Ba?n to'm ta('t y' kie^'n tha?o lua^.n

tu+` tha'ng 7/1998 dde^'n tha'ng 9/1998


Tu+` sau tra.i ho.p ba.n Tha(?ng Tie^'n 6, mo^.t so^' anh em ddang sinh hoa.t cu~ng nhu+ ca'c cu+.u Hu+o+'ng dda.o sinh dda~ co' mo^.t so^' tha?o lua^.n ve^` nhu+~ng va^'n dde^` lie^n quan dde^'n phong tra`o Hu+o+'ng dda.o no'i chung, va` hdvn no'i rie^ng. Ca'c cuo^.c tha?o lua^.n trong vo`ng tha^n ma^.t, co+?i mo+? va` tha(?ng tha('n nhu+ng rie^ng tu+ na`y, nha(`m mu.c ddi'ch ho.c ho?i dde^? tu+` ddo' ti`m phu+o+ng thu+'c ddo'ng go'p cu. the^? va` ti'ch cu+.c cho phong tra`o\.

Ba?n to'm ta('t sau dda^y co^' ghi la.i ta^'t ca? y' kie^'n dda~ tha?o lua^.n, ma(.c du` tra'i ngu+o+.c nhau\. Pha^`n lo+'n nhu+~ng pha^n ti'ch ly' lua^.n cu?a ca'c dde^` nghi. dda~ bi. lu+o+.c bo? trong ba?n to'm ta('t na`y\. Co' va^'n dde^` ddu+o+.c tha?o lua^.n chi tie^'t, va` co' va^'n dde^` bi. bo? lu+?ng nhu+ng dde^`u ghi ra dda^y\. Mo^.t so^' i't cho^~ co' ke`m the^m tie^'ng ngoa.i quo^'c cho ro~ nghi~a\.


Chu+~ vie^'t ta('t:

- BTV: ban Thu+o+`ng Vu.

- CT: Chu? ti.ch

- DHD: DDa.i Ho^.i DDo^`ng

- HD: Hu+o+'ng dda.o

- HDS: Hu+o+'ng dda.o sinh

- HDTU: Ho^.i ddo^`ng trung u+o+ng

- HDVN: Hu+o+'ng dda.o Vie^.t nam

- HNT: Ho^.i nghi. Tru+o+?ng

- ICCVS: international central committee on vietnamese scouting

- TT: Tha(?ng Tie^'n

- WOSM: world organization of scouting movement


1/ DHD, HNT, HDTU, BTV.

  • Ca'c ddi.nh nghi~a ddu+o+.c dde^` nghi.:

    - dhd go^`m ta^'t ca? ca'c Tru+o+?ng, co`n go.i la` HNT.

    - Pha^n bie^.t dhd go^`m ta^'t ca? hds tre^n 18 tuo^?i, va` hnt go^`m ta^'t ca? ca'c Tru+o+?ng.

    - hdtu la` co+ ca^'u dda.i die^.n cho HDVN, go^`m ca'c dda.i die^.n quo^'c gia, hoa(.c dda.i die^.n mie^`n/chi nha'nh, kho^ng co' ca'c tha`nh vie^n BTV.

    - btv la` co+ quan thu+o+`ng tru+.c cu?a HDTU, dda.i die^.n hdtu trong vie^.c giao te^', va` thi ha`nh nhu+~ng quye^'t ddi.nh cu?a HNT.

    - dhd la` phie^n nho'm cu?a ta^'t ca? tha`nh vie^n hdtu (go^`m dda.i die^.n ca'c chi nha'nh) va` ca'c tha`nh vie^n ddu+o+.c ba^`u ra cu?a btv (kho^ng ke^? ca'c u?y vie^n do ct btv chi? ddi.nh).

    - DDi.nh nghi~a hie^.n nay, 8/98: dhd="HDTU" + btv (go^`m ca? ca'c Tru+o+?ng do ct btv chi? ddi.nh).

  • He^. tho^'ng to^? chu+'c va` ca'c mo^'i lie^n he^. giu+~a DHD, HNT, HDTU, BTV:

    - hdtu vi' nhu+ co+ quan soa.n lua^.t va` kie^?m soa't BTV, va` btv nhu+ Ha`nh pha'p. hnt la` co+ quan to^'i cao, gia?i quye^'t nhu+~ng kha'c bie^.t giu+~a hdtu va` BTV.

