. (Ghi chú hªt)

9. NH„T T¿•NG VÔ T¿•NG

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? tu Ðà Hoàn có th¬ nghî r¢ng "Ta ð¡c quä tu Ðà Hoàn" chång?

Tu B° Ð« ðáp:

-BÕch Thª Tôn, không Õ. TÕi sao? tu Ðà Hoàn g÷i là Nh§p Lßu mà vô s· nh§p; chÆng nh§p s¡c, thanh, hß½ng, v¸, xúc, pháp, ¤y g÷i là tu Ðà Hoàn.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Tß Ðà Hàm có th¬ nghî r¢ng "Ta ð¡c quä Tß Ðà Hàm" chång?

-BÕch Thª Tôn, không Õ. TÕi sao? Tß Ðà Hàm g÷i là Nh¤t Vãng lai mà th§t chÆng vãng lai, ¤y g÷i là Tß Ðà Hàm.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? a na Hàm có th¬ nghî r¢ng "Ta ð¡c quä a na Hàm" chång?

-BÕch Thª Tôn, không. TÕi sao? a na Hàm g÷i là B¤t lai mà th§t chÆng phäi b¤t lai, ¤y g÷i là a na Hàm.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? a la Hán có th¬ nghî r¢ng "Ta ð¡c ðÕo a la Hán" chång?

-BÕch Thª Tôn, không. TÕi sao? Th§t chÆng có pháp g÷i là a la Hán. Thª Tôn! Nªu a la Hán nghî r¢ng "Ta ð¡c ðÕo a la Hán", tÑc là dính m¡c b¯n tß¾ng ngã, nh½n, chúng sanh, th÷ giä. Thª Tôn! Ph§t nói con ð¡c Vô tranh tam Muµi, là hÕng nh¤t trong loài ngß¶i, là hÕng nh¤t trong b§c ly døc a la Hán. Thª Tôn! Nhßng con nghî r¢ng con là ly døc a la Hán. Thª Tôn, nªu con nghî r¢ng con ð¡c ðÕo a la Hán, thì Thª Tôn chÆng nói tu B° Ð« là mµt hành giä thanh t¸nh hÕnh. Vì tu B° Ð« v¯n là vô s· hành, nên m¾i g÷i tu B° Ð« là hành giä thanh t¸nh hÕnh.

10. trang NGHIÊM T˜NH Ð“

Ph§t bäo:

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Xßa kia Nhß lai · n½i Ph§t Nhiên Ðång có ð¡c pháp gì chång?

-BÕch Thª Tôn, không. Nhß lai · n½i Ph§t Nhiên Ðång th§t vô s· ð¡c. -tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? B° Tát có trang nghiêm Ph§t ðµ chång? -BÕch Thª Tôn, không. TÕi sao? Nói trang nghiêm Ph§t ðµ, tÑc phi trang nghiêm, th¸ danh trang nghiêm (nghîa ba câu).

-Cho nên tu B° Ð«! Chß B° Tát ma ha Tát nên sanh tâm trong sÕch nhß thª, là chÆng nên kh·i tâm trø s¡c, chÆng nên kh·i tâm trø thanh, hß½ng, v¸, xúc, pháp, ßng vô s· trø mà sanh kÏ tâm.

-Tu B° Ð«! Ví nhß có ngß¶i thân nhß núi chúa tu Di, ý ngß½i thª nào? Thân ¤y có ðÕi chång?

-BÕch Thª Tôn, r¤t ðÕi. TÕi sao? Ph§t nói phi thân th¸ danh ðÕi thân (Chæ ðÕi · ðây là siêu vi®t s¯ lßþng).

L¿”C GIÄI

Nói trang nghiêm Ph§t ðµ, tÑc phi trang nghiêm, th¸ danh trang nghiêm. Ðây là nghîa ba câu trong kinh này: Câu thÑ nh¤t cho trang nghiêm Ph§t ðµ là th§t; câu thÑ nhì dùng chæ phi ð¬ phá cái ch¤p th§t cüa câu thÑ nh¤t; câu thÑ ba cho t¤t cä tên g÷i ð«u là giä danh. Câu thÑ nh¤t trang nghiêm Ph§t ðµ là giä danh, câu thÑ nhì phi trang nghiêm cûng là giä danh, câu thÑ ba th¸ danh trang nghiêm cûng là giä danh. V§y giä danh thì chÆng có nghîa th§t, cho nên Ph§t nói: "Phàm là l¶i nói ð«u chÆng phäi nghîa th§t." (Lßþc giäi hªt)

11. VÔ vi PH¿•C THNG

-Tu B° Ð«! Nhß có nhi«u sông H¢ng b¢ng s¯ cát trong mµt sông H¢ng. Ý ngß½i thª nào? S¯ cát · trong nhæng sông H¢ng ¤y có phäi nhi«u chång?

Tu B° Ð« ðáp:

-BÕch Thª Tôn, r¤t nhi«u. Chï nhæng sông H¢ng ¤y cûng nhi«u vô s¯ r°i, hu¯ng chi là cát.

-Tu B° Ð«! nay ta nói th§t cho nghe, nhß có thi®n nam tín næ, ðem th¤t bØu chÑa ð¥y các ðÕi thiên thª gi¾i b¢ng s¯ cát k¬ trên dùng ð¬ b¯ thí, ðßþc phß¾c nhi«u chång?

