nam tuyŠn ng» løc

(Trích dÎch trong ChÌ NguyŒt Løc)

DÎch giä: Thích duy L¿c

 

Trì Châu nam TuyŠn Ph° NguyŒn ThiŠn SÜ quê ª Tân TrÎnh, TrÎnh Châu, h† VÜÖng, theo ñåi Hoè SÖn, ñåi HuŒ thiŠn sÜ xuÃt gia, ljn tung Nhåc th† gi§i cø túc. ban sÖ theo Pháp Tܧng Tông, h†c giáo lš và gi§i luÆt, sÜ Çi các nÖi nghe giäng kinh Pháp, nhÜ kinh Læng Già, kinh hoa Nghiêm v.v. rÒi Çi sâu vào trung Quán LuÆn, Bách Môn LuÆn, sÜ thÃu suÓt diŒu nghïa cûa tÃt cä kinh luÆn. sau cùng ljn ThiŠn h¶i cûa Mã T° ñåo NhÃt ThiŠn SÜ tham vÃn, b‡ng nhiên ÇÜ®c khai ng¶, Ç¡c du hš tam mu¶i. SÜ làm hành ÇÖn (chÙc làm trong phòng æn) nÖi thiŠn h¶i Mã T°. M¶t ngày kia, sÜ Çang d†n cháo cho chÜ tæng, Mã T° hÕi: "Trong thùng (Ç¿ng cháo) là cái gì?" SÜ Çáp: "Ông già này, bÎt miŒng Çi, nói l©i th‰ này!" Mã T° bèn thôi. TØ Çó, các ÇÒng tham ch£ng ai dám cÆt vÃn sÜ.

 

Næm mÜ©i m¶t niên hiŒu trinh quang nhà ñÜ©ng, sÜ làm trø trì ª Trì DÜÖng, ba mÜÖi mÃy næm ch£ng xuÓng núi nam TuyŠn. Các tòng lâm tôn ngài là m¶t vÎ thiŠn sÜ n°i bÆt.

 

Dܧi núi nam TuyŠn có m¶t am chû; có ngÜ©i nói v§i am chû r¢ng: "GÀn Çây có hòa thÜ®ng nam TuyŠn ra Ç©i, tåi sao không Çi Ç‹ y‰t ki‰n." VÎ am chû nói: "Ch£ng nh»ng nam TuyŠn ra Ç©i, dÅu cho ngàn PhÆt ra Ç©i, tôi cÛng không Çi." SÜ nghe rÒi, sai ÇŒ tº là TriŒu Châu Çi khám xét. TriŒu Châu Çi tØ Çông qua tây, tØ tây qua Çông, am chû cÛng ch£ng màng. Châu nói: "Thäo t¥c Çåi båi", rÒi buông rèm xuÓng Çi vŠ, k‹ låi v§i sÜ, sÜ nói: "XÜa nay ta nghi ông này." Ngày hôm sau, sÜ cùng sa di Çem m¶t bình trà v§i ba cái chén ljn am, liŒng xuÓng ÇÃt, rÒi nói: "Hôm qua Çó, hôm qua Çó." am chû hÕi: "Hôm qua Çó là gì?" SÜ Çánh vào lÜng vÎ sa di m¶t cái và nói: "Ch§ gåt ta! Ch§ gåt ta!" Và liŠn quay ÇÀu trª vŠ. SÜ thÜ®ng ÇÜ©ng (thæng tòa) r¢ng: "PhÆt Nhiên ñæng Çã nói rÒi, n‰u do tâm thÙc suy nghï sanh ra các Pháp, ÇŠu hÜ giä ch£ng thÆt. Tåi sao? Vì tâm còn ch£ng có, làm sao sanh ra các Pháp, giÓng nhÜ lÃy hình änh Ç‹ phân biŒt hÜ không, nhÜ lÃy âm thanh Ç‹ trong rÜÖng, cÛng nhÜ th°i mång lܧi muÓn cho ÇÀy." Nên Lão Túc (Mã T°) nói: "Ch£ng phäi Tâm, ch£ng phäi PhÆt, ch£ng phäi VÆt, Ç‹ dåy các anh em th¿c hành. Cæn cÙ l©i PhÆt, thÆp ÇÎa bÒ tát trø Thû Læng Nghiêm tam mu¶i, Ç¡c pháp tång bí mÆt cûa chÜ PhÆt, Ç¡c tÃt cä thiŠn ÇÎnh giäi thoát, thÀn thông diŒu døng, ljn tÃt cä th‰ gi§i ph° hiŒn s¡c thân, thÎ hiŒn thành ñ£ng Chánh Giác, chuy‹n Çåi Pháp luân, nhÆp ni‰t bàn, Çem vô lÜ®ng nhÆp vào m¶t l‡ chân lông, giäng m¶t câu kinh träi qua vô lÜ®ng ki‰p, nghïa cÛng chÜa h‰t, giáo hóa vô lÜ®ng chúng sanh, Ç¡c vô sanh pháp nhÅn, còn bÎ g†i là sª tri ngu, c¿c vÎ t‰ sª tri ngu, toàn trái v§i Çåo, th¿c khó! th¿c khó! Trân tr†ng (cáo biŒt)."

 

(N‰u chÃp theo nh»ng l©i k‹ trên làm sª tri, thì bÎ g†i là sª tri ngu)

 

SÜ thÜ®ng ÇÜ©ng r¢ng: "Các ông, lão tæng tØ 18 tu°i Çã bi‰t cách làm k‰ sÓng, nay hÍ có kÈ nào cÛng bi‰t cách làm k‰ sÓng thì ra Çây cùng nhau thÜÖng lÜ®ng. Phäi là ngÜ©i trø núi m§i ÇÜ®c." (NgÜ©i trø núi nghïa là ngÜ©i sau khi ng¶). LÜÖng cºu (cách m¶t lát sau), sÜ nhìn kh¡p Çåi chúng, hiŒp chܪng (ch¡p tay) nói: "Trân tr†ng, vô s¿ hãy m‡i m‡i t¿ tu hành Çi." ñåi chúng ÇÙng yên ch£ng giäi tán. SÜ nói: "Thánh quä rÃt Çáng s®, ngÜ©i siêu viŒt sÓ lÜ®ng còn ch£ng nåi hà (giÓng nhÜ không có cách nào ÇÓi phó), ta låi ch£ng phäi nó, nó låi ch£ng phäi ta - nó làm sao nåi hà ta - nh»ng nhà kinh luÆn nói pháp thân là cùng t¶t, g†i là lš tÆn tam mu¶i, nghïa tÆn tam mu¶i. NhÜ lão tæng, khi xÜa bÎ ngÜ©i dåy cách phän b°n hoàn nguyên, hi‹u theo nhÜ th‰ là viŒc tai h†a. Các anh em, gÀn Çây thiŠn sÜ quá nhiŠu, muÓn tìm m¶t ngÜ©i ngu Ƕn ch£ng th‹ ÇÜ®c. Ch£ng phäi hoàn toàn không có, nhÜng mà rÃt ít, n‰u có thì ra Çây cùng ta thÜÖng lÜ®ng. NhÜ th©i không ki‰p, có ngÜ©i tu hành hay không? Có hay không? sao ch£ng ai Çáp? Các ông bình thÜ©ng lÜ«i nhÜ dao bén (biŒn luÆn rÃt hay), nay ta hÕi ÇŠu không mª miŒng, tåi sao không ra Çây nói? Các anh em, ch£ng k‹ viŒc lúc PhÆt ra Ç©i. M†i ngÜ©i hiŒn nay cÙ gánh PhÆt trên vai mà Çi, nghe lão tæng nói: "Tâm ch£ng phäi PhÆt, Trí ch£ng phäi ñåo. Bèn tø nhau suy Çoán. Lão tæng ch£ng có ch‡ Ç‹ các ông suy Çoán, n‰u các ông rút hÜ không làm cây gÆy, Çánh ÇÜ®c lão tæng, thì m¥c kŒ các ông suy Çoán. Lúc Ãy có tæng hÕi, tØ xÜa chÜ t° cho ljn giang Tây Mã T° ÇŠu nói: "TÙc tâm là PhÆt, bình thÜ©ng tâm là ñåo." nay hòa thÜ®ng nói Tâm ch£ng phäi PhÆt, Trí ch£ng phäi ñåo, khi‰n h†c nhÖn rÃt sanh nghi ho¥c, xin hòa thÜ®ng tØ bi chÌ dåy." SÜ l§n ti‰ng Çáp r¢ng: "Ông n‰u là PhÆt, thì còn gì Ç‹ nghi PhÆt nhÜ th‰. Lão tæng ch£ng phäi PhÆt, cÛng ch£ng g¥p T° SÜ, ông nói nhÜ th‰ hãy t¿ tìm T° SÜ Çi." Tæng nói: "Hòa thÜ®ng dåy th‰ này, bäo h†c nhÖn làm sao h¶ trì ÇÜ®c", sÜ nói: "Ông mau dùng tay nâng hÜ không Çi."

