ñÜ©ng LÓi Th¿c Hành tham T° SÜ ThiŠn

Tác giä: GIÁC khai tÙc ThÀy Thích duy L¿c

 

T˜ SÐ THI“N này là do ÇÜ©ng lÓi chánh thÙc cûa T° SÜ truyŠn xuÓng, g†i là tham thiŠn. tham thiŠn không phäi là ngÒi thiŠn, ngÒi thiŠn cÛng không phäi là tham thiŠn. NhiŠu ngÜ©i lÀm tܪng r¢ng ngÒi thiŠn tÙc tham thiŠn, kÿ th¿c tham thiŠn không cÀn ngÒi cÛng ÇÜ®c. NhÜ T° dåy: phäi khi lao Ƕng mà tÆp tham ÇÜ®c m§i tÓt, n‰u chÌ thích ngÒi yên m¶t ch‡ v¡ng l¥ng mà tÆp tham thì khó hy v†ng ki‰n tánh.

 

Løc T° nói "ñåo do tâm ng¶ bÃt tåi t†a" PhÄm t†a thiŠn trong Pháp Bäo ñàn kinh nói ljn T†a ThiŠn là Tâm T†a (chÙ không phäi thân t†a) nghïa là: ngoài ÇÓi v§i tÃt cä cänh gi§i thiŒn ác tâm niŒm ch£ng khªi g†i là t†a, trong thÃy t¿ tánh ch£ng Ƕng g†i là thiŠn. VÆy th‰ nào g†i là tham thiŠn ? Chº tham tÙc là Nghi, nghi tÙc là không hi‹u, m¶t viŒc gì Çã hi‹u rÒi thì h‰t nghi, h‰t nghi tÙc là không có tham, cho nên tham thiŠn rÃt chú tr†ng cái nghi, g†i là nghi TµNH. MuÓn khªi lên cái nghi TµNH phäi nh© CÂU Thoåi ñ„U, g†i là tham THoåi ñ„U. Th‰ nào là thoåi ÇÀu ? theo Ngài HÜ Vân giäi thích r¢ng khi muÓn nói m¶t câu th†ai thì phäi khªi niŒm rÒi m§i nói ÇÜ®c, lúc chÜa khªi niŒm muÓn nói g†i là thoåi ÇÀu, n‰u Çã khªi niŒm muÓn nói, m¥c dù chÜa nói ra cÛng dã là thoåi vï (Çuôi) rÒi. HiŒn nay b¡t ÇÀu tham thiŠn thì chÜa ljn thoåi ÇÀu, nhÜng cÛng không phäi ª thoåi vï, là tØ thoåi vï ti‰n ljn th†ai ÇÀu, Çang Çi ª gi»a ÇÜ©ng, m¶t ngày kia së ti‰n t§i thoåi ÇÀu. Lúc Ãy câu thoåi t¿ mÃt, n‰u còn câu thoåi thì chÜa ljn thoåi ÇÀu. Ngài HÜ Vân có thí dø r¢ng: "Thoåi ÇÀu là cây gÆy, nghi tình là Çi, ví nhÜ ngÜ©i cøt chân muÓn Çi phäi nh© cây gÆy, cÛng nhÜ muÓn khªi nghi tình phäi nh© câu thoåi ÇÀu vÆy."

 

Nói tham thoåi ÇÀu, thoåi ÇÀu thì nhiŠu l¡m, muôn muôn ngàn ngàn k‹ không h‰t, bây gi© tôi chÌ ÇŠ ra næm câu thoåi ÇÀu Ç‹ cho ngÜ©i tham thiŠn t¿ mình l¿a m¶t câu, câu nào t¿ mình cäm thÃy rÃt khó hi‹u, hi‹u không n°i thì câu Çó thích h®p cho mình tham. ChÌ ÇÜ®c l¿a m¶t câu, không cho l¿a hai câu và sau khi quy‰t ÇÎnh câu nào rÒi không cho Ç°i qua Ç°i låi, th£ng t§i mà tham ljn ki‰n tánh m§i thôi.

 

Næm câu thoåi ÇÀu là:

1. khi chÜa có tr©i ÇÃt ta là cái gì ?