-BÕch Thª Tôn, r¤t nhi«u.

Ph§t bäo tu B° Ð«:

-Nªu có thi®n nam tín næ th÷ trì kinh này, cho ðªn chï thñc hành theo tÑ cú k®, r°i giäng cho ngß¶i khác nghe, thì phß¾c ðÑc lÕi nhi«u h½n ngß¶i kia.

12. TÔN TRšNG CHÁNH GIÁO

-LÕi næa, tu B° Ð«! B¤t cÑ n½i nào có thuyªt kinh này, cho ðªn chï thuyªt tÑ cú k®, phäi biªt n½i ðó t¤t cä thª gian, tr¶i, ngß¶i, a tu la ð«u nên cúng dß¶ng nhß tháp miªu cüa Ph§t, hu¯ng chi có ngß¶i ðßþc th÷ trì ð÷c tøng cä kinh này.

Tu B° Ð«! Nên biªt ngß¶i ¤y thành tñu pháp hy hæu t¯i thßþng hÕng nh¤t. V§y phàm n½i nào có kinh ði¬n này tÑc là có Ph§t, ðßþc Ph§t tØ tôn tr÷ng.

13. NH¿ PHÁP THš TRÌ

Khi ¤y tu B° Ð« thßa r¢ng:

-BÕch Thª Tôn! kinh này nên ð£t tên gì? Chúng con phäi th÷ trì nhß thª nào? Ph§t bäo tu B° Ð«:

-Kinh này tên là kim cang Bát Nhã ba la M§t, ngß½i cÑ theo tên g÷i th÷ trì. TÕi sao? tu B° Ð«, Ph§t nói Bát Nhã ba la M§t, tÑc phi Bát Nhã ba la M§t, th¸ danh Bát Nhã ba la M§t (ðây cûng là nghîa ba câu ðã ðßþc giäi · trên).

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai có thuyªt pháp chång?

-BÕch Thª Tôn, Nhß lai vô s· thuyªt.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? T¤t cä vi tr¥n trong tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i có nhi«u chång?

Tu B° Ð« thßa:

-BÕch Thª Tôn, r¤t nhi«u.

-Tu B° Ð«! Nhß lai nói nhæng vi tr¥n ¤y tÑc phi vi tr¥n, th¸ danh vi tr¥n. Nhß lai nói thª gi¾i tÑc phi thª gi¾i, th¸ danh thª gi¾i (nghîa ba câu). tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Có th¬ nh¶ ba mß½i hai tß¾ng th¤y Nhß lai chång?

-BÕch Thª Tôn, không. ChÆng th¬ nh¶ ba mß½i hai tß¾ng th¤y ðßþc Nhß Lai. TÕi sao? Nhß lai nói ba mß½i hai tß¾ng tÑc là phi tß¾ng, th¸ danh ba mß½i hai tß¾ng (nghîa ba câu).

-Tu B° Ð«! Nhß có thi®n nam tín næ ðem thân mÕng nhi«u b¢ng s¯ cát sông H¢ng dùng ð¬ b¯ thí; v¾i ngß¶i th÷ trì kinh này, cho ðªn chï thñc hành theo tÑ cú k® và giäng cho ngß¶i khác nghe, thì ðßþc phß¾c h½n ngß¶i kia r¤t nhi«u.

14. ly T¿•NG T˜CH DIŽT

B¤y gi¶ tu B° Ð« nghe Ph§t thuyªt kinh này, hi¬u th¤u nghîa thâm sâu, xúc ðµng chäy nß¾c m¡t mà bÕch Ph§t r¢ng:

-Hy hæu Thª Tôn! Ph§t thuyªt kinh ði¬n thâm sâu nhß thª, con t× khi ðßþc hu® nhãn ðªn nay, chßa t×ng ðßþc nghe kinh nhß v§y.

BÕch Thª Tôn! LÕi nªu có ngß¶i nghe ðßþc kinh này lòng tin trong sÕch, li«n sanh th§t tß¾ng, phäi biªt ngß½ì ¤y thành tñu ðßþc công ðÑc hy hæu hÕng nh¤t.

BÕch Thª Tôn! Ðây nói th§t tß¾ng tÑc là phi tß¾ng, cho nên Nhß lai nói giä danh th§t tß¾ng (nghîa ba câu).

BÕch Thª Tôn! nay con ðßþc nghe kinh này tín, giäi, th÷ trì chÆng cho là khó. Nªu nåm tråm nåm v« sau, ð¶i v¸ lai có chúng sanh nghe ðßþc kinh này, tín, giäi, th÷ trì thì ngß¶i ¤y là hy hæu hÕng nh¤t. TÕi sao? Vì ngß¶i ¤y vô ngã tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng. TÕi sao? Vì ngã tß¾ng tÑc là phi tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng cûng là phi tß¾ng. TÕi sao? Lìa t¤t cä chß tß¾ng, tÑc g÷i là chß Ph§t.

Ph§t bäo tu B° Ð«:

-Ðúng thª! Ðúng thª! LÕi nªu có ngß¶i ðßþc nghe kinh này mà chÆng kinh ngÕc, chÆng khiªp sþ, phäi biªt ngß¶i ¤y r¤t là hy hæu. TÕi sao?