 

Tæng nói: "HÜ không ch£ng tܧng Ƕng làm sao nâng?" SÜ nói: "Ông nói ch£ng tܧng Ƕng Çã là Ƕng rÒi, hÜ không làm sao bi‰t nói ch£ng tܧng Ƕng, Çây ÇŠu là ki‰n giäi, tình chÃp cûa ông thôi."

 

Tæng nói: "HÜ không ch£ng tܧng Ƕng còn là tình chÃp, vÆy hÒi nãy bäo con nâng vÆt gì?"

 

SÜ nói: "Ông Çã bi‰t ch£ng nên nói nâng, còn tính ª Çâu h¶ trì nó?"

 

Tæng hÕi: "TÙc Tâm là PhÆt, Tâm Ãy làm PhÆt ÇÜ®c chæng?" SÜ Çáp: "TÙc Tâm là PhÆt, Tâm Ãy là PhÆt thu¶c vŠ tình chÃp, ÇŠu do suy tܪng mà thành. PhÆt là trí nhÖn, tâm là chû chiêu tÆp nghiŒp. Lúc ÇÓi vÆt m§i có diŒu døng, ñåi ÇÙc ch§ nhÆn tâm nhÆn PhÆt. N‰u nhÆn ÇÜ®c là cänh, bÎ g†i là sª tri ngu. Nên giang Tây Mã T° nói, ch£ng phäi Tâm, ch£ng phäi PhÆt, ch£ng phäi VÆt Ç‹ dåy ngÜ©i Ç©i sau th¿c hành. HiŒn nay kÈ h†c Çåo Ç¡p y Çi kh¡p nÖi, nghi viŒc không Çáng k‹ nhÜ th‰ này còn ÇÜ®c chæng?"

 

Tæng nói: "ñã ch£ng phäi Tâm, ch£ng phäi PhÆt, ch£ng phäi VÆt, nay hòa thÜ®ng còn nói Tâm ch£ng phäi PhÆt, Trí ch£ng phäi ñåo, thÆt chÜa rõ là th‰ nào?"

 

SÜ nói: "Ông ch£ng nhÆn tâm là PhÆt, Trí là ñåo, lão Tæng thì ch£ng Ç¡c tâm, vÆy còn dính m¡c ch‡ náo?"

 

Tæng nói: "Thäy ÇŠu không ÇÜ®c, Çâu khác gì thái hÜ."

 

SÜ nói:

—ñã ch£ng phäi vÆt, so thái hÜ cái gì? Låi bäo khác hay ch£ng khác.

 

Tæng nói:

—Ch£ng lë cÛng không có "ch£ng phäi Tâm, ch£ng phäi PhÆt ch£ng phäi VÆt" luôn chæng?

 

SÜ nói:

—Ông n‰u nhÆn cái này thì låi thành Tâm thành PhÆt rÒi!

 

Tæng nói:

—Xin Hòa thÜ®ng giäi thích.

 

SÜ nói:

—Lão tæng t¿ ch£ng bi‰t.

 

Tæng nói:

—Tåi sao ch£ng bi‰t?

 

SÜ nói:

—Bäo ta nói gì?

 

Tæng nói:

—Ch£ng lë không cho h†c nhân h¶i Çåo?

 

SÜ nói:

—H¶i Çåo nào? Làm sao mà h¶i?

 

Tæng nói:

—Con không bi‰t!

 

SÜ nói:

—Không bi‰t thì tÓt. N‰u chÃp lÃy l©i lão tæng thì g†i là ngÜ©i y thông (y là d¿a theo). N‰u g¥p di L¥c ra Ç©i, thì së bÎ ngài n¡m tóc.

 

Tæng nói:

—Làm sao dÆy kÈ hÆu h†c Ç©i sau?

 

SÜ nói:

—Ông hãy t¿ khán, ch§ lo ngÜ©i Ç©i sau!

 

Tæng nói:

—HÒi nãy không cho con h¶i Çåo, nay låi bäo con t¿ khán, th¿c con chÜa rõ.

 

SÜ nói:

—Âm thÀm h¶i, diŒu h¶i. cho ông h¶i th‰ này.

 

Tæng nói:

—Th‰ nào là diŒu h¶i?

 

SÜ nói:

—Còn muÓn h†c l©i lão tæng! DÅu nói ÇÜ®c, cÛng là l©i cûa lão tæng, ông còn muÓn làm sao?

 

Tæng nói:

—Con n‰u t¿ h¶i ÇÜ®c thì ch£ng phiŠn hòa thÜ®ng. nay con xin hòa thÜ®ng dÆy bäo.

 

SÜ nói:

—Ch£ng lë chÌ Çông chÌ tây Ç‹ gåt ngÜ©i. Lúc ông còn m§i bÆp bË sao không ljn hÕi lão tæng, nay låi làm tài khôn nói ta ch£ng h¶i, mong muÓn cái gì? Ông ló ÇÀu ra nói ta xuÃt gia làm thiŠn sÜ, vÆy lúc chÜa xuÃt gia Çã tØng làm cái gì? Hãy thº nói xem, ta së cùng ngÜÖi thÜÖng lÜ®ng.

 

Tæng nói:

—Lúc bÃy gi© con không bi‰t.

 

SÜ nói:

—ñã không bi‰t thì nay nhÆn ÇÜ®c này n† là phäi chæng?

 

Tæng nói:

—NhÆn ÇÜ®c Çã ch£ng phäi, ch£ng nhÆn phäi chæng?

 

SÜ nói:

—NhÆn v§i ch£ng nhÆn là l©i nói gì?

 

Tæng nói:

—ñ‰n ch‡ này con càng ch£ng h¶i ÇÜ®c.

 

SÜ nói:

—Ông n‰u ch£ng h¶i ta còn ch£ng h¶i hÖn.

 

Tæng nói:

—Con là h†c nhân nên ch£ng h¶i, còn hòa thÜ®ng là thiŒn tri thÙc thì phäi h¶i.

 

SÜ nói:

—Ông này! ñã nói v§i ông ch£ng h¶i thì còn ai mà luÆn thiŒn tri thÙc. Ch§ làm tài khôn! xem khi Mã T° còn tåi th‰, có m¶t h†c sï hÕi "NhÜ nܧc không gân xÜÖng, nâng ghe muôn ngàn tÃn. Lš này là th‰ nào? Mã T° nói: Ÿ Çây ch£ng nܧc cÛng ch£ng ghe, luÆn gì gân xÜÖng." H†c sï liŠn thôi. NhÜ th‰ phäi ít phí sÙc không? cho nên ta thÜ©ng nói: "PhÆt ch£ng h¶i Çåo, ta t¿ tu hành, vÆy cÀn bi‰t làm gì?