2. Muôn pháp vŠ m¶t, m¶t vŠ ch° nào ?

3. Trܧc khi cha mË chÜa sanh, m¥t mÛi b°n lai cûa ta ra sao ?

4. sanh tØ Çâu ljn, ch‰t Çi vŠ Çâu ?

5. Ch£ng phäi tâm, ch£ng phäi PhÆt, ch£ng phäi vÆt, là cái gì ?

Câu thoåi ÇÀu là câu hÕi, có hÕi thì phäi có Çáp, cÛng nhÜ câu: "Khi chÜa có tr©i ÇÃt ta là cái gì ?" HÕi thÀm trong bøng cäm thÃy không nhi‹u, thì Çáp không ra, Çáp không ra thì càng thÃy th¡c m¡c Çó g†i là nghi TµNH. Câu hÕi thÙ nhÃt Çáp không ra thì ti‰p tøc hÕi câu Ãy låi, dáp không ra, ti‰p tøc hÕi lÀn thÙ ba, cÙ ti‰p tøc hÕi mãi, ngày Çêm không ngØng, bÃt cÙ Çi ÇÙng n¢m ngÒi Çang làm công viŒc tay chân hay b¢ng trí óc, Çi b¶, Çi xe, Çang æn cÖm, Çang Çi cÀu, Çang ngû mê, ÇŠu phäi ti‰p tøc hÕi t§i hoài, không giây phút gián Çoån. NgÜ©i sÖ tham thì hay quên, cÛng nhÜ m¶t ngày 24 ti‰ng ÇÒng hÒ, gián Çoån 23 ti‰ng, tÆp tham dÀn thì s¿ gián Çoån giäm b§t còn 22 ti‰ng, rÒi ti‰p tøc còn 21 ti‰ng, 20 ti‰ng ... dÀn dÀn ljn công phu miên mÆt, tÙc là ngày Çêm 24 gi© không giây phút gián Çoån. khi công phu ÇÜ®c thành khÓi, cÛng g†i là ljn thoåi ÇÀu, cÛng g†i là ÇÀu sào træm thܧc. TØ ÇÀu sào træm thܧc ti‰n thêm m¶t bܧc n»a là ki‰n tánh, Çåt ljn ch‡ t¿ do t¿ tåi, ÇÜ®c giäi thoát vïnh viÍn tÃt cä kh°.

 

NgÜ©i tham T˜ SÐ ThiŠn phäi chú š nh»ng ÇiŠu sau Çây:

 

01. PHÁ NG‚ CHƒP

 

Theo PhÆt pháp, bÃt cÙ ti‹u thØa, trung thØa, Çåi thØa, cho ljn tÓi thÜ®ng thØa nào là không phá ngã chÃp cä. N‰u không phá ngã chÃp thì không ÇÜ®c giäi thoát cái kh° sinh tº, không ÇÜ®c ra khÕi sinh tº luân hÒi. VÆy tham thiŠn phäi phá ngã chÃp b¢ng cách nào ? Là b¢ng chín ch» "VÔ SŸ ñC, VÔ SŸ C„U, VÔ SŸ" S® Çó là cái cæn bän Ç‹ th¿c hành phá ngã chÃp. N‰u có sª Ç¡c là còn chÃp ngã, có sª cÀu là còn chÃp ngã, có sª s® là còn chÃp ngã.

 

02. PHÂN BIT H— nghi V€ CHÁNH NGHI

 