Tu B° Ð«! Nhß lai nói ð® nh¤t ba la M§t, tÑc phi ð® nh¤t ba la M§t, th¸ danh ð® nh¤t ba la M§t (nghîa ba câu).

Tu B° Ð«! Nhß lai nói nhçn nhøc ba la M§t, tÑc phi nhçn nhøc ba la M§t, th¸ danh nhçn nhøc ba la M§t. TÕi sao? tu B° Ð«! Nhß ta xßa kia b¸ vua ca Lþi xë nát thân th¬, lúc ðó ta vô ngã tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng. TÕi sao? Vì xßa kia khi ta b¸ phanh xé thân th¬ t×ng miªng, nªu có ngã tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng thì phäi sanh tâm sân h§n.

Tu B° Ð«! Nh¾ lÕi kiªp quá khÑ, ta làm tiên nhçn nhøc trãi qua nåm tråm ð¶i, nhæng ð¶i ¤y ð«u vô ngã tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng. tu B° Ð«! Vì thª B° Tát phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác phäi lìa t¤t cä tß¾ng. ChÆng nên sanh tâm trø n½i s¡c, và cûng chÆng nên sanh tâm trø n½i thanh, hß½ng, v¸, xúc, pháp, nên sanh tâm vô s· trø; nªu tâm có trø tÑc là phi trø, th¸ danh tâm trø (nghîa ba câu).

Cho nên Ph§t nói tâm cüa B° Tát chÆng nên trø n½i s¡c b¯ thí, chÆng nên trø n½i thanh, hß½ng, v¸, xúc, pháp b¯ thí. tu B° Ð«! B° Tát vì lþi ích t¤t cä chúng sanh, c¥n phäi b¯ thí nhß thª. Nhß lai nói T¤t cä các tß¾ng tÑc là phi tß¾ng, lÕi nói T¤t cä chúng sanh tÑc phi chúng sanh.

Tu B° Ð«! Nhß lai là ngß¶i ch½n ngæ, th§t ngæ, nhß ngæ, b¤t cu¯ng ngæ, b¤t d¸ ngæ. tu B° Ð«! Pháp cüa Nhß lai chÑng ð¡c, ¤y là pháp vô th§t vô hß.

Tu B° Ð«! Nªu tâm cüa B° Tát trø n½i pháp mà hành vi®c b¯ thí, thì cûng nhß ngß¶i vào ch² t¯i chÆng th¤y gì cä. Nªu tâm cüa B° Tát chÆng trø n½i pháp mà hành vi®c b¯ thí, thì cûng nhß ngß¶i có m¡t dß¾i ánh sáng m£t tr¶i, t¤t cä th¤y rõ ðü thÑ s¡c tß¾ng.

Tu B° Ð«! V« ð¶i sau này, nªu có thi®n nam tín næ th÷ trì, ð÷c tøng kinh này, thì trí hu® cüa Nhß lai biªt rõ ngß¶i ¤y, th¤y rõ ngß¶i ¤y, ð«u ðßþc thành tñu công ðÑc vô lßþng vô biên.

L¿”C GIÄI

Ngû ngæ: Ch½n ngæ, th§t ngæ, nhß ngæ, b¤t cu¯ng ngæ, b¤t d¸ ngæ.

Ph§t thuyªt ch½n ngæ là nghîa chung v¾i nh¸ th×a (có sanh tØ ð¬ di®t, có Niªt Bàn ð¬ chÑng), th§t ngæ là nghîa chung v¾i B° Tát (nghîa ðÕi th×a, sanh tØ Niªt Bàn ð«u nhß hoa ð¯m trên không), nhß ngæ là nghîa chung v¾i tam th×a (trí hu® chÆng th¬ suy lß¶ng, l¶i nói chÆng th¬ din tä), b¤t cu¯ng ngæ: chÆng d¯i tÑc là vô hß; b¤t d¸ ngæ: th¤y trß¾c vi®c chßa ðªn g÷i là b¤t d¸, tÑc là vô th§t, nên Ph§t nói pháp ¤y là vô th§t vô hß. (Lßþc giäi hªt)

15. TRÌ kinh CÔNG ÐºC

-Tu B° Ð«! Nªu có thi®n nam tín næ, bu±i sáng b¯ thí thân th¬ nhi«u b¢ng s¯ cát sông H¢ng, bu±i trßa lÕi b¯ thí thân th¬ nhi«u b¢ng s¯ cát sông H¢ng, bu±i chi«u cûng b¯ thí thân th¬ nhi«u b¢ng s¯ cát sông H¢ng, cÑ b¯ thí thân th¬ nhß thª cho ðªn vô lßþng tråm, nghìn, muôn Ñc kiªp. V¾i ngß¶i nghe kinh ði¬n này lòng tin væng ch¡c, thì ðßþc phß¾c nhi«u h½n ngß¶i kia, hu¯ng chi lÕi còn biên chép, th÷ trì, ð÷c tøng, giäng giäi cho ngß¶i khác nghe.