    - hnt vi' nhu+ co+ quan la`m lua^.t; btv nhu+ Ha`nh pha'p; hdtu theo do~i, kie^?m soa't vie^.c la`m cu?a BTV.

    - vai tro` kie^?m soa't va` thu'c dda^?y la^~n nhau giu+~a hdtu va` BTV. (The system of checks and balances).

    - ct btv kho^ng ne^n kie^m chu+'c vu. ct HDTU\.

    - Ca^`n xa'c ddi.nh mo^.t vai tro` thu+.c te^', ro~ ra`ng va` kha? thi cu?a hdtu va` BTV, dde^? tra'nh tru+o+`ng ho+.p hu+~u danh vo^ thu+.c.

    - vai tro` cu?a dda.i die^.n chi nha'nh/Mie^`n va` U?y vie^n Pha't trie^?n Lie^n la.c. Tho^ng tin cu?a trung u+o+ng kho^ng dde^'n ddu+o+.c ca'c ddo+n vi., ma(.c du` co' ca? hai chu+'c vu. o+? mo^.t no+i\.

    - vai tro` chi'nh cu?a btv la` ta.o mo^'i lie^n la.c giu+~a ca'c ddo+n vi. hd go^'c Vie^.t, va` ne^'u co' the^? ti`m ca'ch giu'p ddo+~ ca'c ddo+n vi. ga(.p kho' kha(n ve^` ta`i chi'nh, nha^n su+., v.v., ho+n la` ngo^`i ra chi? thi. hoa(.c "livingroom scouting".

    - vai tro` chi'nh cu?a btv la` giao tie^'p vo+'i wosm ve^` nhu+~ng va^'n dde^` co' lie^n quan dde^'n hd o+? Vie^.t nam va` ngoa.i quo^'c.

    - Mu+'c ddo^. "ddo^.c la^.p" cu?a ddi.a phu+o+ng ddo^'i vo+'i "trung u+o+ng".

    - Ca^`n to^n tro.ng nhu+~ng dda(.c ddie^?m cu?a ddi.a phu+o+ng, cu?a Ho^.i hd ba?n xu+', va` sinh hoa.t cu?a ca'c ddo+n vi.. Nha^'n ma.nh dde^'n va^'n dde^` "HD cho tre? em", tra'nh chuye^.n hi`nh thu+'c.

    2/ Hie^'n chu+o+ng costa mesa va` No^.i le^.

    Va`i y' kie^'n kha'c nhau ddu+o+.c no'i thoa'ng qua:

    - U?ng ho^. iccvs va` Hie^'n chu+o+ng costa mesa 3/7/83, nhu+ng soa.n la.i No^.i Le^. cho ho+.p vo+'i ti`nh the^'.

    - U?ng ho^. iccvs va` Hie^'n chu+o+ng costa mesa 3/7/83, nhu+ng mo^.t so^' co' y' muo^'n go.i chi'nh mi`nh cho ddu'ng ba(`ng chu+~ "HD go^'c Vie^.t" thay vi` HDVN. xem xe't la.i ta^'t ca? nhu+~ng thay ddo^?i ve^` No^.i Le^. sau ddo'.

    - Su+?a la.i ca? Hie^'n chu+o+ng va` No^.i Le^.: dda(.t va^'n dde^` ve^` vai tro` va` kha? na(ng cu?a mo^.t co+ ca^'u quye^`n lu+.c trung u+o+ng trong hoa`n ca?nh ca'c Ho^.i hd ba?n xu+' co' nhu+~ng kha'c bie^.t rie^ng. Ca^`n minh ddi.nh quye^`n ha.n va` tra'ch nhie^.m cu?a hdtu va` ca'c ddo+n vi. o+? ddi.a phu+o+ng.

    Co' mo^.t so^' lu'ng tu'ng vi` kho^ng bie^'t ti`m o+? dda^u dde^? co' dda^`y ddu? ca'c "No^.i le^." qui ddi.nh sinh hoa.t cu?a HDVN, tra'ch nhie^.m va` quye^`n ha.n cu?a DHD, HNT, hdtu va` BTV. Cha(?ng ha.n, bie^n ba?n ca'c phie^n nho'm DHD, hnt o+? TT6, TT5...