THAM ThiŠn là CHÁNH NGHI. Chánh nghi là chÌ cho tâm nghi, chÙ không cho tâm Çi tìm hi‹u so sánh, Ç‹ nuôi cái nghi TµNH cho thÆt månh. khi nghi TµNH månh t§i cùng t¶t, thình lình bùng n° g†i là KIN TÁNH. Ki‰n tánh là giác ng¶, là bi‰t ÇÜ®c chính mình m§i làm chû ÇÜ®c mình. T¿ làm chû ÇÜ®c m§i t¿ do t¿ tåi ÇÜ®c. T¿ do t¿ tåi ÇÜ®c. T¿ do t¿ tåi là vïnh viÍn giäi thoát tÃt cä kh°, cho nên g†i là KIN TÁNH TH€NH PHT. Còn H— nghi là lÃy tâm Çi tìm hi‹u, ho¥c giäi thích câu thoåi ÇÀu cho ra Çáp án, Çó không phäi là tham thiŠn, hÒ nghi chÌ có th‹ ÇÜ®c giäi ng¶, chÙ không ÇÜ®c chÙng ng¶, cÛng nhÜ nhà khoa h†c gia newton thÃy trái táo tØ trên cây rÖi xuÓng mà sinh ra nghi vÃn: "Tåi sao trái táo r§t xuÓng ÇÃt mà không bay lên tr©i ?" TØ Çó ông lÃy tâm nghiên cÙu tìm hi‹u, cuÓi cùng ng¶ ÇÜ®c: "L¿c hÃp dÅn vån vÆt" ñó là H— NGHI. HÒ nghi chÌ có th‹ phát minh ÇÜ®c ÇÒ dùng cûa th‰ gian, chÌ có giá trÎ ÇÓi v§i th‰ gian, vì không ng¶ ÇÜ®c chính mình nên không làm chû ÇÜ®c mình, không Çåt ljn t¿ do t¿ tåi ÇÜ®c.

 

03. CHNG cho KHŸI BIT NIM

 

Ngoài nghi tình ra không cho khªi niŒm khác, không cho Çè nén v†ng tܪng, không cho buông bÕ v†ng tܪng, cÛng không cho trØ v†ng tܪng, v†ng tܪng khªi lên bao nhiêu cÛng m¥c kŒ, không cÀn bi‰t t§i có v†ng tܪng hay không có v†ng tܪng, vì nghi tình chính là cây ch°i "t¿ Ƕng" không cÀn s¿ tác š, t¿ nó quét såch tÃt cä. Có v†ng tܪng cÛng quét, không có v†ng tܪng nó cÛng quét. N‰u nghi tình ÇÜ®c miên mÆt thì tÃt nhiên v†ng tܪng không có kë hª mà khªi lên, hÍ có kh«i lên m¶t niŒm khác tÙc là Çã có kë hª rÒi.

 

04. NHÂN QU, nghi NG¶

 

Phäi bi‰t nghi là nhân, ng¶ là quä. Không có nhân thì không có quä cho nên bÃt nghi bÃt ng¶, nhân nhÕ quä nhÕ cho nên ti‹u nghi ti‹u ng¶, nhân l§n quä l§n cho nên Çåi nghi Çåi ng¶. N‰u tham thiŠn lúc nghi tình n¥ng änh hܪng ljn nhÙc ÇÀu, tÙc ng¿c, khó thª, Çó là Çåi nghi. khi Çó, thì nhÙc nhiŠu chØng nào thì tÓt chØng nÃy, ch§ nên s®, Çó là tình hình tÓt, bªi vì Çåi nghi së ÇÜ®c Çåi ng¶. NhÜng lúc ngÒi mà có tình trång nhÜ vÆy thì không ÇÜ®c. Không ÇÜ®c thì phäi làm sao ? Phäi mau mau ÇÙng dÆy, ki‰m công viŒc làm, nhÜng vÅn phäi ti‰p tøc tham cÙu. N‰u tham t§i cäm thÃy thÀn kinh cæng th£ng quá chÎu không n°i, thì câu thoåi ÇÀu phäi ÇŠ chÆm låi tØng ch» m¶t, chÆm thÆt chÆm, m‡i ch» kéo dài Ƕ mÜ©i giây, nhÜ vÆy s¿ cæng th£ng thÀn kinh së dÀn dÀn ÇÜ®c giäi tÕa.