Tu B° Ð«! Nói tóm lÕi, kinh này có công ðÑc vô biên, b¤t khä tß nghì, chÆng th¬ suy lß¶ng. Nhß lai vì ngß¶i phát tâm ðÕi th×a và ngß¶i phát tâm t¯i thßþng th×a mà thuyªt. Nªu có ngß¶i nào hay th÷ trì ð÷c tøng, ph± biªn cho ngß¶i, thì Nhß lai biªt rõ ngß¶i ¤y, th¤y rõ ngß¶i ¤y ð«u ðßþc thành tñu vô biên công ðÑc, b¤t khä tß nghì, chÆng th¬ suy lß¶ng. Nhæng ngß¶i nhß thª m¾i là gánh vác ðßþc ðÕo Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác cüa Nhß Lai. TÕi sao? tu B° Ð«! Nªu ngß¶i ßa pháp ti¬u th×a, dính m¡c ngã kiªn, nh½n kiªn, chúng sanh kiªn, th÷ giä kiªn (chÆng ngoài sáu mß½i hai kiªn ch¤p), thì chÆng th¬ tín th÷, ð÷c tøng kinh này và giäng giäi cho ngß¶i khác nghe.

Tu B° Ð«! B¤t cÑ n½i nào, nªu có kinh này, t¤t cä thª gian, tr¶i, ngß¶i, a tu La, ð«u nên cúng dß¶ng. Phäi biªt ch² ðó chính là tháp Ph§t, ð«u nên cung kính l bái, dùng các thÑ hß½ng hoa räi quanh ch² ðó. 16.

NÅNG T˜NH NGHIŽP CH¿•NG

-LÕi næa, tu B° Ð«! Nhß thi®n nam tín næ th÷ trì ð÷c tøng kinh này, nªu b¸ ngß¶i khinh r¨, thì nhæng nghi®p nhân ð¶i trß¾c ðáng l¨ phäi ð÷a ác ðÕo, vì nay b¸ ngß¶i ð¶i khinh r¨, nên nhæng nghi®p nhân ð¶i trß¾c li«n ðßþc tiêu di®t, lÕi còn ðßþc ð¡c ðÕo Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác.

Tu B° Ð«! ta nh¾ ð¶i quá khÑ, trß¾c Ph§t Nhiên Ðång vô lßþng vô s¯ kiªp, ðßþc g£p tám tråm b¯n nghìn muôn Ñc na do tha chß Ph§t, ta ð«u cúng dß¶ng th¶ phøng, chÆng bö sót Ph§t nào. LÕi, nªu có ngß¶i ð¶i mÕt kiªp hay th÷ trì ð÷c tøng kinh này, ðßþc nhi«u công ðÑc, ðem công ðÑc cúng dß¶ng chß Ph§t cüa ta so v¾i công ðÑc ¤y, chÆng b¢ng mµt ph¥n tråm, mµt ph¥n nghìn, muôn Ñc, cho ðªn toán s¯, thí dø ð«u chÆng th¬ sánh b¢ng.

Tu B° Ð«! Nªu · ð¶i mÕt kiªp, có thi®n nam tín næ th÷ trì ð÷c tøng kinh này, ðßþc công ðÑc vô lßþng. Nªu ta k¬ ra hªt, ho£c có ngß¶i nghe r°i tâm li«n cu°ng loÕn, nghi ng¶ chÆng tin. tu B° Ð«! Phäi biªt ý nghîa kinh này b¤t khä tß nghì, quä báo cûng b¤t khä tß nghì.

17. CºU KÍNH VÔ NGÃ

Lúc b¤y gi¶, tu B° Ð« thßa r¢ng:

-BÕch Thª Tôn! Nhæng thi®n nam tín næ phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác nên an trø tâm nhß thª nào? Hàng phøc tâm nhß thª nào? Ph§t bäo tu B° Ð«:

- Nhæng thi®n nam tín næ phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, nên sanh tâm nhß thª này: ta phäi di®t ðµ cho t¤t cä chúng sanh, di®t ðµ t¤t cä chúng sanh r°i mà chÆng có mµt chúng sanh nào ðßþc di®t ðµ. TÕi sao? tu B° Ð«! Nªu B° Tát có ngã tß¾ng, nh½n tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng thì chÆng phäi B° Tát. TÕi sao? tu B° Ð«! Vì th§t chÆng có pháp gì ð¬ phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác.

Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai · n½i Ph§t Nhiên Ðång có ð¡c pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác chång?

-BÕch Thª Tôn, không. theo con hi¬u nghîa cüa Ph§t nói, Nhß lai · n½i Ph§t Nhiên Ðång th§t chÆng có ð¡c pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác.

Ph§t bäo:

-Ðúng thª! Ðúng thª! tu B° Ð«! Nhß lai th§t chÆng ð¡c pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác. tu B° Ð«! Nªu Nhß lai có ð¡c pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác thì Ph§t Nhiên Ðång chÆng th÷ ký cho ta r¢ng: "V« ð¶i sau ngß½i s¨ ðßþc thành Ph§t, hi®u là Thích ca Mâu Ni." B·i th§t chÆng có ð¡c pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, nên Ph§t Nhiên Ðång m¾i th÷ ký cho ta r¢ng: "V« ð¶i sau ngß½i s¨ ðßþc thành Ph§t, hi®u là Thích ca Mâu Ni." TÕi sao? Nói Nhß lai tÑc là các pháp nhß nghîa. Nªu có ngß¶i nói r¢ng Nhß lai ð¡c Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác là chÆng ðúng nhß nghîa. tu B° Ð«! Vì th§t ra Ph§t chÆng ð¡c pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác. tu B° Ð«! Nói Nhß lai ð¡c Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, · trong ðó vô th§t vô hß.