 

Tæng nói:

—Th‰ thì làm sao tu hành?

 

SÜ nói:

—Không th‹ suy lÜ©ng ÇÜ®c. Nói v§i ngÜÖi tu nhÜ vÆy, hành nhÜ vÆy, th¿c khó.

 

Tæng nói:

—VÆy còn cho h†c nhân tu hành hay không?

 

SÜ nói:

—Lão tæng ch£ng th‹ chܧng ngåi ngÜÖi.

 

Tæng nói:

—Con làm sao tu hành?

 

SÜ nói:

—MuÓn hành thì hành, cÙ tìm hÕi ngÜ©i khác.

 

Tæng nói:

—N‰u ch£ng nh© thiŒn tri thÙc chÌ thÎ, làm sao h¶i ÇÜ®c. NhÜ hòa thÜ®ng thÜ©ng nói tu hành cÀn phäi hi‹u m§i ÇÜ®c. N‰u không hi‹u thì e l†t vào nhân quä, ch£ng có phÀn t¿ do. ChÜa rõ tu hành th‰ nào m§i khÕi l†t vào nhân quä.

 

SÜ nói:

—Ch£ng cÀn thÜÖng lÜ®ng. N‰u nói Çi tu hành, ch‡ nào không Çi ÇÜ®c.

 

Tæng nói:

—Làm sao Çi ÇÜ®c?

 

SÜ nói:

—Ch£ng lë tùy ngÜ©i mà tìm ÇÜ®c.

 

Tæng nói:

—Hòa thÜ®ng chÜa nói, bäo con làm sao tìm?

 

SÜ nói:

—DÅu cho nói, Çi ch‡ nào tìm? NhÜ ông tØ sáng t§i chiŠu Çi Çông Çi tây, thÜÖng lÜ®ng v§i ai? ñÜ®c hay không ÇÜ®c. NgÜ©i khác làm sao mà bi‰t.

 

Tæng nói:

—Lúc Çi Çông Çi tây ÇŠu không suy nghï, phäi chæng?

 

SÜ nói:

—Lúc Ãy ai nói phäi v§i ch£ng phäi.

 

Tæng nói:

—Hòa thÜ®ng thÜ©ng nói "Ta ª tÃt cä nÖi mà vô sª hành, tÃt cä nÖi câu thúc ta ch£ng ÇÜ®c, g†i là bi‰n hành tam mu¶i, ph° hiŒn s¡c thân", tÙc là lš này chæng?

 

SÜ nói:

—N‰u kÈ tu hành ch‡ nào ch£ng Çi ÇÜ®c, ch£ng nói câu v§i bÃt câu, cÛng ch£ng nói tam mu¶i.

 

Tæng nói:

—VÆy khác gì có pháp Ç‹ Ç¡c bÒ ÇŠ Çåo?

 

SÜ nói:

—Ch£ng k‹ khác hay ch£ng khác.

 

Tæng nói:

—Cái thuy‰t tu hành cûa hòa thÜ®ng siêu viŒt và khác v§i Çåi thØa, chÜa rõ th‰ nào?

 

SÜ nói:

—Ch£ng quän khác hay ch£ng khác. ta chÜa tØng h†c. N‰u muÓn xem giáo thì có t†a chû, kinh luÆn. Các nhà giáo môn thÆt rÃt Çáng s®. Ông hãy Çi nghe tÓt hÖn.

 

Tæng nói:

—RÓt cu¶c khi‰n h†c nhân làm sao mà h¶i.

 

SÜ nói:

—Theo s¿ hÕi cûa ông vÓn chÌ ª bên nhân duyên, thÃy ông còn ch£ng nåi hà. Duyên là nhÆn ÇÜ®c vÆt trên sáu cºa. Ông hãy h¶i bên PhÆt rÒi ljn thÜÖng lÜ®ng v§i ta. Ch§ truy tìm th‰ này, ch£ng phäi th‰ này, ch§ lÃy l©i c° nhân hành hånh bÒ tát. duy có m¶t ngÜ©i hành thiŠn, ma ba TuÀn lãnh các quy‰n thu¶c thÜ©ng theo dõi sau lÜng bÒ tát, tìm ch‡ tâm hành khªi lên liŠn ch¶p ngã. NhÜng träi qua vô lÜ®ng ki‰p tìm ch‡ m¶t niŒm khªi cÛng ch£ng th‹ ÇÜ®c, m§i cùng quy‰n thu¶c lÍ tå, tán thán cúng dÜ©ng, Ãy còn là cÃp bÆc ti‰n tu, ngÜ©i trung hå cæn låi ch£ng nåi hà, huÓng là ch‡ tuyŒt công døng, nhÜ Væn Thù, Ph° HiŠn thì khÕi cÀn nói. Th‰ nào là Çåo hành cûa ông? Là có hay không? Tìm ngÜ©i hành m¶t ngày cÛng ch£ng th‹ ÇÜ®c. HiŒn nay cÙ tØ ÇÀu næm ljn cuÓi næm Çi kh¡p nÖi chÌ là tìm cÙu cánh làm cái gì? chÌ là ÇÀu môi chót lÜ«i sinh ra ki‰n giäi.

 

Tæng nói:

—Lúc bÃy gi© ch£ng tên PhÆt, ch£ng tên chúng sanh, khi‰n con làm sao suy nghï th¿c hành.

 

SÜ nói:

—Ông nói ch£ng tên PhÆt ch£ng tên chúng sanh Çã là suy nghï rÒi, cÛng là nh§ l©i ngÜ©i khác.

 

Tæng nói:

—N‰u nhÜ th‰ tÃt cä ÇŠu thu¶c vŠ viŒc lúc PhÆt ra Ç©i, ch£ng th‹ không nói.

 

SÜ nói:

—Ông làm sao nói?

 

Tæng nói:

—Giä sº nói, nói cÛng không t§i.

 

SÜ nói:

—N‰u nói là nói không t§i, là l©i t§i. Ông u°ng công truy tìm, ai làm cänh cho ông tìm.

 

Tæng nói:

—ñã không vì làm cänh, ai là ngÜ©i bên kia?

 

SÜ nói:

—N‰u ông không dÅn chÙng giáo lš thì nÖi nào Ç‹ luÆn PhÆt. ñã ch£ng luÆn PhÆt, lão tæng luÆn v§i ai mà nói bên Çây bên kia.

 

Tæng nói:

—Quä dù ch£ng trø Çåo, nhÜng Çåo hay làm nhân, là nghïa th‰ nào?

 

SÜ nói:

—ƒy là l©i c° nhân. HiŒn nay không th‹ không trì gi§i. ta ch£ng phäi nó, nó ch£ng phäi ta. CÙ làm theo nhÜ con trâu con chÒn! HÍ n°i lên m¶t niŒm thÃy khác thì khó mà tu hành.

 

Tæng nói:

—M¶t niŒm thÃy khác thì khó mà tu hành là th‰ nào?

 

SÜ nói:

—M§i m¶t niŒm thÃy khác liŠn có hai gÓc tÓt xÃu. Ch£ng phäi tình ki‰n Çu°i theo nhân quä h†, låi còn có phÀn t¿ do gì?

 

Tæng nói:

—ThÜ©ng nghe hòa thÜ®ng dÆy Báo thân Hóa thân Çã ch£ng phäi PhÆt thÆt, vÆy Pháp thân là PhÆt thÆt chæng?

 

SÜ nói:

—ñã là ­ng thân rÒi!

 

Tæng nói:

—N‰u nhÜ th‰ này thì Pháp thân cÛng ch£ng phäi PhÆt thÆt.