 

05. CHNG PHÂN BIT TÐ CÁCH

 

THAM T˜ SÐ THI“N không k‹ sÖ tham, lão tham, thông minh, dÓt nát, ngu si, ngÜ©i già hay trÈ con. trong kinh Pháp Hoa: long N» 8 tu°i ÇÜ®c thành PhÆt. trong TruyŠn ñæng Løc (lÎch s» thiŠn tông trung Hoa) có m¶t cô h† TrÎnh 13 tu°i ki‰n tánh, m¶t cô h† Tô 15 tu°i ÇÜ®c ki‰n tánh và nhiŠu T° ngu si dÓt nát cÛng tham thiŠn ÇÜ®c ki‰n tánh. NgÜ©i tham thiŠn chÌ cÀn thÓng thi‰t vì viŒc sinh tº, dÛng mãnh tham cÙu thì bÃt cÙ ngÜ©i nào cÛng có th‹ ki‰n tánh thành PhÆt, không nên t¿ khinh khä næng thành PhÆt cûa mình

 

06. THÂM tin T TÂM.

 

Tham thiŠn phäi tin t¿ tâm, n‰u chÌ tin pháp môn tham thiŠn mà không tin t¿ tâm thì dù tinh ti‰n ljn mÙc nào cÛng không ÇÜ®c ki‰n tánh, nên Ngài Bác SÖn nói: "tin có chánh, tà; tin t¿ tâm tÙc PhÆt là chánh, ngoài tâm chÃp có pháp là tà, 'tÙc PhÆt' là cÀn phäi tham cÙu cho sáng tÕ t¿ tâm và phäi Çích thân dÅm ljn t§i ch° ch£ng nghi m§i g†i là chánh tín, còn nhÜ mÆp m© lÀm låc, Çoán mò chÌ nói 'tÙc tâm tÙc PhÆt' mà thÆt không muÓn tham cÙu rõ t¿ tâm thì g†i là tà tín.

 

07. PHI NG¶ T TÁNH

 

"Hàn lu trøc khÓi, sÜ tº giäo huân" (Chó Hàn Çu°i cøc xÜÖng, sÜ tº thì c¡n ngÜ©i) ñây là hai câu thí dø cûa T° SÜ, nghïa là: M¶t ngÜ©i quæng cøc xÜÖng, con chó Çu°i theo cøc xÜÖng mà c¡n, còn con sÜ tº thì không ngó t§i cøc xÜÖng, cÙ c¡n ngay ngÜ©i Çó. NgÜ©i Çó dø cho t¿ tánh, cøc xÜÖng dø cho l©i nói cûa T° cûa PhÆt. N‰u hܧng vào l©i nói cûa T° cûa PhÆt mà ng¶ là con chó, hܧng vào t¿ tánh mà ng¶ là con sÜ tº.

 

C° ñÙc nói: "Tº Ü cú hå" (Ch‰t trong ng» cú) "Hܧng cº khªi xÙ thØa ÇÜÖng" (Hܧng vào ch‡ l©i nói mà nhÆn lÃy,) nghïa là l©i nói cûa T° vØa nói ra, vØa nghe vØa hi‹u liŠn cho Çó là ng¶, nhÜng s¿ hi‹u ng¶ Çó còn n¢m trong š thÙc phân biŒt, m¥c dù Çúng lš th‰ gian rÃt logic, nhÜng vì ch£ng bi‰t cÀn phäi lìa š thÙc m§i chÙng ng¶ ÇÜ®c, cho nên bÎ T° chê là Hàn lu (loåi chó m¿c rÃt thông minh ª nܧc Hàn)

 

08. KHÔNG L†T VÔ KÝ

 

Tham thiŠn nên tránh l†t vào "Vô Kš Không". Pháp môn khác chÌ cÀu ÇÜ®c dÙt niŒm, nhÜng tham thiŠn trái låi không cho dÙt niŒm, tÙc là nghi tình phäi luôn luôn ti‰p tøc không gián Çoån. N‰u không có nghi tình cÛng không có v†ng tܪng thì l†t vào Vô Kš Không, là m¶t thÙ thiŠn bŒnh. T° SÜ g†i là "ngâm nܧc ch‰t," m¥c dù lúc Ãy cäm thÃy thanh thanh tÎnh tÎnh, trong mình cäm thÃy nhË nhàng, nhÜng chÃp lÃy cái có thì vïnh viÍn không ÇÜ®c ki‰n tánh, ch£ng thà có nghi tình, có v†ng tܪng còn hÖn. VÆy tham thiŠn n‰u chÜa ljn thoåi ÇÀu ch§ nên bÕ câu thoåi; có ngÜ©i bÕ câu thoåi vÅn còn nghi tình cho là tÓt. Th¿c thì không Çúng, vì có th‹ bÎ gián Çoån m¶t khoäng th©i gian lâu t¿ mình không hay, låi cÛng dÍ bÎ l†t vào Vô Kš Không n»a.