    3/ Cu+? tri ddoa`n ta.i DHD/HNT/HDTU

  • Ca'c dde^` nghi. ve^` tha`nh pha^`n cu+? tri ta.i DHD:

    - ta^'t ca? ca'c hds tre^n 18 tuo^?i (bao go^`m Tra'ng sinh)

    - ta^'t ca? ca'c Tru+o+?ng ddo+n vi. ddu+o+.c Ho^.i hd ba?n xu+' bo^? nhie^.m (kho^ng bao go^`m Tra'ng sinh)

    - mo^~i ddo+n vi. (ddoa`n) co' mo^.t phie^'u

    - mo^~i ddo+n vi. co' mo^.t so^' phie^'u tu`y theo so^' ddoa`n sinh trong ddo+n vi. mi`nh dde^? tra'nh na.n mo^.t ddoa`n co' 3 tru+o+?ng va` va`i ddoa`n sinh "kie^?ng" ke'o da`i\.

    - chi? co' ca'c dda.i die^.n chi nha'nh/Mie^`n theo ca'ch pha^n vu`ng hie^.n nay mo+'i co' phie^'u ba^`u\. Toa`n bo^. btv kho^ng co' quye^`n ba^`u cho chu+'c vu. cu?a mi`nh.

    - ca'c dda.i die^.n chi nha'nh/Mie^`n, va` ca'c Tru+o+?ng giu+~ nhu+~ng chu+'c vu. ddu+o+.c ba^`u ra trong BTV, nhu+ CT, To^?ng Thu+ Ky' va` Kie^?m soa't vie^n Ta`i chi'nh, mo+'i co' phie^'u ba^`u\. Ca'c chu+'c vu. do ct btv chi? ddi.nh kho^ng co' quye^`n bie^?u quye^'t.

    - mo^~i dda.i bie^?u trong hdtu va` ct btv co' mo^.t phie^'u ba^`u ngang nhau\.

    - mo^~i quo^'c gia co' mo^.t so^' phie^'u ngang nhau, ba^'t ke^? so^' lu+o+.ng ddo+n vi., hds hoa(.c huynh tru+o+?ng.

    - mo^~i quo^'c gia cu+? hai (hoa(.c ba) dda.i die^.n ta.i HDTU, va` co' hai (hoa(.c ba) phie^'u ba^`u ngang nhau\.

    - mo^~i chi nha'nh/mie^`n theo the^? thu+'c pha^n vu`ng hie^.n nay co' hai (hoa(.c ba) phie^'u ngang nhau\.

    - ca^`n chu' y' dde^'n ca'c Tru+o+?ng kho^ng tru+.c tie^'p ca^`m ddoa`n, nhu+ng hie^.n co' ddo'ng go'p cho phong tra`o trong to^? chu+'c hd ba?n xu+', nhu+ DDa.o tru+o+?ng, Lie^n ddoa`n tru+o+?ng, tru+o+?ng hua^'n luye^.n, tru+o+?ng chuye^n nghie^.p... cu~ng ne^n co' phie^'u ba^`u\.

  • Mo^.t so^' kho' kha(n va` thua^.n lo+.i cu?a ca'c dde^` nghi. tre^n:

    - Thua^.n lo+.i: nhu ca^`u co' mo^.t sinh hoa.t da^n chu? va` ho+.p ly' ho+n the^? thu+'c hie^.n nay\. Ngoa`i ra, co' y' cho ra(`ng so^' phie^'u ba^`u ddo^ng se~ bo+'t sai la^`m (margin of errors) va` tra'nh na.n ban pha't chu+'c vu. dde^? mua phie^'u\.

    - Kho' kha(n 1: ca'ch to^? chu+'c ba^`u cu+? se~ phu+'c ta.p, ne^'u so^' phie^'u ba^`u ta.i dhd qua' ddo^ng. Cha(?ng ha.n, la`m sao kie^?m soa't su+. ho+.p le^. cu?a phie^'u ba^`u, to^? chu+'c dde^'m phie^'u, va^n va^n?

    - Kho' kha(n 2: hdtu va` btv kho^ng mang la.i i'ch lo+.i thie^'t thu+.c gi` cho ddo+n vi., do ddo' nhie^`u Tru+o+?ng ddang ca^`m ddoa`n se~ tho+` o+ va` kho^ng co' nhu ca^`u dde^? thay ddo^?i ti`nh tra.ng hie^.n hu+~u\.