 

SÜ nói:

—Pháp thân là thÆt hay ch£ng thÆt, lão tæng không lÜ«i, không nói ÇÜ®c, ông bäo ta nói là ÇÜ®c thì ÇÜ®c.

 

Tæng nói:

—Ngoài lìa tam thân, pháp nào là PhÆt thÆt.

 

SÜ nói:

—Ông này! Cùng ông già tám chín chøc tu°i chºi l¶n, nói v§i ông rÒi Çó, còn hÕi gì lìa, ch£ng lìa, b¶ muÓn Çem Çinh Çóng hÜ không hay sao?

 

Tæng nói:

—Theo kinh hoa Nghiêm là Pháp thân PhÆt thuy‰t, là th‰ nào?

 

SÜ nói:

—Ông vØa nói l©i gì?

 

Tæng nh¡c låi.

 

SÜ nhìn qua nhìn låi rÒi than:

—N‰u là Pháp thân thuy‰t, ông hܧng vào ch‡ nào Ç‹ nghe?

 

Tæng nói:

—Con ch£ng h¶i.

 

SÜ nói:

—Th¿c khó, th¿c khó. Ông xem T†a chû LÜ®ng là ngÜ©i TÙ Xuyên bi‰t giäng ba mÜÖi hai b¶ kinh luÆn, lúc Çang giäng ª tÌnh giang Tây, có dÎp ljn tham vÃn Mã T° trong khai Nguyên T¿. Mã T° hÕi: "Nghe nói T†a chû hay giäng kinh, phäi chæng?" T†a chû nói: "Không dám". Mã T° nói: "ñem cái gì Ç‹ giäng?" T†a chû nói: "ñem tâm Ç‹ giäng". Mã T° nói: "Tâm nhÜ ngÜ©i múa rÓi, š nhÜ ngÜ©i hòa nhåc, làm sao giäng ÇÜ®c?" T†a chû nói: "VÆy có lë hÜ không giäng ÇÜ®c chæng?" Mã T° nói: "ñúng là hÜ không giäng ÇÜ®c". T†a chû quay lÜng Çi liŠn. Mã T° l§n ti‰ng g†i: "T†a chû!" T†a chû quay ÇÀu låi. Mã T° l§n ti‰ng: "Là cái gì?", t†a chû liŠn khai ng¶. Ông xem thº, mau không?

 

Tæng nói:

—Cæn cÙ l©i hòa thÜ®ng tÙc là Pháp thân thuy‰t pháp.

 

SÜ nói:

—N‰u h¶i nhÜ th‰ Çã là ­ng thân rÒi.

 

Tæng nói:

—ñã là ­ng thân há ch£ng có ngÜ©i thuy‰t pháp?

 

SÜ nói:

—Ta không bi‰t.

 

Tæng nói:

—Con không h¶i.

 

SÜ nói:

—Không h¶i thì tÓt, khÕi cùng nó phân giäi n»a.

 

Tæng hÕi:

—Trong kinh nói ch‡ Pháp thân ñåi Sï h¶i ng¶ tÙc thÃy Pháp thân PhÆt. ñÎa vÎ bÒ tát tÙc thÃy Báo thân PhÆt. NhÎ thØa chÌ thÃy Hóa thân PhÆt là lš này chæng?

 

SÜ nói:

—M¡t ta chÜa tØng xem kinh giáo, l‡ tai cÛng chÜa tØng nghe. Ông t¿ xem lÃy. N‰u ghi nh§ nhÜ th‰ thì sau này m§i ch£ng nåi hà. GiÓng nhÜ ngÜ©i chÖi håt châu, nói ánh sáng håt châu chi‰u cùng kh¡p, có Çïa vàng thì phän chi‰u ÇÜ®c, b‡ng bÎ lÃy mÃt Çïa vàng thì ch‡ nào chÖi châu, ch‡ nào tìm ánh sáng kh¡p v§i ch£ng kh¡p.

 

Tæng lÍ bái.

 

SÜ cÜ©i r¢ng:

—Th¿c khó, th¿c khó. C° nhân m¡ng ông là hång th® sæn ngÜ phû, cÛng là ngÜ©i Çem phÄn vào. Trân tr†ng.

 

 

 

TriŒu Châu hÕi:

—ñåo ch£ng phäi ngoài vÆt. Ngoài vÆt ch£ng phäi Çåo. Th‰ nào là Çåo ngoài vÆt?

 

SÜ liŠn Çánh. TriŒu Châu n¡m lÃy gÆy r¢ng:

 

—V Š sau ch§ Çánh lÀm ngÜ©i.

 

SÜ nói:

—RÒng r¡n dÍ phân biŒt. Nåp tº (tu sï) khó lØa gåt.

 

Bình: Tuy‰t ñÆu Hi‹n thiŠn sÜ nói: "TriŒu Châu nhÜ rÒng không sØng, nhÜ r¡n có chân. Lúc Ãy không k‹ "tÆn pháp vô dân", cÀn phäi cho æn gÆy rÒi Çu°i ra".

 

*

* *

 

Lúc Çang thܪng træng, tæng hÕi:

—Bao gi© ÇÜ®c giÓng nhÜ cái này?

 

SÜ nói:

—VÜÖng lão sÜ hai mÜÖi næm trܧc cÛng nhÜ th‰ này.

 

Tæng nói:

—VÆy hiŒn nay thì làm sao?

 

SÜ bèn vŠ phÜÖng trÜ®ng.

 

*

* *

 

M¶t hôm sÜ hÕi Huÿnh Bá:

—Vàng vòng làm th‰ gi§i. Båc tr¡ng làm vách tÜ©ng. ñÃy là ch‡ ngÜ©i gì ª?

 

Bá nói:

—Là ch‡ thánh nhân ª.

 

SÜ nói:

—Còn có m¶t ngÜ©i ª quÓc Ƕ nào?

 

Bá khoanh tay ÇÙng yên. SÜ nói:

—Nói ch£ng ÇÜ®c sao không hÕi VÜÖng lão sÜ?

 

Bá hÕi låi:

—Còn có m¶t ngÜ©i ª quÓc Ƕ nào?

 

SÜ nói:

—ñáng ti‰c thay!

 

*

* *

 

SÜ hÕi Huÿnh Bá:

—ñÎnh huŒ Ç£ng h†c, minh ki‰n PhÆt tánh, lš này th‰ nào?

 

Bá nói:

—Trong mÜ©i hai th©i ch£ng y d¿a m¶t vÆt.

 

SÜ nói:

—ƒy là ch‡ thÃy cûa Trܪng lão chæng?

 

Hoàng Bá nói:

—Không dám.

 

SÜ nói:

—TiŠn nܧc tÜÖng tåm gác m¶t bên. TiŠn dép cÕ bäo ai trä?

 

Bình: DiŒu H› ñåi HuŒ thiŠn sÜ nói:

—Không thÃy l©i r¢ng "L¶ phùng Ki‰m Khách tu trình Ki‰m, BÃt thÎ thi nhân måc hi‰n thi".

 

*

* *

 

SÜ tham vÃn Bá TrÜ®ng Ni‰t Bàn hòa thÜ®ng. TrÜ®ng hÕi:

—TØ xÜa chÜ thánh còn có pháp nào ch£ng vì ngÜ©i mà thuy‰t chæng?

 

SÜ nói:

—Có.

 

TrÜ®ng nói:

—Th‰ nào là Pháp ch£ng vì ngÜ©i mà thuy‰t?

 

SÜ nói:

—Ch£ng phäi tâm, ch£ng phäi PhÆt ch£ng phäi VÆt.

 

TrÜ®ng nói:

—ñã thuy‰t rÒi Çó.