Cho nên Nhß lai nói "T¤t cä các pháp ð«u là Ph§t pháp." tu B° Ð«! Nói t¤t cä pháp, tÑc phi t¤t cä pháp, th¸ danh t¤t cä pháp (nghîa ba câu). tu B° Ð«! Ví nhß thân ngß¶i cao l¾n ðã k¬ trên, nghîa là siêu vi®t s¯ lßþng.

Tu B° Ð« thßa r¢ng:

-BÕch Thª Tôn! Nhß lai nói thân ngß¶i cao l¾n, tÑc phi thân l¾n, th¸ danh thân l¾n (nghîa ba câu).

-Tu B° Ð«! B° Tát cûng nhß thª. Nªu nói r¢ng ta phäi di®t ðµ vô lßþng chúng sanh thì chÆng th¬ g÷i là B° Tát. TÕi sao? tu B° Ð«! Th§t chÆng có pháp g÷i là B° Tát. cho nên Ph§t thuyªt t¤t cä pháp vô ngã, vô nh½n, vô chúng sanh, vô th÷ giä.

Tu B° Ð«! Nªu B° Tát nói r¢ng ta phäi trang nghiêm cõi Ph§t thì chÆng th¬ g÷i là B° Tát. TÕi sao? Vì Nhß lai nói trang nghiêm cõi Ph§t, tÑc phi trang nghiêm, th¸ danh trang nghiêm (nghîa ba câu).

Tu B° Ð«! Nªu B° Tát thông ðÕt pháp vô ngã thì Nhß lai nói ¤y m¾i g÷i là Ch½n B° Tát.

GHI CHÚ

Các pháp nhß nghîa: là ðúng nhß th§t nghîa, th§t nghîa vô nghîa cûng nhß Ph§t nói "th§t tß¾ng vô tß¾ng " v§y. (Ghi chú hªt)

18. NH„T THŒ ÐNG QUÁN

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai có nhøc nhãn chång?

-BÕch Thª Tôn, ðúng thª! Nhß lai có nhøc nhãn.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai có thiên nhãn chång?

-BÕch Thª Tôn, ðúng thª! Nhß lai có thiên nhãn.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai có hu® nhãn chång?

-BÕch Thª Tôn, ðúng thª! Nhß lai có hu® nhãn.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai có pháp nhãn chång?

-BÕch Thª Tôn, ðúng thª! Nhß lai có pháp nhãn.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß lai có Ph§t nhãn chång?

-BÕch Thª Tôn, ðúng thª! Nhß lai có Ph§t nhãn.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß s¯ cát trong sông H¢ng kia, Ph§t nói là cát chång?

-BÕch Thª Tôn, ðúng thª! Nhß lai nói là cát.

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nhß có nhæng sông H¢ng nhi«u b¢ng s¯ cát trong mµt sông H¢ng, r°i lÕi có cõi Ph§t nhi«u b¢ng s¯ cát trong nhæng sông H¢ng ¤y, nhß thª có phäi là nhi«u chång?

-BÕch Thª Tôn, r¤t nhi«u.

Ph§t bäo tu B° Ð«:

-Bao nhiêu thÑ tâm ni®m cüa chúng sanh trong cõi Ph§t ¤y, Nhß lai ð«u biªt rõ. TÕi sao? Nhß lai nói các tâm, ð«u là phi tâm, th¸ danh là tâm (nghîa ba câu). TÕi sao? tu B° Ð«! Tâm quá khÑ b¤t khä ð¡c, tâm hi®n tÕi b¤t khä ð¡c, tâm v¸ lai b¤t khä ð¡c (Phá ch¤p tâm là th§t có).

L¿”C GIÄI

Ð¬ lßþc giäi nghîa Ngû nhãn, có bài k® r¢ng:

Thiên nhãn thông phi ngÕi,

Nhøc nhãn ngÕi phi thông.

Pháp nhãn duy quán tøc,

Hu® nhãn liu tri không.

Ph§t nhãn nhß thiên nh§t,

Chiªu d¸ th¬ hoàn ð°ng.

D¸ch nghîa:

Thiên nhãn thông chÆng ngÕi,

Nhøc nhãn ngÕi chÆng thông.

Pháp nhãn hay quán tøc (tøc ðª),

Hu® nhãn th¤u rõ không (ch½n ðª).

Ph§t nhãn nhß ngàn nh§t (m£t tr¶i),

Chiªu d¸ (khác) th¬ vçn ð°ng. (Lßþc giäi hªt)

19. PHÁP GI•I THÔNG HÓA

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Nªu có ngß¶i ðem th¤t bØu ch¤t ð¥y tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i dùng ð¬ b¯ thí, ngß¶i ¤y nh¶ nhân duyên ðó, ðßþc phß¾c ðÑc nhi«u chång?