 

09. H€NH KHŸI GII TUYT

 

Theo giáo môn thông thÜ©ng, s¿ tu hành phäi trãi qua bÓn giai Çoån là: tín, giäi, hành, chÙng. ban ÇÀu do tin rÒi Çi tìm hi‹u (giäi), theo s¿ hi‹u bi‰t mà th¿c hành, vØa th¿c hành vØa tìm hi‹u thêm, vØa hi‹u thêm vØa th¿c hành thêm, tØng bÆc ti‰n lên, chÙng tØ thÆp tín, thÆp trø, thÆp hånh, thÆp hÒi hܧng, thÆp ÇÎa cho ljn Ç£ng giác, diŒu giác. ñó là cách tu thông thÜ©ng. Còn T° SÜ ThiŠn thì không phäi vÆy. Trܧc tiên cÛng phäi có tin, có hi‹u, nhÜng khi b¡t ÇÀu th¿c hành thì không ÇÜ®c tìm hi‹u n»a. ThiŠn môn g†i là "Hành khªi giäi tuyŒt," tÙc là Çã b¡t ÇÀu tham thiŠn rÒi thì s¿ tìm hi‹u ki‰n giäi phäi chÃm dÙt. cho nên tham thiŠn không cho hi‹u thiŠn, hi‹u Çåo. Tåi sao vÆy ? Vì Çang tham thiŠn là Çã có thiŠn, có Çåo rÒi. N‰u còn Çi tìm hi‹u thiŠn hi‹u Çåo n»a thì cÛng nhÜ mình Çã có m¶t cái ÇÀu rÒi còn sinh thêm m¶t cái ÇÀu thÙ hai n»a, T° SÜ g†i: "ñÀu thÜ®ng an ÇÀu" (trên ÇÀu thêm ÇÀu), thì cái ÇÀu thÙ hai không nh»ng không có ích cho cái ÇÀu b°n lai, låi còn làm chܧng ngåi kh° sª cho cái ÇÀu b°n lai, nên phäi m©i bác sï c¡t bÕ m§i ÇÜ®c khôi phøc sÙc khoÈ låi. VÆy hi‹u thiŠn, hi‹u Çåo còn không cho, huÓng là Çi tìm hi‹u cái khác n»a! Phäi bi‰t r¢ng ham tìm hi‹u rÃt chܧng ngåi cho s¿ chÙng ng¶. Th‰ nên "Hành khªi giäi tuyŒt" là vÆy.

 

10. CHÚ TR†NG THC H€NH

 

T° SÜ thiŠn chÌ chú tr†ng th¿c hành, không cÀn lš luÆn, nhÜng khi Çang th¿c hành së tùy theo cæn cÖ trình Ƕ khác biŒt, tình chÃp n¥ng nhË, ki‰n giäi cao thÃp và s¿ ham thích bÃt ÇÒng cûa m‡i ngÜ©i mà sinh ra muôn ngàn lÓi të sai biŒt, cho nên quy‹n sách này chÌ ÇÜ®c nêu ra nh»ng ÇiŠu th¿c hành chung, còn nhiŠu chi ti‰t vi t‰ không th‹ k‹ h‰t ª trong này, phäi tùy bŒnh mà cho thuÓc, vì th‰ m¥c dù cách tham thoåi ÇÀu rÃt dÍ nhÜng cÛng phäi có ngÜ©i lão tham hܧng dÅn m§i ÇÜ®c. N‰u t¿ làm tài khôn mà không Çi Çúng v§i tông chÌ chính xác cûa T° SÜ thiŠn, thì së có th‹ trª thành phÌ báng PhÆt pháp, tåo t¶i ÇÎa ngøc mà t¿ mình không bi‰t, xin ngÜ©i h†c thiŠn Ç‹ š cho.