 

SÜ nói:

—Con chÌ bi‰t nhÜ th‰. Hòa thÜ®ng làm th‰ nào?

 

TrÜ®ng nói:

—Ta ch£ng phäi ñåi thiŒn tri thÙc, Çâu bi‰t thuy‰t hay ch£ng thuy‰t.

 

SÜ nói:

—Con ch£ng h¶i.

 

TrÜ®ng nói:

—Ta Çã quá sÙc vì ngÜÖi mà nói rÒi vÆy.

 

Bình: Tuy‰t ñÆu Hi‹n thiŠn sÜ tøng r¢ng:

 

PhÆt T° tØ xÜa ch£ng vì ngÜ©i.

Nåp tæng xÜa nay Çua nhau chåy.

Trên Çài gÜÖng sáng tÜ®ng khác biŒt

M‡i m‡i hܧng nam nhìn B¡c ñÄu

Chuôi B¡c ñÄu

Không ch‡ thäo (thäo nghïa là tìm lÃy)

B¡t ÇÜ®c l‡ mÛi låi mÃt khÄu

 

*

* *

 

SÜ và L‡ T°, qui Tông, sam SÖn bÓn ngÜ©i lìa nÖi Mã T°, m‡i ngÜ©i ÇŠu muÓn Çi tìm nÖi ª. Nºa ÇÜ©ng chia tay, SÜ c¡m cây gÆy xuÓng nói:

—Nói ÇÜ®c cÛng bÎ cái này chܧng ngåi, nói không ÇÜ®c cÛng bÎ cái này chܧng ngåi.

 

Qui Tông nh° cây gÆy lên, Çánh SÜ rÒi nói:

—CÛng chÌ là VÜÖng lão sÜ này thôi. Nói gì ngåi, ch£ng ngåi.

 

L‡ T° nói:

—ChÌ m¶t l©i nói này, truyŠn bá kh¡p thiên hå.

 

Qui Tông nói:

—Còn có kÈ không truyŠn bá chæng?

 

L‡ T° nói:

—Có!

 

Qui Tông nói:

—Th‰ nào là kÈ không truyŠn bá. L‡ T° làm th‰ muÓn båt tai.

 

*

* *

 

SÜ cùng L‡ T°, sam SÖn, qui Tông Çang uÓng trà. L‡ T° giÖ chén trà lên nói:

—Lúc th‰ gi§i chÜa thành Çã có cái này.

 

SÜ nói:

—NgÜ©i th©i nay chÌ bi‰t cái này, chÜa bi‰t th‰ gi§i.

 

Qui Tông nói:

—Phäi!

 

SÜ nói:

—B¶ SÜ huynh ÇÒng š ki‰n này chæng?

 

Qui Tông låi nâng chén trà lên nói:

—Hܧng vào lúc th‰ gi§i chÜa thành, nói ÇÜ®c chæng?

 

SÜ giÖ tay làm th‰ muÓn båt tai. qui Tông ÇÜa m¥t làm th‰ muÓn nhÆn.

 

*

* *

 

Ma CÓc cÀm tích trÜ®ng ljn ChÜÖng KÌnh, nhiÍu thiŠn sàng ba vòng rÒi d¶ng tích trÜ®ng m¶t cái, nghiêm m¥t ÇÙng th£ng. ChÜÖng KÌnh nói:

—Phäi! Phäi!

 

Bình: Tuy‰t ñÆu nói:

—Sai!

 

Ma CÓc låi ljn ch‡ SÜ, cÛng nhiÍu thiŠn sàng ba vòng rÒi cÛng d¶ng tích trÜ®ng m¶t cái, nghiêm m¥t ÇÙng th£ng. SÜ nói:

—Ch£ng phäi! Ch£ng phäi!

 

Bình: Tuy‰t ñÆu nói:

—Sai!

 

Ma CÓc nói:

—ChÜÖng KÌnh nói phäi, tåi sao hòa thÜ®ng låi nói ch£ng phäi?

 

SÜ nói:

—ChÜÖng KÌnh thì phäi, là ông ch£ng phäi. ñó là sÙc gió sª chuy‹n, chung qui båi hoåi.

 

Bình: Tuy‰t ñÆu tøng:

 

Này sai kia sai

RÃt kœ liŒng bÕ

BÓn bi‹n sóng yên

Træm sông triŠu xuÓng

C° s¡c phong cao thÆp nhÎ môn

Môn môn h»u l¶ không tiêu ÇiŠu.

Phi tiêu ÇiŠu

Træm næm ham cÀu thuÓc không bÎnh

 

*

* *

 

Viên Ng¶ CÀn thiŠn sÜ r¢ng:

—CÀn phäi nhÆn lÃy hai "Sai" m§i ÇÜ®c. Tuy‰t ñÆu muÓn ÇŠ ch‡ hoåt bát nên nhÜ th‰. N‰u mà th¢ng dܧi da có máu, t¿ nhiên ch£ng hܧng vào ngôn cú Ç‹ hi‹u. Có ngÜ©i nói Tuy‰t ñÆu thay cho ma CÓc dùng hai ch» "Sai" này, có dính dáng gì Çâu! ñâu bi‰t c° nhân dùng l©i nói là khóa ch¥t quan äi. Bên Çây cÛng phäi, bên kia cÛng phäi, rÓt cu¶c ch£ng ª hai ÇÀu này.

 

Khánh tång chû nói:

—CÀn tích trÜ®ng nhiÍu thiŠn sàng nhÜ phäi và ch£ng phäi ÇŠu sai. Kÿ th¿c š cÛng ch£ng ª Çây.

 

Quy SÖn mai thiŠn sÜ r¢ng:

—ChÜÖng KÌnh nói "phäi" cÛng l†t vào trong vòng cûa ma CÓc. nam TuyŠn nói "ch£ng phäi" cÛng l†t vào trong vòng cûa ma CÓc. ñåi quy thì không nhÜ vÆy. B‡ng có ngÜ©i cÀm tích trÜ®ng, nhiÍu thiŠn sàng ba vòng, nghiêm m¥t ÇÙng th£ng, chÌ hܧng h† r¢ng:

—Khi chÜa ljn Çây, nên cho ba chøc gÆy.

 

*

* *

 

Diêm quan thiŠn sÜ dÆy chúng r¢ng:

—HÜ không làm trÓng, tu di làm chùy. NgÜ©i nào Çánh ÇÜ®c?

 

Không ai trä l©i.

 

Có tæng k‹ låi v§i SÜ. SÜ nói:

—VÜÖng lão sÜ không Çánh cái trÓng b‹ này!

 

Bình: Pháp Nhân thiŠn sÜ nói cách khác r¢ng:

—VÜÖng lão sÜ không Çánh.

 

Huÿnh long Tâm thiŠn sÜ r¢ng:

—Nam TuyŠn Pháp Nhân chÌ bi‰t nhìn trܧc, ch£ng bi‰t dòm sau. CÛng nhÜ Diêm quan nói hÜ không làm trÓng tu di làm chùy, ch‡ nào là ch‡ b‹. Còn ki‹m Çi‹m ra ÇÜ®c chæng? DÅu cho ki‹m Çi‹m ÇÜ®c ch‡ b‹ rõ ràng, ta còn muÓn hÕi ngÜÖi tìm trÓng Çó!

 

*

* *

 

SÜ v§i qui Tông, ma CÓc cùng nhau Çi tham lÍ nam DÜÖng quÓc sÜ. SÜ ª trên ÇÜ©ng vë m¶t vòng tròn, r¢ng:

—Nói ÇÜ®c thì Çi.

 

Qui Tông liŠn ngÒi trong vòng tròn ma CÓc bèn låy ki‹u ngÜ©i n». SÜ nói:

—Th‰ này thì không Çi.

 

Qui Tông nói:

—Là tâm hånh gì?