-BÕch Thª Tôn, ðúng thª! Ngß¶i ¤y nh¶ nhân duyên ðó, ðßþc phß¾c ðÑc r¤t nhi«u.

-Tu B° Ð«! Nªu phß¾c ðÑc có th§t thì Nhß lai chÆng nói ðßþc phß¾c ðÑc nhi«u. Vì phß¾c ðÑc v¯n chÆng th§t nên Nhß lai nói ðßþc phß¾c ðÑc nhi«u.

20. ly SC ly T¿•NG

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Có th¬ nh¶ s¡c thân ð¥y ðü th¤y Ph§t chång?

-BÕch Thª Tôn, không. ChÆng nên nh¶ s¡c thân ð¥y ðü mà th¤y Ph§t. TÕi sao? Nhß lai nói s¡c thân ð¥y ðü, tÑc phi s¡c thân ð¥y ðü, th¸ danh s¡c thân ð¥y ðü (nghîa ba câu).

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Có th¬ nh¶ các tß¾ng ð¥y ðü th¤y Nhß lai chång?

-BÕch Thª Tôn, không. ChÆng nên nh¶ các tß¾ng ð¥y ðü mà th¤y Nhß Lai. TÕi sao? Nhß lai nói các tß¾ng ð¥y ðü, tÑc phi các tß¾ng ð¥y ðü, th¸ danh các tß¾ng ð¥y ðü (nghîa ba câu).

21. phi THUYŠT S— THUYŠT

-Tu B° Ð«! Ngß½i ch¾ nói Nhß lai có nghî r¢ng "Ta phäi có thuyªt pháp," ð×ng nghî v§y. TÕi sao? Nªu ngß¶i nào nói Nhß lai có thuyªt pháp tÑc là phï báng Ph§t, chÆng hi¬u l¶i nói cüa ta. tu B° Ð«! Nói thuyªt pháp là vô pháp ð¬ thuyªt, th¸ danh thuyªt pháp (nghîa ba câu).

B¤y gi¶, Hu® MÕng tu B° Ð« thßa Ph§t r¢ng:

-BÕch Thª Tôn! Nhæng chúng sanh ð¶i v¸ lai nghe ðßþc pháp này sanh lòng tin chång?

Ph§t bäo:

-Tu B° Ð«! Nhæng chúng sanh ¤y là phi chúng sanh, phi b¤t chúng sanh. TÕi sao? tu B° Ð«! Chúng sanh cho là chúng sanh, Nhß lai nói phi chúng sanh, th¸ danh chúng sanh (nghîa ba câu).

GHI CHÚ

Hu® MÕng: Pháp thân là th¬ cüa tñ tánh, hu® mÕng là døng cüa tñ tánh; sñ nghi®p ho¢ng pháp ðµ sanh chÆng gián ðoÕn g÷i là hu® mÕng. (Ghi chú hªt)

22. VÔ PHÁP KHÄ ÐC

Tu B° Ð« thßa r¢ng:

-BÕch Thª Tôn! Ph§t ð¡c Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác là vô s· ð¡c chång?

-Ðúng thª! Ðúng thª! tu B° Ð«! ta · n½i pháp Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, th§t chÆng ð¡c mµt chút gì cä, th¸ danh Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác (nghîa ba câu).

23. T˜NH TÂM HÀNH THIŽN

-LÕi næa, tu B° Ð«! Pháp ¤y bình ðÆng, chÆng có cao th¤p, g÷i là Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác. Vì vô ngã, vô nh½n, vô chúng sanh, vô th÷ giä mà tu t¤t cä thi®n pháp, thì li«n ðßþc Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác. tu B° Ð«! Nhß lai nói thi®n pháp tÑc phi thi®n pháp, th¸ danh thi®n pháp (nghîa ba câu).

24. PH¿•C TRÍ VÔ T

-Tu B° Ð«! Nªu có ngß¶i ðem th¤t bØu ch¤t ð¥y b¢ng núi tu di chúa trong tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i dùng ð¬ b¯ thí, v¾i ngß¶i th÷ trì ð÷c tøng kinh Bát Nhã ba la M§t này, cho ðªn chï hành theo tÑ cú k®, và giäng giäi cho ngß¶i khác nghe, thì phß¾c ðÑc b¯ thí so v¾i phß¾c ðÑc th÷ trì chÆng b¢ng mµt ph¥n tråm, mµt ph¥n nghìn, muôn Ñc, cho ðªn toán s¯ thí dø cûng chÆng th¬ sánh b¢ng.

25. HÓA VÔ S— HÓA

-Tu B° Ð«! Các ngß½i ch¾ cho Nhß lai có nghî r¢ng "Ta phäi ðµ chúng sanh." tu B° Ð«, ð×ng nghî v§y! TÕi sao? Th§t chÆng có chúng sanh mà Nhß lai ðµ. Nªu nói Nhß lai có ðµ chúng sanh, thì Nhß lai m¡c vào b¯n tß¾ng ngã, nh½n, chúng sanh, th÷ giä. tu B° Ð«! Nhß lai nói có ngã tÑc phi có ngã, mà phàm phu ch¤p là có ngã. tu B° Ð«! Nhß lai nói phàm phu tÑc phi phàm phu, th¸ danh phàm phu (nghîa ba câu).