    - Kho' kha(n 3: y' muo^'n ca?i ddo^?i co+ ca^'u to^? chu+'c HDTU/BTV co' the^? bi. hie^?u la^`m la` pha' hoa.i, "va.ch a'o cho ngu+o+`i xem lu+ng", thie^'u ki'nh tro.ng ba^.c dda`n anh, va` la`m ma^'t ti`nh ddoa`n ke^'t...

    - Kho' kha(n chung thuo^.c ve^` ta^m ly': Nhie^`u ngu+o+`i dda~ cha'n chuye^.n hdtu la('m ro^`i, ba^y gio+` no'i nu+~a thi` ai the`m nghe!

  • Mo^.t so^' gia?i pha'p cho vie^.c to^? chu+'c ba^`u cu+?:

    - ba^`u qua thu+ gu+?i bu+u ddie^.n, ddie^.n thu+, fax...

    - ba^`u ba(`ng thu+ u?y nhie^.m

    - co' ma(.t ta.i cho^~ mo+'i ddu+o+.c ba^`u, kho^ng nha^.n u?y nhie^.m dde^? tra'nh na.n hd ma

    - kho^ng nha^'t thie^'t pha?i co' ba^`u btv trong tra.i tt

    - ca'c chi nha'nh hoa(.c mie^`n lua^n phie^n tra'ch nhie^.m pho^'i ho+.p ca'c sinh hoa.t chung.

    - mie^`n hoa(.c quo^'c gia ddu+o+.c u?y tha'c tra'ch nhie^.m to^? chu+'c tra.i ho.p ba.n ddu+o+ng nhie^n dda?m nha^.n co^ng vie^.c cu?a BTV.

  • Su+. ho+.p le^. cu?a phie^'u ba^`u:

    - Muo^'n co' phie^'u ba^`u pha?i ghi danh vo+'i: Ho^.i hd ba?n xu+' thuo^.c wosm (kho^ng pha?i hds ma, ddo+n vi. ma, Ho^.i ma), va` hdtu HDVN.

    - Chi? ca^`n ghi danh vo+'i ho^.i hd ba?n xu+' la` co' phie^'u ba^`u HDVN. De.p bo? chuye^.n "ghi danh" vo+'i HDTU, hoa(.c ddo'ng nie^n lie^~m cho hdtu mo+'i co' phie^'u ba^`u\.

    4/ Su+. kha'c bie^.t giu+~a ca'c Ho^.i hd ta.i ca'c nu+o+'c

    Thi' du.:

    - My~ kho^ng co' nga`nh Tra'ng va` Nhi\.

    - U'c va` canada co' nga`nh Tra'ng, Nhi\.

    - O+? Pha'p, Bi?, DDu+'c, ddan Ma.ch... co' Lie^n ho^.i hd la` tha`nh vie^n cu?a WOSM.

    Thi' du., Lie^n ho^.i hd Pha'p:

    - Co' 5 Ho^.i hd la^.p tha`nh Lie^n ho^.i hd Pha'p (Scoutisme Francais, SF). "Ho^.i" hdvn ta.i Pha'p kho^ng pha?i la` mo^.t trong 5 Ho^.i ddo'. tham kha?o: http://www.us.scout.org/nso/links.html

    - Lie^n ho^.i hd Pha'p (La Fe'de'ration du scoutisme Francais) go^`m 6 ho^.i la^.p tha`nh. Rie^ng Ho^.i nam Nu+~ hdvn ta.i Pha'p kho^ng tha^'y te^n trong so^' 6 tha`nh vie^n ddo'. tham kha?o: http://www.fc-net.fr/ScoutismeFrance/assoc.html

    - Co' "Ho^.i HDVN" la` tha`nh vie^n lie^n ke^'t (associate member) cu?a scoutisme francais (SF). Ca^`n ti`m hie^?u the^m ve^` vai tro` cu?a Ho^.i hdvn ta.i Pha'p ddo^'i vo+'i WOSM, va` cu?a tha`nh vie^n lie^n ke^'t ddo^'i vo+'i SF.

    - Co' "Ho^.i HDVN" ghi danh trong mo^.t ho^.i kha'c, les scouts de France, mo^.t trong 5 ho^.i cu?a SF.

    5/ U+'ng cu+? va`o btv va` hdtu

    DDie^`u kie^.n u+'ng cu+?:

    - U+'ng cu+? vie^n pha?i la` Tru+o+?ng hd go^'c ngu+o+`i Vie^.t va` ddang sinh hoa.t trong mo^.t Ho^.i hd ba?n xu+' (tha`nh vie^n cu?a WOSM). To'm la.i, hd ma kho^ng ddu+o+.c u+'ng cu+?.