 

C÷ BN THC H€NH T˜ SÐ ThiŠn

 

MuÓn Çåt ljn ki‰n tánh giäi thoát, hành giä tham T° SÜ ThiŠn cÀn phäi th¿c hành Çúng theo cÖ bän sau Çây:

 

01. tin T TÂM

 

Th‰ nào là tin T TÂM ? Phäi tin t¿ tâm mình ÇÒng v§i chÜ PhÆt ch£ng hai ch£ng khác, tÙc là thÀn thông trí huŒ cûa bän tâm mình không kém không hÖn chÜ PhÆt m¶t tí nào cä. Vì bän th‹ và diŒu døng cûa bän tâm mình cÛng nhÜ chÜ PhÆt, cùng kh¡p không gian và th©i gian, nên nói t¿ tánh bình Ç£ng bÃt nhÎ. N‰u kém PhÆt m¶t tí thì PhÆt cao hÖn chúng sinh, là bÃt bình Ç£ng, có cao có thÃp là có nhÎ

 

N‰u Çã tin t¿ tâm Çã ÇÀy Çû tÃt cä næng l¿c thÀn thông trí huŒ, bän th‹ và diŒu døng cùng kh¡p không gian và th©i gian, nhÜ PhÆt nói "Ngoài tâm ch£ng có pháp"thì ÇÜÖng nhiên th¿c hành ÇÜ®c 9 ch» "VÔ SŸ ñC, VÔ SŸ C„U, VÔ SŸ S®" Vì Ç¡c là Ç¡c ngoài tâm, cÀu là cÀu ngoài tâm, bän tâm cùng kh¡p không gian và th©i gian, ngoài không gian ch£ng có không gian, ngoài th©i gian ch£ng có th©i gian, vÆy thì ngoài còn ch£ng có, còn có gì Ç‹ cho mình Ç¡c Ç‹ cho mình cÀu ! Không Ç¡c không cÀu thì không còn gì Ç‹ s®, nhÜ th‰ không phá ngã chÃp cÛng t¿ phá ngã chÃp rÒi, vì VÔ SŸ ñC , VÔ SŸ C„U, VÔ SŸ là dùng Ç‹ phá ngã chÃp, phá h‰t ngã chÃp thì ÇÜ®c giäi thoát cái kh° sinh tº luân hÒi.

 

Låi n‰u không tin t¿ tâm, chÌ tin pháp môn T° SÜ ThiŠn thì dù siêng næng tu tÆp cách mÃy cÛng không th‹ Çåt d‰n ki‰n tánh. Tåi sao ? Vì không tin tâm mình thì làm sao t¿ hiŒn ÇÜ®c bän tâm mình ! T¿ hiŒn bän tâm tÙc là ki‰n tánh, nên nói tin t¿ tâm là cÖ bän cûa chánh pháp.

 

02. nghi TµNH

 

Th‰ nào là nghi TµNH ? TÙc là ÇŠ câu thoåi ÇÀu hÕi thÀm trong bøng, cäm thÃy không bi‰t, thiŠn môn g†i là nghi tình. BÃt cÙ Çi ÇÙng n¢m ngÒi, làm viŒc b¢ng tay chân hay trí óc, cho ljn lúc æn cÖm Çi cÀu, nói chuyŒn, ngÛ mê ÇŠu phäi có nghi tình. Có nghi tình m§i ÇÜ®c g†i là tham thiŠn, nói m¶t cách khác là dùng cái tâm không bi‰t (Nghi Tình) cûa b¶ não Ç‹ chÃm dÙt tÃt cä bi‰t cûa b¶ não (1). Dù nói chÃm dÙt, kÿ thÆt khÕi cÀn tác š chÃm dÙt, có nghi tình thì ÇÜÖng nhiên t¿ nó chÃm dÙt, vì tÃt cä bi‰t cûa b¶ não ÇŠu là tܧng bŒnh, cÛng là cái bi‰t cûa ngÜ©i mù. Vì nhÜ ngÜ©i mù không thÃy m¥t tr©i, hÕi ngÜ©i m¡t sáng, ngÜ©i m¡t sáng nói "m¥t tr©i có tròn có nóng," ngÜ©i m¡t sáng diÍn tä m¥t tr©i thì Çúng, nhÜng ngÜ©i mù chÃp tròn v§i nóng cho là m¥t tr©i thì không Çúng rÒi.