26. PHÁP THÂN phi T¿•NG

-Tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Có th¬ dùng ba mß½i hai tß¾ng ð¬ quán Nhß lai chång?

Tu B° Ð« ðáp:

-Ðúng thª! Ðúng thª! Có th¬ dùng ba mß½i hai tß¾ng quán Nhß Lai.

Ph§t bäo tu B° Ð«:

-Nªu dùng ba mß½i hai tß¾ng ð¬ quán Nhß lai thì Chuy¬n Luân Thánh Vß½ng cûng là Nhß lai sao? (Chuy¬n Luân Thánh Vß½ng cûng có ba mß½i hai tß¾ng)

Tu B° Ð« thßa r¢ng:

- BÕch Thª Tôn, nhß con hi¬u ý nghîa l¶i Ph§t, thì chÆng nên dùng ba mß½i hai tß¾ng ð¬ quán Nhß Lai.

Khi ¤y, ÐÑc Thª Tôn nói k® r¢ng:

Nhßþc dî s¡c kiªn ngã,

Dî âm thanh c¥u ngã,

Th¸ nh½n hành tà ðÕo,

B¤t nång kiªn Nhß Lai.

D¸ch nghîa:

Nªu dùng s¡c th¤y ta,

Dùng âm thanh c¥u ta.

Là ngß¶i hành tà ðÕo,

ChÆng th¬ th¤y Nhß Lai.

L¿”C GIÄI

Nªu dùng s¡c th¤y ta,

Dùng âm thanh c¥u ta.

Là ngß¶i hành tà ðÕo,

ChÆng th¬ th¤y Nhß Lai.

Chæ Ta · ðây là tñ tánh Ph§t. Tñ tánh b¤t nh¸, chÆng có nång s·, nên chÆng phäi s· th¤y s· c¥u. Nªu ðu±i theo cån tr¥n ð¬ th¤y ð¬ c¥u là hành theo tà ðÕo, chÆng th¬ ðÕt ðªn kiªn tánh. (Lßþc giäi hªt)

27. VÔ ÐO€N VÔ DIŽT

-Tu B° Ð«! Nªu ngß½i nghî r¢ng: "Nhß lai vì chÆng nh¶ tß¾ng ð¥y ðü m¾i ð¡c Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác," tu B° Ð«, ð×ng nghî nhß v§y! Nói Nhß lai vì chÆng nh¶ tß¾ng ð¥y ðü m¾i ð¡c Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác là chÆng ðúng.

Tu B° Ð«! Nªu ngß½i nghî nhß thª thì ngß¶i phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác là nói các pháp ðoÕn di®t sao! Ð×ng nghî v§y. TÕi sao? Vì ngß¶i phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, n½i pháp chÆng nói tß¾ng ðoÕn di®t.

L¿”C GIÄI

— ph¥n 20 nói "ChÆng nên nh¶ các tß¾ng ð¥y ðü mà th¤y Nhß Lai" là phá ch¤p s¡c tß¾ng. Ph¥n 27 nói "Ch¾ nên nghî r¢ng Nhß lai vì chÆng nh¶ tß¾ng ð¥u ðü m¾i ð¡c Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác" là phá ch¤p phäi lìa s¡c tß¾ng. Vì ch¤p s¡c tß¾ng và ch¤p lìa s¡c tß¾ng ð«u chÆng th¬ ðÕt ðªn kiªn tánh. (Lßþc giäi hªt)

28. B„T THš B„T tham

-Tu B° Ð«! Nªu B° Tát ðem th¤t bØu ch¤t ð¥y nhæng thª gi¾i nhß s¯ cát sông H¢ng dùng ð¬ b¯ thí, v¾i B° Tát biªt t¤t cä pháp vô ngã, ðßþc thành tñu pháp nhçn (lòng tin væng ch¡c), thì B° Tát này ðßþc công ðÑc h½n B° Tát kia. TÕi sao? tu B° Ð«, vì các B° Tát này chÆng th÷ phß¾c ðÑc.

Tu B° Ð« thßa r¢ng:

-BÕch Thª Tôn! sao nói B° Tát chÆng th÷ phß¾c ðÑc?

-Tu B° Ð«! Vì B° Tát làm vi®c phß¾c ðÑc chÆng sanh kh·i lòng tham, cho nên nói chÆng th÷ phß¾c ðÑc.

29. oai nghi T˜CH T˜CH

-Tu B° Ð«! Nªu có ngß¶i nói r¢ng "Nhß lai ho£c ðªn, ho£c ði, ho£c ng°i, ho£c n¢m" thì ngß¶i ¤y chÆng hi¬u ðßþc ý nghîa l¶i ta nói. TÕi sao? Vì Nhß lai chÆng t× ðâu ðªn, cûng chÆng ði v« ðâu, nên g÷i là Nhß Lai.