    - U+'ng cu+? vie^n pha?i la` Tru+o+?ng hd go^'c ngu+o+`i Vie^.t ky' danh sinh hoa.t vo+'i Ho^.i hd la` tha`nh vie^n cu?a WOSM. Tho+`i gian sinh hoa.t to^'i thie^?u 5 na(m lie^n tu.c tru+o+'c nga`y u+'ng cu+?.

    Mo^.t so^' tha?o lua^.n ve^` u+u khuye^'t ddie^?m cu?a ca'ch u+'ng cu+? theo lie^n danh va` ddo+n danh.

    Co' dde^` nghi. la^.p mo^.t u?y ban to^? chu+'c ba^`u cu+? btv dde^? nha^.n ddo+n tranh cu+? va` dde^` cu+?, tha`nh la^.p danh sa'ch u+'ng cu+? vie^n va` cu+? tri ddoa`n, tho+`i bie^?u ba^`u cu+?, in phie^'u ba^`u, nha^.n va` kie^?m soa't su+. ho+.p le^. cu?a phie^'u ba^`u, dde^'m phie^'u\... U?y ban ba^`u cu+? btv do hdtu chi? ddi.nh, va` ddo^.c la^.p vo+'i BTV.

    Ca'c u+'ng cu+? vie^n pha?i tri`nh ba`y chu+o+ng tri`nh la`m vie^.c sa('p dde^'n, va` pha?i co' tho+`i gian dde^? ca'c huynh tru+o+?ng trong phong tra`o dda(.t ca^u ho?i ve^` ti'nh kha? thi cu?a ca'c chu+o+ng tri`nh ddo'.

    Ke^'t qua? ba^`u btv ne^n co' tru+o+'c khi btv cu~ ma~n nhie^.m ky` mo^.t tho+`i gian ddu? da`i dde^? ba`n giao ho^` so+ va` co^ng vie^.c.

  • Nhie^.m ky`:

    - to^'i dda 2 nhie^.m ky` cho ca'c dda.i bie^?u trong hdtu va` BTV.

    - to^'i dda 2 nhie^.m ky` cho ca'c chu+'c vu. co^ng cu+? cu?a btv nhu+ CT, To^?ng thu+ ky' va` Kie^?m soa't vie^n Ta`i cha'nh; nhie^.m ky` cu?a ca'c dda.i die^.n chi Nha'nh/Mie^`n do ddi.a phu+o+ng quye^'t ddi.nh.

    - mo^~i nhie^.m ky` cu?a btv la` 3 na(m nhu+ hie^.n nay, hoa(.c 4 na(m. Nhie^.m ky` cu?a dda.i die^.n ca'c chi nha'nh/Mie^`n do ddi.a phu+o+ng quye^'t ddi.nh.

    DDo^?i danh xu+ng ct btv tha`nh Tru+o+?ng ban Thu+o+`ng Vu.\.

    6/ DDo^'i chie^'u mo^.t so^' co+ ca^'u to^? chu+'c

  • wosm co':

    - world scout conference (WSC): mo^~i quo^'c gia tha`nh vie^n co' 6 dda.i bie^?u; chi? dda.o va` ddi.nh phu+o+ng hu+o+'ng cho ca? phong tra`o\.

    - world scout Committee: do wsc ba^`u ra\. sau ddo' W.S.Committee tu+. cho.n trong so^' mi`nh dde^? ba^`u ra secretary general va` Treasurer.

    - world scout Bureau: do secretary general ddie^`u ha`nh, va` du+o+'i quye^`n co' ca'c nha^n vie^n ddu+o+.c tra? lu+o+ng.

  • Ca'c xi' nghie^.p thu+o+`ng to^? chu+'c nhu+ sau:

    - general assembly (GA): ta^'t ca? co^? ddo^ng co' so^' phie^'u ba^`u tu+o+ng xu+'ng vo+'i so^' co^? pha^`n ho. co'.

    - board of directors (BOD): do ga ba^`u\.

    - chief executive officer (CEO) hay President: do bod cu+? tu+` mo^.t trong ca'c tha`nh vie^n cu?a mi`nh dde^? lo vie^.c ha`ng nga`y cu?a co^ng ty\.