 

SÜ liŠn rû tÃt cä quay vŠ, không Çi tham lÍ quÓc sÜ n»a.

 

Bình: Tuy‰t ñÆu tøng r¢ng:

DÜ«ng do CÖ b¡n vÜ®n

NhiÍu cây sao quá th£ng!

Ngàn con và muôn con

ƒy là ai bi trúng?

G†i nhau, rû nhau

ñi vŠ Çi!

Trên ÇÜ©ng Tào Khê ch§ leo dÓc.

Låi nói ÇÜ©ng Tào Khê b¢ng ph£ng

Tåi sao ch§ leo dÓc.

 

*

* *

 

Có m¶t t†a chû tØ giã SÜ. SÜ hÕi:

—ñi ch‡ nào?

 

ñáp:

—ñi dܧi núi.

 

SÜ nói:

—ñŒ nhÃt không ÇÜ®c báng VÜÖng lão sÜ?

 

ñáp:

—ñâu dám báng hòa thÜ®ng!

 

SÜ làm b¶ h¡t xì, hÕi:

—Bao nhiêu?

 

T†a chû bèn ra Çi.

 

Bình: Vân CÖ Ân thiŠn sÜ r¢ng:

—Phi SÜ b°n š

 

Tiên Tào SÖn r¢ng:

—Lì!

 

Thåch SÖn thiŠn sÜ r¢ng:

—Ch£ng vì ngÜ©i thÜÖng lÜ®ng.

 

TrÜ©ng Khánh thiŠn sÜ r¢ng:

—Xin lãnh l©i.

 

Vân CÖ Tích thiŠn sÜ r¢ng:

—T†a chû lúc Ãy ra Çi là h¶i hay ch£ng h¶i?

 

*

* *

 

Ngài khai thÎ r¢ng:

—Chân lš nhÃt nhÜ (bÃt nhÎ) måc hånh, måc døng, ch£ng có ngÜ©i bi‰t g†i là vô lÆu trí, cÛng là tánh bÃt Ƕng, vô lÆu bÃt khä tÜ nghì, tánh không v.v... Ch£ng phäi dòng sanh tº, Çåo là Çåi Çåo vô ngåi ni‰t bàn, diŒu døng t¿ ÇÀy Çû m§i ÇÜ®c ch‡ hành kh¡p nÖi mà ÇÜ®c t¿ tåi. Nên nói nÖi chÜ hành xÙ mà vô sª hành, cÛng g†i là bi‰n hành tam mu¶i, ph° hiŒn s¡c thân.

 

ChÌ vì ch£ng có ngÜ©i bi‰t ch‡ døng cûa nó vÓn ch£ng có tông tích, ch£ng thu¶c ki‰n væn giác tri, chân lš t¿ thông, diŒu døng t¿ ÇÀy Çû. ñåi Çåo vô hình, chân lš vô ÇÓi, nên ch£ng thu¶c ki‰n væn giác tri, ch£ng có tÜ tܪng thô hay t‰, nhÜ nói ch£ng nghe mà nghe là Çåi ni‰t bàn. Cái viŒc này ch£ng phäi nghe hay không nghe.

 

Tæng hÕi:

—ñåi Çåo ch£ng thu¶c ki‰n væn giác tri, vÆy làm sao kh‰ h¶i (lãnh h¶i)

 

Ngài Çáp:

—CÀn âm thÀm kh‰ h¶i thì t¿ thông. CÛng nói liÍu nhân ch£ng tØ ki‰n væn giác tri mà có, ki‰n væn giác tri thu¶c vŠ duyên, ÇÓi vÆt m§i có, ñåi Çåo linh diŒu, bÃt khä tÜ nghì, ch£ng phäi có ÇÓi nên nói diŒu døng t¿ thông, ch£ng y d¿a vÆt nào, cho nên Çåo thông ch£ng phäi y thông. y thông phäi nh© vÆt m§i ÇÜ®c s¿ thÃy, Çåi Çåo thì ch£ng nh© vÆt.

 

Nên nói Çåo ch£ng phäi pháp sáng tÓi, lìa có lìa không, lš tiŠm Än âm thÀm t¿ thông, ch£ng có ngÜ©i bi‰t, cÛng nói thÀm h¶i chân lš, ch£ng phäi ki‰n væn giác tri. "Tâm ngÜng (thôi nghÌ) Ç¥c b°n nguyên, nên g†i nhÜ nhÜ PhÆt, là ngÜ©i t¿ tåi cÙu cánh vô y cÛng g†i là b°n quä, ch£ng tØ nhân sanh mà sanh. Væn thù nói: "ChÌ (duy nhÃt) liÍu nhân mà liÍu, ch£ng tØ nhân sanh mà sanh" (liÍu nhân là ch£ng có nhân sanh khªi, sanh nhân là có cái nhân sanh khªi). SÜ nam TuyŠn nói ti‰p: TØ xÜa ljn nay chÌ bäo ngÜ©i ng¶ Çåo, ch§ nên cÀu cái khác. N‰u suy nghï ra ÇÜ®c Çåo lš cao siêu ÇŠu thu¶c vŠ cú nghïa (nghïa ch»). Nghïa lš tam thØa ngÛ tánh là ch‡ hành, nói ch‡ th† døng h¢ng ngày ÇÀy Çû thì ÇÜ®c, nói Çåo thì ch£ng phäi. N‰u chÃp thÆt thì bÎ š thÙc trói bu¶c, g†i là th‰ gian trí. theo giáo môn nói: n‰u h†c giä cÙ chÃp thÆt tam tång giáo Çi‹n (kinh luÆt luÆn) thì thành th® sæn, ngÜ phû vì l®i dÜ«ng mà t°n håi Çåi thØa, cÛng là tÆp khí tham døc. cho nên C° ñÙc nói: PhÆt ch£ng h¶i Çåo ta t¿ tu hành, ta t¿ có diŒu døng cÛng g†i là chánh nhân, liÍu sáu ba la mÆt ÇŠu không, cänh vÆt lôi cuÓn ta ch£ng ÇÜ®c.

 

T° SÜ tØ Tây Trúc ljn, e s® các ngÜÖi mê chÃp nhân quä, ÇÎa vÎ, nên "TruyŠn pháp cÙu mê tình, ÇÓn ng¶ hoa tình vï (vï tÙc là xong)". (Tánh là chûng tánh hoa, cÛng là bÒ ÇŠ hoa), nên Mã T° nói: Ch£ng phäi Tâm, ch£ng phäi PhÆt, ch£ng phäi vÆt; dù T° trܧc kia tØng nói: TÙc tâm, tÙc PhÆt. ƒy là l©i phÜÖng tiŒn tåm th©i nhÜ dùng n¡m tay không, lá cây vàng Ç‹ dø con nít nín khóc. NhÜng hiŒn nay có ngÜ©i g†i Tâm là PhÆt, g†i trí là ñåo, cho ki‰n væn giác tri cÛng là Çåo. N‰u h¶i Çåo nhÜ th‰ khác gì DiÍn Nhã ñåt ña mê ÇÀu nhÆn bóng, phát Çiên bÕ chåy. DÅu cho nhÆn ÇÜ®c bóng cÛng ch£ng phäi cái ÇÀu b°n lai cûa mình. Nên duy ma CÆt quª ca Chiên Diên dùng tâm sanh diŒt thuy‰t pháp th¿c tܧng, Ãy ÇŠu là tình chÃp ki‰n giäi. N‰u nói: tÙc tâm tÙc PhÆt, cÛng nhÜ nói: ThÕ ng¿a có sØng; nói: phi tâm phi PhÆt, nhÜ nói trâu dê không sØng. Tâm ngÜÖi n‰u là PhÆt, thì Çâu cÀn phäi "tÙc nó hay là phi nó". Hình tܧng có hay không, lÃy tܧng gì làm Çåo? nên giáo môn cÛng ch£ng cho.