L¿”C GIÄI

Tñ tánh cùng kh¡p không gian và th¶i gian, kh¡p không gian thì chÆng có khÑ lai, nên g÷i là Nhß Lai, kh¡p th¶i gian thì chÆng có gián ðoÕn (chÆng có sanh di®t), nên g÷i là Niªt Bàn. (Lßþc giäi hªt)

30. NH„T H”P T¿•NG LÝ

-Tu B° Ð«! Nªu có thi®n nam tín næ, ðem cõi tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i nghi«n nát ra thành vi tr¥n, ý ngß½i thª nào? Nhæng vi tr¥n chúng có phäi nhi«u chång?

Tu B° Ð« thßa r¢ng:

-BÕch Thª Tôn, r¤t nhi«u. TÕi sao? Nªu nhæng vi tr¥n chúng là th§t có thì Ph§t chÆng nói là vi tr¥n chúng. TÕi sao? Vì Ph§t nói vi tr¥n chúng, tÑc phi vi tr¥n chúng, th¸ danh vi tr¥n chúng (nghîa ba câu). BÕch Thª Tôn! Nhß lai nói tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i, tÑc phi thª gi¾i, th¸ danh thª gi¾i. TÕi sao? Nªu thª gi¾i th§t có, tÑc là nh¤t hþp tß¾ng. Nhß lai nói nh¤t hþp tß¾ng, tÑc phi nh¤t hþp tß¾ng, th¸ danh nh¤t hþp tß¾ng (nghîa ba câu).

31. tri KIŠN B„T sanh

-Tu B° Ð«! Nªu có ngß¶i nói Ph§t thuyªt ngã kiªn, nh½n kiªn, chúng sanh kiªn, th÷ giä kiªn là th§t, tu B° Ð«! Ý ngß½i thª nào? Ngß¶i ¤y có hi¬u ðßþc ý nghîa l¶i ta nói chång?

-BÕch Thª Tôn, không! Ngß¶i ¤y chÆng hi¬u ý nghîa cüa Nhß lai nói. TÕi sao? Nhß lai nói ngã kiªn, nh½n kiªn, chúng sanh kiªn, th÷ giä kiªn, tÑc phi ngã kiªn, nh½n kiªn, chúng sanh kiªn, th÷ giä kiªn, th¸ danh ngã kiªn, nh½n kiªn, chúng sanh kiªn, th÷ giä kiªn (nghîa ba câu).

-Tu B° Ð«! Ngß¶i phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, ð¯i v¾i t¤t cä pháp nên tri nhß thª, kiªn nhß thª, tín giäi nhß thª, chÆng sanh pháp tß¾ng. tu B° Ð«! Nhß lai nói pháp tß¾ng, tÑc phi pháp tß¾ng, th¸ danh pháp tß¾ng (nghîa ba câu).

32. ºNG HÓA phi CH´N

-Tu B° Ð«! Nªu có ngß¶i ðem th¤t bØu ch¤t ð¥y vô lßþng a Tång KÏ thª gi¾i dùng ð¬ b¯ thí, v¾i thi®n nam tín næ phát tâm B° Ð« th÷ trì ð÷c tøng kinh này, cho ðªn chï hành theo tÑ cú k®, và giäng giäi cho ngß¶i khác nghe, thì phß¾c ðÑc h½n ngß¶i kia. V§y phäi giäng giäi nhß thª nào? Nên giäng giäi nhß thª này: Nhß nhß b¤t ðµng, chÆng nên ch¤p n½i tß¾ng.TÕi sao?

Nh¤t thiªt hæu vi pháp,

Nhß mµng, huyn, bào, änh,

Nhß lµ di®c nhß ði®n,

¿ng tác nhß th¸ quán.

D¸ch nghîa:

T¤t cä pháp hæu vi,

Nhß mµng, huyn, b÷t, bóng,

Nhß sß½ng mù, ði®n ch¾p,

Nên quán theo nhß thª. .

Ph§t thuyªt kinh này xong, trß·ng lão tu B° Ð« v¾i các TÏ Kheo, TÏ kheo Ni, ¿u Bà T¡c, ¿u Bà di và t¤t cä thª gian, tr¶i, ngß¶i, a tu La, nghe l¶i Ph§t thuyªt, ð«u r¤t hoan hÖ, tín th÷ phøng hành.

L¿”C GIÄI

Nhß Nhß B¤t Ðµng, chÆng nên ch¤p n½i tß¾ng:

Theo l¶i Ph§t thì hai chæ Nhß Nhß là nhß th§t tª, là nhß bän th¬ cüa tñ tánh. hai chæ B¤t Ðµng chÆng phäi ð¯i v¾i ðµng mà nói b¤t ðµng, vì tñ tánh b¤t nh¸, chÆng có biªn chuy¬n nên nói b¤t ðµng. V« b« m£t thì chÆng th¬ din tä, nªu tä theo b« trái thì chÆng ðµng chÆng t¸nh, chÆng thêm chÆng b¾t, chÆng l¾n chÆng nhö, chÆng mµt chÆng nhi«u ... Nên chï có th¬ nói là Nhß Nhß B¤t Ðµng. T¤t cä nhæng ð¯i ðãi nhß ðµng - t¸nh, l¾n - nhö, v.v... cho ðªn B° Ð« - Niªt Bàn ð«u là tß¾ng, chÆng ch¤p n½i tß¾ng m¾i ðßþc g÷i là Nhß Nhß B¤t Ðµng. (Lßþc giäi hªt)

KINH kim cang HŠT