  • HDVN: co' DHD, HNT, HDTU, BTV, chi nha'nh/Mie^`n, Lie^n ddoa`n, DDoa`n. Ca^`n ca'c va(n ba?n qui ddi.nh mo^'i lie^n he^. giu+~a ca'c bo^. pha^.n ne^u tre^n, co+ ca^'u to^? chu+'c no^.i bo^., tra'ch nhie^.m va` quye^`n ha.n, nhie^.m ky`...

    Co' dde^` nghi. du`ng wosm (vo+'i mo^.t so^' thay ddo^?i nho?) nhu+ mo^.t khuo^n ma^~u cho co+ ca^'u to^? chu+'c HDVN.

    7/ Tu+ ca'ch pha'p nha^n cu?a hdvn

    La` mo^.t to^? chu+'c mang te^n H.D.T.U./H.D.V.N., Inc., ky' danh o+? tie^?u bang Texas, hoa Ky`, va` co' tru+o+ng mu.c nga^n ha`ng o+? ddo'.

    8/ To^? chu+'c Tra.i ho.p ba.n tt

    Co' dde^` nghi. 4 na(m mo^.t la^`n, dde^? ca'c ddo+n vi. co' tho+`i gian sinh hoa.t nhie^`u ho+n o+? ddi.a phu+o+ng, nhu+ to^? chu+'c tra.i cu?a mie^`n/quo^'c gia, va` tham gia sinh hoa.t vo+'i hd ba?n ddi.a\.

    Gia?m bo+'t nhu+~ng la~ng phi' hi`nh thu+'c trong vie^.c to^? chu+'c TT, la`m ca.n kie^.t ta`i nguye^n va` nha^n lu+.c cu?a ddi.a phu+o+ng.

    9/ Ta`i chi'nh

    Ca^`n a^'n ddi.nh ca'c phu+o+ng thu+'c ddo'ng go'p ta`i chi'nh cu?a ca'c ddi.a phu+o+ng, va` ca'ch ga^y quy~ cho ca'c sinh hoa.t chung.

    Tra'nh chuye^.n ddo'ng tie^`n dde^? ddu+o+.c ba^`u, va` nha^'t la` ddu+o+.c "quye^`n la`m ngu+o+`i HDVN".

    Quy~ cu?a ca'c chi nha'nh/Mie^`n dde^? lie^n la.c, tho^ng ba'o tin tu+'c tu+` BTV/HDTU dde^'n ca'c ddo+n vi. ddi.a phu+o+ng.

    10/ DDe^m ba^`u cu+? btv ta.i TT6

    Mo^.t so^' dde^` nghi.:

    - hu?y bo? ke^'t qua? ba^`u cu+? BTV.

    - hdtu la^.p Ho^.i ddo^`ng minh Nghi~a dde^? gia?i quye^'t va^'n dde^` cha^'t va^'n la^.p tru+o+`ng chi'nh tri. trong ca'i dde^m ho^m a^'y\.

    11/ Ca'c te^. na.n

    Nhu+~ng chu+~ hay du`ng giu+~a ca'c anh em dde^? go.i mo^.t so^' te^. na.n nhu+ sau:

    - "Li'nh ma" : ma(.c ddo^`ng phu.c hd ba?n xu+' (kha'c cu+.u HD), nhu+ng kho^ng ddo'ng nie^n lie^~m cho ho^.i hd ba?n xu+', va` "he^~ co' ddo^.ng dao ddo^.ng tho+'t thi` xua^'t hie^.n".

    - "Li'nh kie^?ng" : ma(.c ddo^`ng phu.c HD, nhu+ng kho^ng la`m gi` cho con ni't, du` la` gia'n tie^'p; chi? cha.y ro^ng, va` ra^'t gio?i trong khoa?n ddu+o+.c "ba?ng ddo^`ng bia dda' dde^` te^n".

    - "Livingroom scouter" : ga^`n gio^'ng li'nh ma, li'nh kie^?ng, hoa(.c gio^'ng ca? hai\.

    - "Go^~ ma" : kho^ng co' go^~ ma` cu~ng cu+' mang, la`m gio^'ng nhu+ co' thie^.t.

    - "Go^~ kie^?ng" : loa.i go^~ mang tre^n co^? dde^? cho co' vo+'i ngu+o+`i ta, chu+' kho^ng tro`ng tra'ch nhie^.m va`o co^?; mang go^~ nhu+ng kho^ng ha`nh nghe^`.