 

"Thà làm thÀy cho tâm, ch£ng cho tâm làm thÀy". "Tâm nhÜ Çóng vai chánh, š nhÜ Çóng vai phø", n‰u nói PhÆt có tâm Çåo, Ãy là ch£ng lìa ÇÜ®c ki‰n væn giác tri, là do nhân duyên mà có, ÇŠu là soi vÆt m§i có ch£ng th‹ thÜ©ng soi, cho nên tâm trí ÇŠu ch£ng phäi Çåo, låi Çåi Çåo ch£ng phäi pháp sáng tÓi, lìa sÓ h»u vô, sÓ lÜ®ng ch£ng th‹ ljn, nhÜ lúc ki‰p không (chÜa có tr©i ÇÃt), ch£ng có tên PhÆt, ch£ng có tên chúng sanh, ngay lúc Ãy chính là Çåo. ChÌ là không ai bi‰t, không ai thÃy, sÓ lÜ®ng ch£ng ti‰p xúc nó ÇÜ®c, g†i là vô danh Çåi Çåo. Nói vÆy Çã l†t vào danh cú rÒi! cho nên chân lš nhÃt nhÜ, ch£ng có tÜ tܪng, vØa có tÜ tܪng liŠn bÎ Ãm (ngÛ Ãm) trói, sau Çó m§i có tên chúng sanh, m§i có tên PhÆt. PhÆt ra Ç©i g†i là tam gi§i trí nhân, khi PhÆt chÜa ra Ç©i g†i là gì? PhÆt ra Ç©i chÌ khi‰n ngÜ©i ng¶ Çåo, bän th‹ ch£ng phäi thánh phàm, g†i là "hoàn nguyên qui b°n, th‹ giäi Çåi Çåo". Hôm nay Çã ng¶ Çåo nhÜ th‰, tÙc tØ vô lÜ®ng ki‰p ljn nay, løc Çåo tÙ sanh ÇŠu có khÙ lai, là ch‡ hành tåm th©i.

 

Bän Hành TÆp cûa bÆc Thánh xÜa có nói: ta vô sª bÃt hành. TÃt cä chúng sanh dù Çang ª ch‡ hành nhÜ th‰ vì không bi‰t liÍu nhân, nên sinh ra tham døc, Çó chÌ là tåm th©i låc ÇÜ©ng ª nÖi trói bu¶c, ch£ng ÇÜ®c t¿ tåi. ThÆt ra cÛng nhÜ thÃy mây trôi cho là træng Ƕng, thÃy thuyŠn xuôi cho là b© chuy‹n. Chúng sanh v†ng tܪng, vÆt vÓn vô trø, huÓng là có lš hay bi‰n Ç°i. nay Çã ng¶ nhÜ th‰, cÙ theo Çó th¿c hành, ch£ng giÓng nhÜ lúc xÜa, vì nay Çã ng¶ liÍu nhân bän quä, nên liÍu ÇÜ®c ngÛ Ãm không, thÆp bát gi§i không, sáu ba la mÆt ÇŠu không, cho nên ÇÜ®c t¿ tåi. N‰u ch£ng theo Çó th¿c hành, làm sao thäi trØ næm thÙ tham, hai thÙ døc. Ch£ng trø thanh væn, ch£ng tùy sÓ ki‰p, vì chÜ PhÆt, BÒ Tát ÇÀy Çû phúc trí. do liÍu nhân, liÍu sáu ba la mÆt không, theo th† dung này, ch£ng còn tri ki‰n m§i ÇÜ®c t¿ tåi. N‰u có tri ki‰n thì l†t vào ÇÎa vÎ ( có giai cÃp), bèn có ng¢n mé cûa tâm lÜ®ng, bÎ nhân quä ngæn cách, g†i là thù nhân Çáp quä PhÆt, ch£ng ÇÜ®c t¿ tåi. ñåi thánh quª là: n¶i ki‰n ngoåi ki‰n, tình lÜ®ng chÜa såch. KËt nÖi nhÎ chܧng nhÎ ngu, cho nên dòng sông ki‰n chÃp hay trôi hÜÖng tÜ®ng; chân lš vô hình làm sao thÃy bi‰t, Çåi Çåo vô hình, lš tuyŒt suy lÜ©ng. Hôm nay hành sáu ba la mÆt, trܧc tiên dùng liÍu nhân ng¶ bän quä, bi‰t liÍu vÆt này chÌ là phÜÖng tiŒn th† døng, m§i ÇÜ®c t¿ do, Çi ª t¿ tåi vô chܧng ngåi, cÛng g†i là phÜÖng tiŒn cÀn trang nghiêm, cÛng là vi diŒu tÎnh pháp thân, ÇÀy Çû ba mÜÖi hai tܧng tÓt, chÌ là không cho có ng¢n mé cûa tâm lÜ®ng. N‰u ch£ng có tâm nhÜ th‰ thì tÃt cä ch‡ hành, cho ljn búng tay hiŒp chܪng ÇŠu là chánh nhân, muôn thiŒn thäy ÇÒng vô t¡c, vÆy m§i ÇÜ®c t¿ tåi, cho nên thiên ma ngoåi Çåo tìm ta ch£ng th‹ ÇÜ®c, g†i là vô trø tâm, cÛng là vô lÆu trí, diŒu døng t¿ tåi bÃt khä tÜ nghì, bÒ ÇŠ ni‰t bàn! ÇŠu là cänh gi§i cûa ngÜ©i tu hành ÇŠu thu¶c danh cú. N‰u ng¶ b°n lai ch£ng phäi vÆt phàm, thì nhÜ nܧc ch£ng th‹ rºa nܧc. Tåi sao vÆy? Vì vÓn ch£ng có vÆt. NhÜ kinh nói: trong kho vua thÆt ch£ng có dao này; cÛng nói: ÇÓi v§i công ÇÙc thiên, h¡c ám n», vÎ chû nhân có trí, cä hai ÇŠu không nhÆn. Vì Çåo ch£ng phäi sáng tÓi, nên nói tánh phäi ch£ng häi giác häi, giác häi thu¶c duyên cÀn phäi ÇÓi vÆt, tánh häi luôn luôn diŒu døng ch£ng có ai bi‰t, g†i là c¿c vi t‰ thÃu kim s¡c thûy trÀn (nghïa là không bÎ vÆt nào chܧng ngåi). Sª nhân cûa bÒ tát g†i là ÇÒ th† døng, n‰u nܧc ch£ng rºa nܧc, tÙc bän th‹ ch£ng phäi sáng tÓi, cÛng g†i là vô lÆu trí, vô ngåi trí. N‰u nhÜ th‰ thì ch‡ nào cÛng câu thúc ta ch£ng ÇÜ®c.

 

HiŒn nay låi Çu°i theo tri giäi ng» ngôn, ki‰n lÆp nghïa cú Ç‹ tìm hÖn thua, cho là chúng sanh hå liŒt, nói có PhÆt Thánh cÙu Ƕ chúng sanh, cho ljn cÀu PhÆt BÒ ÇŠ, ÇŠu thu¶c tham døc, cÛng là tÿ kheo phá gi§i, cách xa v§i Çåo. ñåi Çåo ch£ng có sáng cÛng chÜa tØng có tÓi, ch£ng thu¶c tam gi§i, ch£ng quá khÙ hiŒn tåi vÎ lai. NhÜ lai tång th¿c ch£ng che lÃp, sÜ tº Çâu tØng ª hang, ngÛ Ãm vÓn không, Çâu có xÙ sª, låi pháp thân vô vi, ch£ng dža sÓ lÜ®ng. Pháp ch£ng lay Ƕng, ch£ng d¿a løc trÀn, nên kinh m§i nói: PhÆt tánh là thÜ©ng, tâm là vô thÜ©ng, cho nên trí ch£ng phäi Çåo, tâm ch£ng phäi PhÆt. nay ch§ nên g†i tâm là PhÆt, ch§ hi‹u theo ki‰n væn giác tri. VÆt này vÓn ch£ng danh t¿, diŒu døng t¿ thông, sÓ lÜ®ng hån ch‰ nó ch£ng ÇÜ®c, g†i là Çåi giäi thoát. ñåo nhân tâm vô sª trø, dÃu tích ch£ng th‹ tìm, nên g†i vô lÆu trí là trí bÃt tÜ nghì.