 

MuÓn gi» nghi tình trܧc tiên phäi chÃm dÙt nh»ng tìm hi‹u bi‰t và ghi nh§ bi‰t, sau chÃm dÙt luôn cái tùy duyên bi‰t (tùy duyên bi‰t là khÕi cÀn tìm hi‹u cÛng bi‰t nhÜ Çi ÇÙng n¢m ngÒi, m¥c áo æn cÖm v.v...) Nên ngài lai Quä nói "lúc công phu ljn thoåi ÇÀu thì Çi ch£ng bi‰t Çi, ngÒi ch£ng bi‰t ngÒi". Công phu ljn thoåi ÇÀu thì câu thoåi t¿ mÃt, tÃt cä bi‰t cûa b¶ não ÇŠu h‰t, khi Ãy tham thiŠn không bi‰t tham thiŠn, æn cÖm không bi‰t æn cÖm, luôn cä cái không bi‰t cÛng không bi‰t luôn. Công phu ljn Çây là gÀn ki‰n tánh, ngÜ©i Ç©i coi mình nhÜ ngÜ©i kh© ngÓc, nhÜng s¿ thÆt thì së phát Çåi trí huŒ, cuÓi cùng cái nghi tình bùng n°, cái tâm không bi‰t cûa b¶ não cÛng tan rã. BÃy gi© cái bi‰t và không bi‰t cûa b¶ não ÇŠu såch, tܧng bŒnh (tác døng cûa b¶ não) Çã h‰t, trong sát na Çó tܧng mŒnh (cái bi‰t cûa bän th‹ PhÆt tánh) hiŒn ra, g†i là ki‰n tánh thành PhÆt.

 

T° nói: "Trí ch£ng có hai ngÜ©i, pháp ch£ng có hai thÙ" Tåi sao trí ch£ng có hai ngÜ©i ? Vì cái tri bän th‹ g†i là Chánh Bi‰n Tri, cùng kh¡p không gian và th©i gian, cÛng có m¶t cái tri (2), n‰u có thêm cái tri cûa b¶ não (không cùng kh¡p) thì thành hai cái tri, tÙc hai ngÜ©i. sao nói pháp ch£ng có hai thÙ? Vì tÃt cä pháp ÇŠu do tâm tåo, bän th‹ cûa tâm Çã cùng kh¡p không gian và th©i gian thì pháp cûa tâm tåo ra cÛng cùng kh¡p nhÜ bän tâm, nên nói pháp ch£ng hai thÙ. N‰u có pháp nào do b¶ não chÃp nhÆn là pháp thÆt thì pháp thÙ hai này cÛng là tܧng bŒnh.

 

 

*

* *

Ghi Chú:

 

(1) CÁI TÂM KHÔNG BIT CÑA B¶ N‚O

Khi hÕi câu thoåi ÇÀu cäm thÃy không bi‰t, thì cái tâm ham bi‰t cûa tÆp khí lâu Ç©i bÃt tri bÃt giác t¿ mÓng khªi, rÒi t¿ thành nghi tình. Cái tâm không bi‰t này khácv§i ngÜ©i kh© ngÓc, bŒnh tâm thÀn và s¿ ngÛ mê hay ch‰t giÃc, nên nói cái tâm không bi‰t cûa b¶ não là cÖ bän cûa nghi tình. MuÓn gi» nghi tình là phäi dùng cái tâm, không bi‰t, n‰u tâm có bi‰t thì không phäi nghi tình, tÙc là không có tham thiŠn.

 

(2) T¿ tánh bÃt nhÎ vÓn ch£ng phäi m¶t, nay nói m¶t chÌ là phÜÖng tiŒn, n‰u thÆt có m¶t thì phäi có hai, ba cho ljn muôn ngàn.

 

H‰t