 

Thôi sÙ quân hÕi NgÛ T° r¢ng: "Næm træm tæng chúng tåi sao chÌ có HuŒ Næng Çåi sÜ ÇÜ®c truyŠn y bát, còn nh»ng ngÜ©i khác ÇŠu ch£ng ÇÜ®c?" NgÛ T° Çáp: "BÓn træm chín mÜÖi chín ngÜ©i kia ÇŠu hi‹u PhÆt pháp, chÌ có HuŒ næng là ngÜ©i siêu viŒt sÓ lÜ®ng nên ÇÜ®c truyŠn y bát". Thôi nói: VÆy nên bi‰t Çåo ch£ng trí ngu và liŠn bäo Çåi chúng: "Tr†n phäi ghi nh§!"

 

Ngài nam TuyŠn nói: "Ghi nh§ thu¶c thÙc thÙ sáu, dùng không ÇÜ®c!" Låi nói:

—Tåm th©i Ç¡p y cÃu bän, vì các ngÜÖi nói tr¡ng ra, ch£ng phäi vÆt thánh phàm, Çâu có làm nhân cho ngÜ©i cÛng Çâu có làm quä cho ngÜ©i. N‰u làm nhân cho ngÜ©i thì ch£ng t¿ tåi, bÎ nhân quä trói bu¶c, ch£ng ÇÜ®c t¿ do. khi PhÆt chÜa ra Ç©i không ai hi‹u ÇÜ®c, sau PhÆt ra Ç©i m§i cho hi‹u ÇÜ®c ít phÀn, hÍ thÀm h¶i chí lš thì vô sÜ t¿ thông, bi‰t vÓn t¿ vô vÆt, n‰u hi‹u theo ki‰n væn giác tri, tÙc là báo thân hóa thân, vì có ba mÜÖi hai tܧng khác nhau. N‰u báo, hóa ÇŠu lìa h‰t, ch£ng còn ch‡ ki‰n lÆp, tÙc ÇÒng NhÜ Lai. Th¿c ch£ng phäi không cho ki‰n lÆp, cÛng nhÜ di Låc trª låi làm phàm phu, nhÜng Ngài vÅn hành sáu ba la mÆt, g¥p cái nào cÛng ch£ng chܧng ngåi, sao mà ch£ng cho ki‰n lÆp? Ngài chÜa tØng kËt nÖi thánh phàm, ª bên kia ng¶ rÒi qua bên này th¿c hành m§i ÇÜ®c phÀn tÜ do. HiŒn nay ngÜ©i h†c PhÆt phÀn nhiŠu xuÃt gia không chÎu nhÆp gia, ch‡ tÓt thì nhÆn, ch‡ xÃu thì không nhÆn, nhÜ th‰ làm sao ÇÜ®c!

 

BÒ tát hành nÖi phi Çåo, Ãy là thông Çåt PhÆt Çåo. H† Çi ª t¿ do là th‰ nào? N‰u bi‰t thì bÎ ch‡ bi‰t sª trói, n‰u không nhÜ vÆy thì làm sao ch£ng cho! cái ÇÎnh cûa h† không có bi‰n Ç°i. N‰u không ÇÎnh thì thu¶c vŠ tåo hóa rÒi! Vì ta không bao gi© bi‰n Ç°i nên mÜ©i hai phÀn giáo quy‰t ÇÎnh ch£ng phäi ta, nhÜng ta låi hܧng vào mÜ©i hai phÀn giáo mà th¿c hành. N‰u mÜ©i hai phÀn giáo là ta thì phäi chÎu bi‰n Ç°i rÒi!

 

Nói Çåi Çåo nhÃt nhÜ, vô sÜ t¿ nhÜ th‰, vì nhÜ nhÜ bÃt bi‰n nên chÜa tØng mê, báo thân hóa thân ch£ng phäi chân PhÆt, ch§ lÀm nhÆn pháp thân. Quä báo thánh phàm ÇŠu là bóng, n‰u nhÆn lÃy thì thu¶c sanh diŒt vô thÜ©ng rÒi. theo thô t‰ mà nói thì mäy may ch£ng lÆp. Lš cùng tánh tÆn thì tÃt cä ÇŠu không, nhÜ lúc th‰ gi§i chÜa thành, hÜ vô trÓng r‡ng, ch£ng tên PhÆt, ch£ng tên chúng sanh. NhÜ vÆy m§i có phÀn tÜÖng Ùng, ª bên kia ng¶ rÒi thì ª bên nÀy th¿c hành, ch£ng chÙng quä thánh phàm. theo cæn bän mà nói, th¿c ch£ng có pháp nào Ç‹ Ç¡c, huÓng là có nh»ng tên g†i sai biŒt nhÜ tam thØa ngÛ tánh Ü! HÍ có nhân có quä ÇŠu thu¶c sanh diŒt vô thÜ©ng, tâm nhÜ cây khô m§i có ít phÀn tÜÖng Üng.

 

Phäi bi‰t tØ vô lÜ®ng ki‰p ljn nay tánh không bi‰n Ç°i tÙc là tu hành, diŒu døng mà ch£ng trø là hånh bÒ tát. Thông Çåt các pháp không, diŒu døng t¿ tåi là s¡c thân tam mu¶i, luôn luôn hành sáu ba la mÆt không, nÖi nào cÛng vô ngåi, dåo nÖi ÇÎa ngøc cÛng nhÜ vÜ©n hoa, ch£ng th‹ nói h† không có tác døng. Chúng sanh tØ vô lÜ®ng ki‰p ljn nay, mê t¿ bän tánh, ch£ng t¿ liÍu ng¶, bÎ mây trÀn che khuÃt, dính m¡c các thÙ ác døc, cÛng nhÜ thÃy mây bay cho là træng Ƕng, thÃy thuyŠn xuôi cho là b© chuy‹n, tåm th©i låc ÇÜ©ng ch£ng ÇÜ®c t¿ tåi, chÎu Çû thÙ kh° mà ch£ng t¿ bi‰t. nay n‰u ng¶ ÇÜ®c thì bän tánh xÜa nay ch£ng khác".

 

Ngài s¡p tÎch, thû t†a hÕi: "Hòa thÜ®ng træm næm sau Çi vŠ Çâu?"

 

Ngài nói: "ñi dܧi núi làm m¶t con trâu."

 

Thû t†a nói: "Con theo hòa thÜ®ng Çi ÇÜ®c chæng?"

 

Ngài nói: "N‰u theo ta thì phäi ng¥m m¶t c†ng cÕ låi Çây!"

 

Xong, Ngài thÎ hiŒn có bŒnh, ngày 25 tháng chåp, næm Giáp DÀn, thu¶c næm thÙ tám niên hiŒu ñåi Hòa. Täng sáng, bäo môn ÇÒ r¢ng: "Cái thân huy‹n hóa Çã lâu rÒi, ÇØng cho ta có khÙ lai!" nói xong, Ngài liŠn tÎch, tu°i Ç©i tám mÜÖi bäy, tu°i tæng næm mÜÖi tám.

 

H‰t